{"id":3980,"date":"2024-08-06T07:34:05","date_gmt":"2024-08-06T07:34:05","guid":{"rendered":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980"},"modified":"2024-10-04T12:57:53","modified_gmt":"2024-10-04T10:57:53","slug":"kulisy-wysiedlenia-mieszkancow-jagodnego-w-1953-r","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980","title":{"rendered":"Kulisy wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego w 1953 r."},"content":{"rendered":"<ul>\n<li><span style=\"color: #800000;\"><b>Jacek Wysocki (Instytut Pami\u0119ci Narodowej Oddzia\u0142 w Lublinie)<\/b><\/span><\/li>\n<li>tom 22 (2024)<\/li>\n<li>Data publikacji wersji cyfrowej: 5.09.2024<\/li>\n<li>DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.5\">https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.5<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kulisy_wysiedlenia_mieszkancow_Jagodnego_w_1953-r.pdf\">wersja drukowana<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p>Summary<\/p>\n<p><em><strong>The inside story of the displacement of Jagodne village inhabitants in 1953<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>Jagodne village in a district \u0141uk\u00f3w has been mentioned in historical sources since 1580. The most dynamically it has developed during the interwar period. In the time of The Second World War in a nearby Jata reserve, the corps trainings of Home Army and\u00a0 National Armed Forces were placed . The village inhabitants were also victims of german repressions. The most dire incidents affected the whole village in 1953. In this time all inhabitants were forcibly resettled onto Recovered Territories and in the place of the village a military training ground was established. This paper is an attempt of description of this dramatic incidents and their consequences.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Key Words: Jagodne, \u0141uk\u00f3w, village, displacement, resettlement, military training ground<\/p>\n<hr \/>\n<p>Streszczenie<\/p>\n<p>Wie\u015b Jagodne w powiecie \u0142ukowskim by\u0142a notowana w \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych ju\u017c od 1580 r. Najwi\u0119kszy rozw\u00f3j przechodzi\u0142a w okresie mi\u0119dzywojennym. W czasie II wojny \u015bwiatowej w okolicznym rezerwacie Jata istnia\u0142y obozy szkoleniowe Armii Krajowej i Narodowych Si\u0142 Zbrojnych. Mieszka\u0144cy byli tak\u017ce ofiarami represji niemieckich. Jednak najgorsze wydarzenia dotkn\u0119\u0142y ca\u0142\u0105 miejscowo\u015b\u0107 w 1953 r. W tym czasie wszyscy mieszka\u0144cy zostali przymusowo wysiedleni na Ziemie Odzyskane a na miejscu wsi powsta\u0142 wojskowy poligon. Artyku\u0142 jest pr\u00f3b\u0105 opisania tych tragicznych wydarza\u0107 i wynikaj\u0105cych z nich konsekwencji.<\/p>\n<p>S\u0142owa kluczowe: Jagodne, \u0141uk\u00f3w, wie\u015b, wysiedlenie, przesiedlenie, poligon wojskowy<\/p>\n<hr \/>\n<p>Po zako\u0144czeniu bezpo\u015brednich dzia\u0142a\u0144 Polska w jej nowych, odg\u00f3rnie narzuconych granicach sta\u0142a si\u0119 miejscem wielomilionowych przemieszcze\u0144 ludno\u015bci.\u00a0 Po udr\u0119kach i cierpieniach ko\u0144cz\u0105cej wojny miliony ludzi zmuszono do opuszczenia swoich ma\u0142ych ojczyzn a wi\u0119c miejsc cz\u0119sto zamieszka\u0142ych przez nich od stuleci. W literaturze naukowej mo\u017cna znale\u017a\u0107 r\u00f3\u017cne okre\u015blenia tych wydarze\u0144: wysiedlenie, wyp\u0119dzenie, przesiedlenie, deportacja, uchod\u017astwo, ewakuacja, wyw\u00f3zka, exodus, repatriacja, ekspatriacja, ucieczka. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tych okre\u015ble\u0144 wynika z podej\u015bcia emocjonuj\u0105cego do tych wydarze\u0144 dodatkowo nacechowanego ideologicznie. Przesiedlenia wojenne czy powojenne migracje r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od siebie pod wzgl\u0119dem humanitarnym, r\u00f3\u017cne by\u0142y ich przyczyny i ko\u0144cowe rezultaty<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>.\u00a0 Formalne podstawy do zorganizowania przesiedle\u0144 mia\u0142y umowy zawarte 9 wrze\u015bnia 1944 r. pomi\u0119dzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Bia\u0142orusk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0105 Radzieck\u0105 i Ukrai\u0144sk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0105 Radzieck\u0105 dotycz\u0105ce \u201eewakuacji ludno\u015bci polskiej i \u017cydowskiej z terytorium BSRR i USRR, i ludno\u015bci bia\u0142oruskiej, ukrai\u0144skiej i rusi\u0144skiej z terytorium Polski.\u201d Analogiczn\u0105 umow\u0119 podpisano 22 wrze\u015bnia 1944 r. z\u00a0 Litewsk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0105 Radzieck\u0105<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. 20 listopada 1945 r. Sojusznicza Rada Kontroli Niemiec przedstawi\u0142a plan masowego przesiedlenia Niemc\u00f3w z terytorium Polski, Czechos\u0142owacji i W\u0119gier<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>. M\u00f3wi\u0105c o wi\u0119kszych zorganizowanych przesiedleniach nale\u017cy tak\u017ce wspomnie\u0107 o akcji \u201eWis\u0142a\u201d w wyniku, kt\u00f3rej w 1947 r. przesiedlono ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144sk\u0105 z wojew\u00f3dztw krakowskiego, lubelskiego i rzeszowskiego na tereny zachodniej i p\u00f3\u0142nocnej Polski<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>.<\/p>\n<p>Na Lubelszczy\u017anie w okresie powojennym opr\u00f3cz wymienionych przesiedle\u0144 w ramach umowy z ZSRR i akcji \u201eWis\u0142a\u201d dosz\u0142o tak\u017ce do operacji na du\u017co mniejsz\u0105 skal\u0119. W 1950 r. w powiecie che\u0142mskim\u00a0 przymusowo wysiedlono kilkadziesi\u0105t os\u00f3b obj\u0119tych operacj\u0105 \u201eWis\u0142a\u201d, kt\u00f3re powr\u00f3ci\u0142y z Ziem Odzyskanych i os\u00f3b narodowo\u015bci polskiej uznanych za wrog\u00f3w panuj\u0105cego re\u017cimu komunistycznego<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. W 1951 r. w wyniku wymiany terytorialnej z ZSRR dokonano przesiedle\u0144 z powiatu hrubieszowskiego i tomaszowskiego<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>.<\/p>\n<p>W ten og\u00f3lny obraz wpisuje si\u0119 historia wsi Jagodne po\u0142o\u017conej w powiecie \u0142ukowskim w wojew\u00f3dztwie lubelskim. Miejscowo\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do jednych ze starszych osad w rejonie. Wie\u015b kr\u00f3lewska Jagodne notowana by\u0142a w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych od 1580 r. \u0142\u0105cznie z wsi\u0105 \u0141ugowa Wola. Od 1661 r. nazw\u0119 miejscowo\u015bci zapisywano Jagodno, od 1673 r. ponownie Jagodne, od 1827 dodaj\u0105c okre\u015blenie d\u0105bskie, by p\u00f3\u017aniej u\u017cywa\u0107 tylko pierwotnego okre\u015blenia<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>. W 1864 r. wie\u015b wraz z miejscowo\u015bciami: Biardy, D\u0105bie, D\u0105br\u00f3wka, Gr\u0119z\u00f3wka, Klimki, Krynka i \u017bd\u017cary wchodzi w sk\u0142ad gminy D\u0105bie. Urz\u0105d gminy znajdowa\u0142 si\u0119 w Gr\u0119z\u00f3wce. W 1889 r. w Jagodnem mieszka\u0142o 289 os\u00f3b. W wi\u0119kszo\u015bci, nie licz\u0105c kilku rodzin urz\u0119dnik\u00f3w ,le\u015bnych by\u0142a to ludno\u015b\u0107 ch\u0142opska wyznania rzymskokatolickiego<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>. Okres mi\u0119dzywojenny przyni\u00f3s\u0142 miejscowo\u015bci znaczny rozw\u00f3j. Wed\u0142ug powszechnego spisu ludno\u015bci z 1921 r. w Jagodnem mieszka\u0142o 377 os\u00f3b, w miejscowo\u015bci\u00a0 znajdowa\u0142o si\u0119 56 dom\u00f3w wraz z czterema le\u015bnicz\u00f3wkami<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>. W 1916 r. utworzono w miejscowo\u015bci szko\u0142\u0119 powszechn\u0105, kt\u00f3ra nie mia\u0142a sta\u0142ej siedziby a zaj\u0119cia odbywa\u0142y si\u0119 rotacyjnie w prywatnych budynkach. W 1928 r. dzi\u0119ki du\u017cemu zaanga\u017cowaniu mieszka\u0144c\u00f3w, wsparciu w\u0142adz samorz\u0105dowych, po\u017cyczce Sp\u00f3\u0142dzielni Budowy Szk\u00f3\u0142 Powszechnych w \u0141ukowie uda\u0142o si\u0119 wybudowa\u0107 w Jagodnem budynek, w kt\u00f3rym zacz\u0119\u0142a funkcjonowa\u0107 czterooddzia\u0142owa publiczna szko\u0142a powszechna. W tym czasie powsta\u0142 tak\u017ce dom ludowy, gdzie funkcjonowa\u0142a sala widowiskowa ze scen\u0105 oraz sklep Sp\u00f3\u0142dzielni \u201eSpo\u0142em\u201d. W miejscowo\u015bci dzia\u0142a\u0142o Ko\u0142o M\u0142odzie\u017cy, Ko\u0142o Gospody\u0144 a tak\u017ce\u00a0 K\u00f3\u0142ko Rolnicze. Istotne znaczenie dla przysz\u0142ych zdarze\u0144 w Jagodnem mia\u0142o po\u0142o\u017cenie w\u015br\u00f3d du\u017cych kompleks\u00f3w le\u015bnych. Wie\u015b rozci\u0105gaj\u0105c\u0105 si\u0119 na przestrzeni oko\u0142o 3 km wie\u0144czy\u0142y budynki le\u015bnictwa, od strony wsi Zd\u017cary le\u015bnictwo \u201eJata\u201d, a od strony wsi Domanice le\u015bnictwo \u201eJagodne\u201d<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>. Uwarunkowania terenowe okolic wsi sprzyja\u0142y dzia\u0142alno\u015bci oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich podczas II wojny \u015bwiatowej. W 1944 r. w\u00a0 rezerwacie Jata powsta\u0142y obozy szkoleniowe Armii Krajowej i Narodowych Si\u0142 Zbrojnych, w maju tego roku istnia\u0142 te\u017c ma\u0142y ob\u00f3z partyzantki sowieckiej, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej okaza\u0142 si\u0119 zakamuflowan\u0105 grup\u0105 NKWD, dokonuj\u0105c\u0105 aresztowa\u0144 partyzant\u00f3w po przej\u015bciu frontu<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>. W lipcu 1944 r. w Jacie znajdowa\u0142o si\u0119 300 partyzant\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Oddzia\u0142u Partyzanckiego I\/35 pp AK, kt\u00f3rymi dowodzi\u0142 por. Wac\u0142aw Rejmak, \u201eOstoja\u201d, od wrze\u015bnia tego roku komendant Obwodu AK \u0141uk\u00f3w. Jata by\u0142a baz\u0105 wypadow\u0105 oddzia\u0142u<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>. Na podbudowie istniej\u0105cego od jesieni 1943 r. obozu patrolu NSZ zorganizowano na prze\u0142omie stycznia i lutego 1944 r. ob\u00f3z szkoleniowy o kryptonimie OP\/XII \u201eDym\u201d. Dow\u00f3dc\u0105 ca\u0142o\u015bci zosta\u0142 por.\/kpt. Jerzy Wojtkowski \u201eDrzazga\u201d a szefem oddzia\u0142u Akcji Specjalnej NSZ st. sier\u017c. Stefan Kosobudzki\u00a0 W czerwcu 1944 r. w obliczu blokady Jaty przez Niemc\u00f3w NSZ opuszcza baz\u0119, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej przejmuje AK<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>. Mieszka\u0144cy Jagodnego wspierali partyzant\u00f3w z odleg\u0142ego o oko\u0142o 2 km obozu. Dotyczy\u0142o to szczeg\u00f3lnie zaopatrzenia w \u017cywno\u015b\u0107, po kt\u00f3r\u0105 przyje\u017cd\u017ca\u0142 wieczorami konno wraz ze swoim odzia\u0142em por. Rejmak. Jak wspomina jedna z mieszkanek Jagodnego, we wsi by\u0142o nawet s\u0142ycha\u0107 \u015bpiew partyzant\u00f3w odprawiaj\u0105cych nabo\u017ce\u0144stwo majowe<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>. Pomoc polskiemu ruchowi oporu grozi\u0142a jednak niemieckim represjami. W czerwcu 1944 r. w zwi\u0105zku ze wspomnian\u0105 ob\u0142aw\u0105 na partyzant\u00f3w niemal wszyscy mieszka\u0144cy Jagodnego uciekaj\u0105 z dobytkiem do okolicznych las\u00f3w. Partyzanci \u201eOstoi\u201d, kt\u00f3rzy po nieudanej operacji Niemc\u00f3w powracaj\u0105 do obozowiska w Jagodnem, znajduj\u0105 tylko dwoje staruszk\u00f3w<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>. Jednak najgorsze nieszcz\u0119\u015bcia w czasie okupacji spotka\u0142y mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego wcze\u015bniej. W lipcu 1942 r. wskutek donosu aresztowano a nast\u0119pnie rozstrzelano sze\u015b\u0107 os\u00f3b. W styczniu 1943 r. do wsi przyby\u0142 niemiecki oddzia\u0142 wraz z \u017bydem, kt\u00f3ry zadenuncjowa\u0142 osoby, kt\u00f3re udziela\u0142y mu pomocy. W skutek niemieckich represji zgin\u0119\u0142o wtedy siedmiu miesza\u0144c\u00f3w wsi<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>.<\/p>\n<div id=\"attachment_3983\" style=\"width: 799px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3983\" class=\"wp-image-3983\" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg\" alt=\"\" width=\"789\" height=\"357\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg 1230w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938-300x136.jpg 300w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938-1024x464.jpg 1024w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938-768x348.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 789px) 100vw, 789px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3983\" class=\"wp-caption-text\">Jagodne na mapie z 1938 r.<\/p><\/div>\n<p>Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej nic nie wskazywa\u0142o na maj\u0105ce si\u0119 dokona\u0107 wydarzenia. Ludno\u015b\u0107 Jagodnego toczy\u0142a w miar\u0119 normalne \u017cycie w ramach nowego systemu panuj\u0105cego w kraju. Brak informacji o tendencjach opozycyjnych wobec nowych w\u0142adz komunistycznych. Mieszka\u0144cy wywi\u0105zywali si\u0119 z obowi\u0105zkowych dostaw. W 1952 r. Jagodne znajdowa\u0142o si\u0119 nawet w\u015br\u00f3d miejscowo\u015bci, opr\u00f3cz Biard i D\u0105bia, kt\u00f3re najlepiej zrealizowa\u0142y skup zbo\u017ca i \u017cywca w gminie D\u0105bie<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>. Dlatego trudno wyja\u015bni\u0107, dlaczego w lutym 1952 r. zdezorientowani mieszka\u0144cy zostali poinformowani podczas zebrania, \u017ce teren miejscowo\u015bci jest przeznaczony pod rozw\u00f3j Narodowych Plan\u00f3w Gospodarczych. W praktyce oznacza\u0142o to wysiedlenie mieszka\u0144c\u00f3w na Ziemie Odzyskane, a opuszczona wie\u015b mia\u0142a by\u0107 wykorzystana jako wojskowy poligon wojsk lotniczych. Na drugim zebraniu odbytym w maju tego roku w\u0142adze potwierdzi\u0142y takie zamiary. W tym czasie pod pozorem ochrony przeciwpo\u017carowej we wsi zorganizowano pierwsz\u0105 zawodow\u0105 stra\u017c, pojawi\u0142 si\u0119 tak\u017ce coraz bardziej odczuwalny nadz\u00f3r wojska i milicji<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>. Zar\u00f3wno mieszka\u0144cy jak i osoby zaanga\u017cowane w przeprowadzenie operacji znale\u017ali si\u0119 po kontrol\u0105 aparatu bezpiecze\u0144stwa. W czerwcu 1953 r. naczelnik Wydzia\u0142u V Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa w Lublinie kpt. Boles\u0142aw Dudek opracowa\u0142 g\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenia dzia\u0142a\u0144 operacyjnych akcji o kryptonimie \u201eP\u201d\u00a0 w miejscowo\u015bci Jagodne. Za\u00a0 przeprowadzenie akcji mieli odpowiada\u0107 szef Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w \u0141ukowie kpt. Marian Mozgawa i Komenda\u00a0 Powiatowa Milicji Obywatelskiej w \u0141ukowie. WUBP w Lublinie delegowa\u0142o do \u0141ukowa dw\u00f3ch pracownik\u00f3w: st. sier\u017canta Edwarda Wojn\u0119 z Wydzia\u0142u V i sier\u017canta Jana Aleksandrowicza z Wydzia\u0142u IV. Do najwa\u017cniejszych zada\u0144 zaliczono m.in. kontrol\u0119 pracownik\u00f3w Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej i Powiatowej Rady Narodowej wyje\u017cd\u017caj\u0105cych do Jagodnego, sprawdzenie mieszka\u0144c\u00f3w wsi w kartotekach PUBP i Wydzia\u0142u II WUBP i przes\u0142anie kompromituj\u0105cych materia\u0142\u00f3w do WUBP w Olsztynie, zwerbowanie informator\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli informowa\u0107 UB o panuj\u0105cych w\u015br\u00f3d ludno\u015bci nastojach. Ponadto okre\u015blono, \u017ce transport wysiedlonej ludno\u015bci do dworca w Olsztynie zabezpieczy Wydzia\u0142 VII WUBP w Olsztynie oraz PUBP W \u0141ukowie. Prze rozpocz\u0119ciem akcji Wydzia\u0142 V WUBP w Olsztynie mia\u0142 okre\u015bli\u0107 miejscowo\u015bci le\u017c\u0105ce w pasie granicznym, do kt\u00f3rych nie mo\u017cna by\u0142o kierowa\u0107 \u201eelementu podejrzanego\u201d<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>.<\/p>\n<p>Mieszka\u0144cy Jagodnego byli oczywi\u015bcie negatywnie nastawieni do planu wysiedlenia z rodzinnej, cz\u0119sto zamieszka\u0142ej od pokole\u0144 ziemi. Ponadto panowa\u0142o prze\u015bwiadczenie o z\u0142ych warunkach bytowych panuj\u0105cych na Ziemiach Odzyskanych. Niekt\u00f3re osoby rozsiewa\u0142y plotki o maj\u0105cej nast\u0105pi\u0107 wojnie, co skwapliwie odnotowywali przedstawiciele PUBP w \u0141ukowie<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>. W\u015br\u00f3d nich znale\u017ali si\u0119 m.in. bracia Jan i Stanis\u0142aw Go\u0142\u0119bski, kt\u00f3rymi zacz\u0105\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo interesowa\u0107 si\u0119 nowo zwerbowany informator o ps. \u201eKruk\u201d<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a>. Wed\u0142ug jego doniesie\u0144 Go\u0142\u0119bscy rozsiewali plotki o tym, \u017ce ch\u0142opi, kt\u00f3rzy wyjad\u0105 ogl\u0105da\u0107 ziemie w wojew\u00f3dztwie olszty\u0144skim, ju\u017c nie b\u0119d\u0105 mogli powr\u00f3ci\u0107<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">[22]<\/a><em>. <\/em>Go\u0142\u0119bscy byli zadeklarowanymi przeciwnikami wyjazdu na Ziemie Odzyskane. Jan Go\u0142\u0119bski mia\u0142 to por\u00f3wnywa\u0107 z wyw\u00f3zkami \u017byd\u00f3w do getta. Prawdopodobnie w zwi\u0105zku z tym jego podanie do PPRN w \u0141ukowie o zgod\u0119 na przewiezienie budynk\u00f3w do wsi Domanice, gdzie posiada\u0142 ziemi\u0119, zosta\u0142o rozpatrzone negatywnie. PUBP odnotowa\u0142o te\u017c wypowied\u017a organisty z parafii w Soczku \u0141ukowskim, kt\u00f3ry mia\u0142 powiedzie\u0107 do ludzi z Jagodnego: \u201eNiech Was B\u00f3g broni jecha\u0107 na Ziemie Odzyskane\u201d<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\"><em><strong>[23]<\/strong><\/em><\/a><em>. <\/em>PUBP w \u0141ukowe monitorowa\u0142 sytuacj\u0119 poddaj\u0105c inwigilacji osoby, kt\u00f3re rozsiewa\u0142y takie informacje. Jedn\u0105 z nich, wed\u0142ug doniesie\u0144 informatora ps. \u201eIrka\u201d, by\u0142 tak\u017ce so\u0142tys wsi \u017bdzary Jan Witkowski, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce na terenie wysiedlonej miejscowo\u015bci powstanie lotnisko lub magazyny wojskowe. Inna osoba, Marian Olkowicz, po powrocie z zebrania w Jagodnem propagowa\u0142a informacje, \u017ce po wysiedleniu Jagodnego b\u0119dzie wysiedlona wie\u015b R\u00f3\u017ca Podg\u00f3rna, co wywo\u0142ywa\u0142o zrozumia\u0142e zaniepokojenie w\u015br\u00f3d ludno\u015bci i by\u0142o szczeg\u00f3\u0142owo odnotowywane przez w\u0142adze chc\u0105ce szybko i bez problem\u00f3w przeprowadzi\u0107 operacj\u0119<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">[24]<\/a>. Z niekt\u00f3rymi osobami, np. Eugeniuszem Michalakiem, pracownikiem PKP, kt\u00f3ry odkupywa\u0142 od maj\u0105cych wyjecha\u0107 gospodarzy drzewo i informowa\u0142 ich o z\u0142ych warunkach \u017cycia na Ziemiach Zachodnich, czy ze wspomnianym M. Olkowiczem, funkcjonariusze PUBP przeprowadzali indywidualne przes\u0142uchania<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">[25]<\/a>. Pogarsza\u0142o to jeszcze bardziej nastawienie ludno\u015bci do wyjazd\u00f3w.\u00a0 Ponadto po uzyskaniu informacji o maj\u0105cym nast\u0105pi\u0107 przesiedleniu niekt\u00f3rzy z mieszka\u0144c\u00f3w, m.in. so\u0142tys Julian Pucyk, zacz\u0119li rozbiera\u0107 niekt\u00f3re budynki mieszkalne i gospodarcze. Szczeg\u00f3lnie dotyczy\u0142o to os\u00f3b maj\u0105cych rodziny w s\u0105siednich wsiach<a href=\"#_ftn26\" name=\"_ftnref26\">[26]<\/a>. Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142a legalnie przewie\u015b\u0107 budynki mieszkalne czy gospodarcze do innych najcz\u0119\u015bciej pobliskich miejscowo\u015bci, gdzie mieli rodziny lub posiadali ziemi\u0119. Jednak na 29 poda\u0144 z\u0142o\u017conych w tego rodzaju sprawach PPRN w \u0141ukowie tylko w czterech przepadkach wyda\u0142o pozytywne decyzje<a href=\"#_ftn27\" name=\"_ftnref27\">[27]<\/a>. W dniu 28 czerwca 1953 r. odby\u0142o si\u0119 zebranie gromady Jagodne z udzia\u0142em zast\u0119pcy przewodnicz\u0105cego PWRN w \u0141ukowie Korkosza, po\u015bwi\u0119cone planowanemu przesiedleniu. Wszyscy mieszka\u0144cy solidarnie opowiedzieli si\u0119 przeciw przesiedleniu do wojew\u00f3dztwa olszty\u0144skiego. W zwi\u0105zku z nieuchronno\u015bci\u0105 planowanego przesiedlenia niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy pr\u00f3bowali pertraktowa\u0107 z w\u0142adzami miejsce przesiedlenia. \u015awiadczy\u0142 o tym wyjazd w sierpniu 1953 r. delegacji z udzia\u0142em \u00a0Stanis\u0142awa i Paw\u0142a Pucyk\u00f3w do Ministerstwa Rolnictwa w celu umo\u017cliwienia osiedlenia w wojew\u00f3dztwie lubelskim. W ministerstwie zaproponowano im ziemie w powiecie hrubieszowskim, ale bez budynk\u00f3w gospodarczych, co by\u0142o jednoznacznie niekorzystne dla potencjalnych osadnik\u00f3w<a href=\"#_ftn28\" name=\"_ftnref28\">[28]<\/a>. W lipcu zorganizowano wyjazd grupy mieszka\u0144c\u00f3w wsi Jagodne do powiat\u00f3w Reszel, K\u0119trzyn, W\u0119gorzewo, kt\u00f3ra mia\u0142a zarezerwowa\u0107 gospodarstwa dla przesiedle\u0144c\u00f3w<a href=\"#_ftn29\" name=\"_ftnref29\">[29]<\/a>.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug informacji PUBP w \u0141ukowie z po\u0142owy lipca 1953 r. na og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 83 gospodarzy z gromady Jagodne 53 wyrazi\u0142o ch\u0119\u0107 przesiedlenia na Ziemie Odzyskane, co wydaj\u0119 si\u0119 liczb\u0105\u00a0 zawy\u017con\u0105, 26 rolnik\u00f3w odm\u00f3wi\u0142o wyjazdu. Posiadali oni gospodarstwa w s\u0105siednich gromadach, gdzie zamierzali si\u0119 osiedli\u0107. Pozosta\u0142ych 4 opu\u015bci\u0142o gospodarstwa i zamieszka\u0142o w innych miejscowo\u015bciach. Opornych nie przekona\u0142y indywidualne rozmowy z wiceprzewodnicz\u0105cym PWRN w Lublinie<a href=\"#_ftn30\" name=\"_ftnref30\">[30]<\/a>.<\/p>\n<p>W\u0142adze, chc\u0105c zmieni\u0107 negatywne nastawieniu do przesiedle\u0144, zorganizowa\u0142y wyjazd do wojew\u00f3dztwa olszty\u0144skiego. Po powrocie wi\u0119cej os\u00f3b zacz\u0119\u0142o sk\u0142ada\u0107 podania do PPRN w \u0141ukowie o zezwolenie na rozbi\u00f3r budynk\u00f3w, jednak zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 rozpatrzono negatywnie. Jednocze\u015bnie do 20 lipca 1953 r. prowadzono prace nad szacunkowym opracowaniem pomiar\u00f3w budynk\u00f3w, las\u00f3w, sad\u00f3w, ziemiop\u0142od\u00f3w itp.<a href=\"#_ftn31\" name=\"_ftnref31\">[31]<\/a><\/p>\n<p>30 lipca 1953 r. przedstawiciele PWRN z Lublina rozpocz\u0119li wydawanie mieszka\u0144com Jagodnego kart osiedle\u0144czych, orzecze\u0144 o wyw\u0142aszczeniu i odszkodowawczych. Spo\u015br\u00f3d 44 gospodarzy, kt\u00f3rzy zostali zobowi\u0105zani przez komisj\u0119 PWRN do\u00a0 zaj\u0119cia gospodarstw na Ziemiach Odzyskanych, dokumenty przyj\u0119\u0142o 30 os\u00f3b, 14 odm\u00f3wi\u0142o przej\u0119cia kart. Niech\u0119tni do wyjazdu mieszka\u0144cy Jagodnego zacz\u0119li wywozi\u0107 sprz\u0119t gospodarczy, meble itp. do s\u0105siednich gromad. Zacz\u0119to handlowa\u0107 p\u0142odami rolnymi i drzewem, co ko\u0144czy\u0142o si\u0119 interwencjami funkcjonariuszy MO. Ca\u0142kowicie zaprzestano tak\u017ce wywi\u0105zywania si\u0119 z obowi\u0105zkowych dostaw wobec pa\u0144stwa, np. \u017cywca czy mleka, oraz p\u0142acenia podatk\u00f3w<a href=\"#_ftn32\" name=\"_ftnref32\">[32]<\/a>.<\/p>\n<p>1 sierpnia 1953 r. do miejscowo\u015bci przyby\u0142y ekipy, kt\u00f3re mia\u0142y pomaga\u0107 w za\u0142adowywaniu dobytku wysiedlonych do postawionych 29 ci\u0119\u017car\u00f3wek z kolumny transportowej PKS. Ponadto dostarczono 700 tys. z\u0142, kt\u00f3re miano wyp\u0142aci\u0107 \u00a0przesiedlonym na Ziemie Odzyskane mieszka\u0144com za pozostawione ziemiop\u0142ody. Nast\u0119pnego dnia rozpocz\u0119to przew\u00f3z inwentarza, zbo\u017ca i sprz\u0119tu gospodarczego na stacj\u0119 kolejow\u0105 \u0141apiguz, sk\u0105d przeprowadzono transport na miejsca przesiedle\u0144. Wed\u0142ug PUBP w \u0141ukowie akcja, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 4 sierpnia, przebieg\u0142a raczej sprawnie. Poza pojedynczym przypadkiem p\u0142acz\u0105cej kobiety, wysiedlone osoby spokojnie uczestniczy\u0142y w przeprowadzonej operacji. Og\u00f3\u0142em na Ziemie Odzyskane przesiedlono 28 rodzin, z tego do:<\/p>\n<ul>\n<li>powiatu Reszel wojew\u00f3dztwo olszty\u0144skie 13 rodzin,<\/li>\n<li>powiatu K\u0119trzyn wojew\u00f3dztwo olszty\u0144skie 9 rodzin,<\/li>\n<li>powiat W\u0119gorzewo wojew\u00f3dztwo olszty\u0144skie 2 rodziny,<\/li>\n<li>powiatu G\u0142og\u00f3w wojew\u00f3dztwo wroc\u0142awskie 2 rodziny<\/li>\n<li>powiatu Jelenia G\u00f3ra, wojew\u00f3dztwo wroc\u0142awskie 1 rodzina<\/li>\n<li>powiatu Brodnica w wojew\u00f3dztwie bydgoskim 1 rodzina<a href=\"#_ftn33\" name=\"_ftnref33\">[33]<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W nowym miejscu zamieszkania byli mieszka\u0144cy Jagodnego otrzymali nowe gospodarstwa. By\u0142y to nieruchomo\u015bci przewa\u017cnie zaniedbane, ze s\u0142abymi rodzajami ziemi uprawnej<a href=\"#_ftn34\" name=\"_ftnref34\">[34]<\/a>.<\/p>\n<p>Zezwolenie na pozostawienie, a wi\u0119c unikni\u0119cie wysiedlenia, oraz cz\u0119\u015bciow\u0105 lub ca\u0142kowit\u0105 rozbi\u00f3rk\u0119 budynk\u00f3w otrzyma\u0142o 28 gospodarzy, pozosta\u0142ych 18 nie otrzyma\u0142o zgody i samowolnie opu\u015bci\u0142o teren gromady Jagodne. 6 sierpnia opuszczone przez miesza\u0144c\u00f3w tereny przej\u0119\u0142o wojsko, kt\u00f3re mia\u0142o zorganizowa\u0107 tam poligon<a href=\"#_ftn35\" name=\"_ftnref35\">[35]<\/a>. Jednak zanim do tego dosz\u0142o, zacz\u0119to porz\u0105dkowanie terenu, na kt\u00f3rym znalaz\u0142y si\u0119 pozostawione przez wysiedlonych budynki oraz murowana szko\u0142a. Nieruchomo\u015bci te zosta\u0142y rozebrane do pa\u017adziernika 1953 r. przez Rejon Las\u00f3w Pa\u0144stwowych Radzy\u0144 Nadle\u015bnictwo Kry\u0144szczak. Drewno pozosta\u0142e z rozbi\u00f3rki zosta\u0142o przewiezione do Gr\u0119z\u00f3wki w gminie D\u0105bie, gdzie je wyceni\u0142a i nast\u0119pnie wystawi\u0142a na sprzeda\u017c Komisja Szacunkowa PPRN w \u0141ukowie<a href=\"#_ftn36\" name=\"_ftnref36\">[36]<\/a>. Natomiast demonta\u017cem i przeniesieniem na nowy teren dw\u00f3ch le\u015bnicz\u00f3wek i trzech gaj\u00f3wek mia\u0142a \u00a0zaj\u0105\u0107 si\u0119 Powiatowa Sp\u00f3\u0142dzielnia Budowlana w Bia\u0142ej Podlaskiej, kt\u00f3ra podpisa\u0142a w tej sprawie umow\u0119 z Lubelskim Okr\u0119giem Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Lublinie. W tym przypadku nie oby\u0142o si\u0119 bez problem\u00f3w finansowych ze wzgl\u0119du na zbyt ma\u0142\u0105 dotacj\u0119 przeznaczon\u0105 na ten cel przez Prezydium Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w Lublinie. W efekcie przez jaki\u015b czas nieprzeniesione i nie pokryte dachem budynki ulega\u0142y niszczeniu i dewastacji<a href=\"#_ftn37\" name=\"_ftnref37\">[37]<\/a>.<\/p>\n<p>Zaraz po przeprowadzonej operacji wysiedle\u0144czej pojawi\u0142y si\u0119 problemy zwi\u0105zane z kwestami finansowymi. Przewidywano, \u017ce zako\u0144czenie wszystkich prac zwi\u0105zanych z realizacj\u0105 nabycia teren\u00f3w, kt\u00f3re pozosta\u0142y po wysiedleniu mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego, nast\u0105pi po koniec pierwszego kwarta\u0142u 1955 r. Oceniono koszty realizacji przedsi\u0119wzi\u0119cia na 4 805 832,27 z\u0142<a href=\"#_ftn38\" name=\"_ftnref38\">[38]<\/a>. W\u015br\u00f3d nak\u0142ad\u00f3w finansowych zwi\u0105zanych z przeprowadzon\u0105 akcj\u0105 znalaz\u0142y si\u0119 m.in. koszty zwi\u0105zane z badaniem zwierz\u0105t rolnik\u00f3w przesiedlonych z Jagodnego. Powiatowy Zarz\u0105d Weterynarii w \u0141ukowie wyceni\u0142 koszty z tym zwi\u0105zane na kwot\u0119 7\u00a0388 z\u0142. Natomiast rachunek dla PKS za zorganizowanie transportu przesiedle\u0144c\u00f3w na stacj\u0119 kolejow\u0105\u00a0 oszacowano na kwot\u0119 134\u00a0450 z\u0142<a href=\"#_ftn39\" name=\"_ftnref39\">[39]<\/a>.<\/p>\n<p>Pozosta\u0142e koszty odnosi\u0142y si\u0119 przede wszystkim do przeprowadzanych post\u0119powa\u0144 wyw\u0142aszczeniowych i wyp\u0142at odszkodowa\u0144 na podstawie przepis\u00f3w dekretu 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu nieruchomo\u015bci niezb\u0119dnych dla realizacji narodowych plan\u00f3w gospodarczych<a href=\"#_ftn40\" name=\"_ftnref40\">[40]<\/a>. Odbywa\u0142y si\u0119 one stosunkowo wolno i cz\u0119sto by\u0142y w odczuciu poszkodowanych niesprawiedliwe. W listopadzie 1953 r. PPRN w \u0141ukowie wystosowa\u0142o do prezydi\u00f3w gminnych narodowych w D\u0105biu i Tuchowiczu informacje o terminie odbioru orzecze\u0144 wyw\u0142aszczeniowo-odszkodowawczych. Sprawa dotyczy\u0142a cz\u0119\u015bci gromady Jagodne a tak\u017ce gromad \u017bd\u017cary, Jedlanka, Zastawie, W\u00f3lka Zastawska i Gozd, gdzie znajdowa\u0142y si\u0119 inne wyw\u0142aszczone nieruchomo\u015bci. Termin odbioru dokument\u00f3w przez zainteresowane osoby wyznaczono na 14 grudnia tego roku. Dopiero w czerwcu 1954 r. Wydzia\u0142 Wojskowy PWRN w Lublinie zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Prezydium Gminnej Rady Narodowej w Gr\u0119z\u00f3wce o podanie adres\u00f3w 25 os\u00f3b wysiedlonych z Jagodnego w celu wyp\u0142acenia odszkodowa\u0144 za utracone grunty<a href=\"#_ftn41\" name=\"_ftnref41\">[41]<\/a>. \u015arodki jakie otrzymywali wysiedleni by\u0142y cz\u0119sto nieadekwatne do poniesionych strat. Spowodowane to by\u0142o m.in. prowizorycznymi wycenami sporz\u0105dzonymi przez rzeczoznawc\u00f3w w lipcu 1953 r.\u00a0 W zwi\u0105zku z tym, \u017ce nie wszyscy mieszka\u0144cy chcieli poda\u0107 informacje o swoich gruntach, rzeczoznawcy opisuj\u0105c dzia\u0142ki i pozostawione ziemiop\u0142ody \u00a0wyceny opierali na wiadomo\u015bciach uzyskanych od os\u00f3b wyznaczonych przez so\u0142tysa. Dochodzi\u0142o przez to do przypadk\u00f3w niedoszacowa\u0144 utraconego maj\u0105tku. Zdarza\u0142y si\u0119 i takie osoby, kt\u00f3re z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w nie otrzyma\u0142y \u017cadnych odszkodowa\u0144 i musia\u0142y z r\u00f3\u017cnym skutkiem dochodzi\u0107 nale\u017cnych praw. Niekt\u00f3re z takich spraw by\u0142y rozpatrywane ju\u017c w grudniu 1953 r. przez Odwo\u0142awcz\u0105 Komisj\u0119 Wyw\u0142aszczeniow\u0105, kt\u00f3r\u0105 specjalnie powo\u0142ano w tym celu przewiduj\u0105c roszczenia wysiedlonych mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego. W niekt\u00f3rych przypadkach komisja przyznawa\u0142a racj\u0119 poszkodowanym osobom.<a href=\"#_ftn42\" name=\"_ftnref42\">[42]<\/a> Niekt\u00f3rzy pr\u00f3bowali zainteresowa\u0107 swoimi problemami \u00f3wczesne media. Tak by\u0142o w przypadku Lucjana Wielgosza, kt\u00f3remu po wysiedleniu z Jagodnego uda\u0142o si\u0119 przenie\u015b\u0107 do miejscowo\u015bci Czachy w gminie Domanice. Jego skarga na zani\u017cone odszkodowanie za wyw\u0142aszczone mienie i problemy z przewiezieniem zabudowa\u0144 spowodowa\u0142y interwencj\u0119 redakcji gazety \u201eGromada-Rolnik Polski\u201d w PWRN w Lublinie we wrze\u015bniu 1954 r.<a href=\"#_ftn43\" name=\"_ftnref43\">[43]<\/a><\/p>\n<p>Podobne problemy wi\u0105za\u0142y si\u0119 z odszkodowaniami za zaj\u0119te lasy. Szacunkowe obliczenie warto\u015bci drzewostanu przeprowadzi\u0142 w lipcu 1953 r. przedstawiciel Kieleckiego Okr\u0119gu Las\u00f3w Pa\u0144stwowych. W\u0142a\u015bciciele utraconych teren\u00f3w masowo uznali odszkodowania za niskie w stosunku do rzeczywistej warto\u015bci i masowo sk\u0142adali za\u017calenia do urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w ra\u017c\u0105cych dysproporcji w przyznanych kwotach by\u0142 fakt, \u017ce osoba maj\u0105ca las o powierzchni 1892 m<sup>2<\/sup> otrzyma\u0142a odszkodowanie w wysoko\u015bci 17\u00a0261 z\u0142 a w\u0142a\u015bciciel du\u017co wi\u0119kszego, bo licz\u0105cego 7770 m<sup>2<\/sup> terenu dosta\u0142 27\u00a0000 z\u0142. Wed\u0142ug przeprowadzonych ponownych sprawdze\u0144 wyp\u0142acono nies\u0142usznie kwot\u0119 oko\u0142o 112 tys. z\u0142 45 osobom, a pomini\u0119to lub ustalono zani\u017cone o 214 tys. odszkodowania dla 100 os\u00f3b. W zwi\u0105zku z zainteresowaniem spraw\u0105 \u201eodpowiednich czynnik\u00f3w\u201d PWRN w Lublinie szybko zorganizowa\u0142a dora\u017an\u0105 komisj\u0119 w celu przeanalizowania przyznanych odszkodowa\u0144. Dopiero we wrze\u015bniu\u00a0 1955 r. zasadniczo\u00a0 wyja\u015bniono wszystkie niejasno\u015bci i zako\u0144czono wyp\u0142at\u0119 odszkodowa\u0144 za wyw\u0142aszczone nieruchomo\u015bci<a href=\"#_ftn44\" name=\"_ftnref44\">[44]<\/a>.<\/p>\n<p>Inn\u0105 kwesti\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z terenami zaj\u0119tymi przez wojsko by\u0142a te\u017c sprawa grunt\u00f3w u\u017cytkowych mieszka\u0144c\u00f3w pobliskiej wsi \u017bd\u017cary. W 1954 r.\u00a0 Ministerstwo Obrony Narodowej przekaza\u0142o Ministerstwu Le\u015bnictwa 832,8416 ha grunt\u00f3w le\u015bnych i niele\u015bnych, w tym 110,6958 ha, kt\u00f3re by\u0142y przed wyw\u0142aszczeniem w\u0142adno\u015bci\u0105 prywatn\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w wsi \u017bd\u017cary. Jednak grunt\u00f3w tych nie zwr\u00f3cono pierwotnym w\u0142a\u015bcicielom, a przekazano Lubelskiemu Przedsi\u0119biorstwu Le\u015bnej Produkcji Niedrzewnej \u201eLas\u201d pod upraw\u0119 wikliny. Pod koniec 1956 r. przedsi\u0119biorstwo zrezygnowa\u0142o z tych teren\u00f3w uznaj\u0105c, \u017ce nie nadaj\u0105 si\u0119 one do uprawy. Zaistnia\u0142\u0105 sytuacj\u0119 postanowili wykorzysta\u0107 mieszka\u0144cy wsi \u017bd\u017cary, kt\u00f3rzy zobowi\u0105zali si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 zak\u0142adowi poniesione straty w sumie 55,902 z\u0142 (wstecznie wyp\u0142acili oko\u0142o 48 tys. z\u0142) i przej\u0105\u0107 w dzier\u017caw\u0119 nieruchomo\u015bci. W dniu 13 czerwca 1958 r. tereny te zosta\u0142y przej\u0119te przez Pa\u0144stwowy Fundusz Ziemi i oddane w dzier\u017caw\u0119 mieszka\u0144com wsi \u017bd\u017cary<a href=\"#_ftn45\" name=\"_ftnref45\">[45]<\/a>. Nast\u0119pnie rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 trwaj\u0105ce kilka lat starania o przywr\u00f3cenie praw w\u0142asno\u015bci \u0142\u0105k. W czerwcu 1963 r. pro\u015bb\u0119 o za\u0142atwienie sprawy przes\u0142ano do MSW. W zwi\u0105zku z \u00a0d\u0142ugotrwa\u0142ym brakiem\u00a0 reakcji w czerwcu 1965 r. so\u0142tys wsi Stefan Moskwiak przes\u0142a\u0142 podanie mieszka\u0144c\u00f3w dotycz\u0105ce \u00a0sprawy do KC PZPR, kt\u00f3ry przekaza\u0142 je \u00a0MSW<a href=\"#_ftn46\" name=\"_ftnref46\">[46]<\/a>. Wnioski mieszka\u0144c\u00f3w\u00a0 spotka\u0142y si\u0119 z aprobat\u0105 PWRN w Lublinie, kt\u00f3re 9 lutego 1965 r. podj\u0119\u0142o uchwa\u0142\u0119 w sprawie zwrotu wyw\u0142aszczonych nieruchomo\u015bci. Nast\u0119pnie zwr\u00f3cono si\u0119 do Zarz\u0105du I Sztabu Generalnego WP o wyra\u017cenie zgody o wy\u0142\u0105czenie z grunt\u00f3w pozostaj\u0105cych w gestii Wojsk Lotniczych by\u0142ych teren\u00f3w prywatnych<a href=\"#_ftn47\" name=\"_ftnref47\">[47]<\/a>. Natomiast kilkunastoletnie za\u0142atwianie spraw w zakresie nabywania nieruchomo\u015bci o powierzchni oko\u0142o 1086 ha na rzecz MON, na kt\u00f3rych znajdowa\u0142 si\u0119 i nadal funkcjonuje poligon w Jagodnem, zako\u0144czono dopiero w 1969 r. formalnym ujawnieniem w ksi\u0119dze wieczystej prawa w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci skarbu pa\u0144stwa<a href=\"#_ftn48\" name=\"_ftnref48\">[48]<\/a>.<\/p>\n<p>Jagodne nie by\u0142o jedyn\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 w wojew\u00f3dztwie lubelskim, kt\u00f3r\u0105 wykorzystano na zorganizowanie obiekt\u00f3w wojskowych. Inn\u0105 by\u0142a wie\u015b Gielnia w powiecie kra\u015bnickim, kt\u00f3rej mieszka\u0144c\u00f3w zmuszono do opuszczenia domostw w pa\u017adzierniku 1950 r. Wed\u0142ug opinii mieszka\u0144c\u00f3w \u201eakcja zosta\u0142a przeprowadzona drako\u0144skim sposobem przy udziale Org. Milicji Obywatelskiej i Funkcj. Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. Wobec tak du\u017cej przemocy ulegli\u015bmy i musieli\u015bmy odej\u015b\u0107 z w\u0142asnej ziemi na tu\u0142aczk\u0119 w czasie jesiennych s\u0142ot i nikt nas si\u0119 nie spyta\u0142, czy te\u017c da\u0142 nam godziwe warunki bytowe\u201d. Mieszka\u0144cy w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci zamieszkali w s\u0105siednich miejscowo\u015bciach. Jednocze\u015bnie nie ustawali w staraniach na rzecz zwrotu zabranej ziemi. Dopiero w 1956 r., w zwi\u0105zku z likwidacj\u0105 poligonu, w\u0142adze zacz\u0119\u0142y przychylnie odnosi\u0107 si\u0119 do przesy\u0142anych pr\u00f3\u015bb przyznaj\u0105c kredyty na odbudow\u0119 gospodarstw i rekompensaty za poniesione straty<a href=\"#_ftn49\" name=\"_ftnref49\">[49]<\/a>. Natomiast w przypadku wysiedlonej w 1953 r. wsi Krzewica w gromadzie T\u0142u\u015bciec, gdzie powsta\u0142 poligon u\u017cytkowany przez Dow\u00f3dztwo Wojsk Lotniczych, nie uda\u0142o si\u0119 odzyska\u0107 zaj\u0119tych grunt\u00f3w. Jedynym ust\u0119pstwem ze strony wojska by\u0142a zgoda na wykorzystanie cz\u0119\u015bci zaj\u0119tego terenu na cele rolnicze<a href=\"#_ftn50\" name=\"_ftnref50\">[50]<\/a>. Podobnie by\u0142o z cz\u0119\u015bci\u0105 teren\u00f3w zaj\u0119tych w 1953 r. przez wojsko w Go\u0142\u0119biu w powiecie pu\u0142awskim. Poszkodowani mieszka\u0144cy nie godzili si\u0119 na odszkodowania, ale starali si\u0119 odzyska\u0107 zaj\u0119te grunty<a href=\"#_ftn51\" name=\"_ftnref51\">[51]<\/a>. W tym miejscu warto wspomnie\u0107, \u017ce powsta\u0142e na wyw\u0142aszczonych terenach poligony powodowa\u0142y pewne ograniczenia, a nawet zagro\u017cenia dla mieszka\u0144c\u00f3w s\u0105siaduj\u0105cych z nimi miejscowo\u015bci. Jednym ze skrajnych przypadk\u00f3w by\u0142y wydarzenia we wsi Karczmiska w powiecie Opole Lubelskie. 23 pa\u017adziernika 1954 r. miejscowo\u015b\u0107 zosta\u0142a cz\u0119\u015bciowo spalona przez wojska sowieckie. Wed\u0142ug relacji mieszka\u0144c\u00f3w, jeden z przeje\u017cd\u017caj\u0105cych, prawdopodobnie na \u0107wiczenia, czo\u0142g\u00f3w celowo wystrzeli\u0142 w stron\u0119 wsi. W efekcie powsta\u0142ego po\u017caru zniszczeniu uleg\u0142y 23 gospodarstwa. Mieszka\u0144cy pr\u00f3bowali przez kilka lat uzyska\u0107 odszkodowania za wyrz\u0105dzone straty<a href=\"#_ftn52\" name=\"_ftnref52\">[52]<\/a>.<\/p>\n<p>Wie\u015b Jagodne, pomimo, \u017ce faktycznie przesta\u0142a istnie\u0107 w 1967 r., nadal by\u0142a umieszczona w oficjalnym spisie miejscowo\u015bci na terenie PRL. W 1970 r. tereny by\u0142ej wsi stanowi\u0142y tylko cz\u0119\u015b\u0107 miejscowo\u015bci D\u0105bie, a od lat 80. XX w. notowano tylko le\u015bnicz\u00f3wk\u0119 o takiej nazwie. Jednak pami\u0119\u0107 o nieszcz\u0119\u015bliwych dziejach miejscowo\u015bci jest nadal kultywowana. Latem 2011 r. po\u015bwi\u0119cono krzy\u017c na pami\u0105tk\u0119 wcze\u015bniej istniej\u0105cego na granicy wsi. Natomiast w 60. rocznic\u0119 wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w 11 sierpnia 2013 r. z inicjatywy lokalnych w\u0142adz i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii postawiono kamie\u0144 z pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0105 o minionych wydarzeniach<a href=\"#_ftn53\" name=\"_ftnref53\">[53]<\/a>. Dzi\u0119ki niej dzieje tak okrutnie do\u015bwiadczonej przez system totalitarny wsi nie b\u0119d\u0105 istnie\u0107 tylko we wspomnieniach ostatnich jeszcze \u017cyj\u0105cych wysiedlonych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> P. Eberhardt, <em>Skala demograficzna wojennych i powojennych migracji politycznych na ziemiach polskich<\/em> [w:] <em>Wysiedlenia jako narz\u0119dzie polityki ludno\u015bciowej w Europie XX wieku<\/em>, red. J. Wo\u0142oszyn, Lublin 2015, s. 49.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> D. Sula, <em>Przesiedlenia pod kontrol\u0105 pa\u0144stwa na przyk\u0142adzie Pa\u0144stwowego Urz\u0119du Repatriacyjnego<\/em> [w:] ibidem., s. 223.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Ibidem, s. 233.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\"><\/a>\u00a0[4] J. Pisuli\u0144ski, <em>Przesiedlenia<\/em> <em>ludno\u015bci ukrai\u0144skiej w ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d \u2013 za\u0142o\u017cenia, cele, rezultaty<\/em> [w:] ibidem, s. 258.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\"><\/a>\u00a0\u00a0[5]R. Drozd, I. Ha\u0142agida, <em>Ukrai\u0144cy w Polsce 1944-1989. Walka o to\u017csamo\u015b\u0107. (Dokumenty i materia\u0142y<\/em>), Warszawa 1999, s. 62-63.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> \u00a0Archiwum Pa\u0144stwowe w Lublinie (dalej: APL), KW PZPR Lublin, sygn. 179, k. 102, Notatka z realizacji uchwa\u0142y Sekretariatu KC PZPR w sprawie ukrai\u0144skiej [1957 r.].<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> S. Wojciechowski, A. Sochacka, R. Szczygie\u0142, <em>Osady zaginione i o zmienionych nazwach historycznych wojew\u00f3dztwa lubelskiego<\/em> [w:] <em>Dzieje Lubelszczyzny<\/em>, t. IV, Warszawa 1986, s. 60. Wed\u0142ug w\u0105tpliwego historycznie dokumentu wie\u015b Jagodne mia\u0142a wyst\u0119powa\u0107 w aktach pisanych ju\u017c w 1418 r., K. Fornal, <em>Jagodne-zapomniana historia<\/em>, \u0141uk\u00f3w 2013, s. 2.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Ibidem, s. 3.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> \u00a0S. Wojciechowski, A. Sochacka, R. Szczygie\u0142, op. cit., s. 60.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> K. Fornal, op. cit., s. 5-6, E. Miedzik, <em>Deportacja Jagodnego<\/em>, Nowe Echo Podlasia 1995, nr 32 (232), s. 4. Warto wspomnie\u0107, \u017ce na tym terenie\u00a0 utworzono w 1933 r. rezerwat Jata. II wojna \u015bwiatowa w zwi\u0105zku z rabunkow\u0105 gospodark\u0105 niemieckiego okupanta jak i powojenny nielegalny wyr\u0119b las\u00f3w przez okoliczn\u0105 ludno\u015b\u0107 przyni\u00f3s\u0142 dewastacj\u0119 kompleksu. Od 1952 r. przywr\u00f3cono ochron\u0119 rezerwatu, kt\u00f3ry uzyska\u0142 status \u015bcis\u0142ego, w 1984 r. \u00a0zosta\u0142 powi\u0119kszony o rezerwat cz\u0119\u015bciowy. M. Bechta, <em>Jata 44. Obozy szkoleniowe NSZ i AK w lasach \u0142ukowskich w czasie II wojny \u015bwiatowej<\/em>, Bia\u0142a Podlaska 2011, s. 9.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> Ibidem, s. 7.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Ibidem, s. 77-79.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> R. Grafik, <em>Przywr\u00f3cona pami\u0119\u0107. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u0142a \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej w \u0141ukowie w latach 1989-2012 w zapisie kronikarskim<\/em>, \u0141uk\u00f3w 2013, s. 29, M. Bechta, op. cit., s. 35. Ob\u00f3z by\u0142 doskonale zorganizowany. Posiada\u0142 m.in. baraki mieszkalne, kuchni\u0119, k\u0105pielisko, magazyny na bro\u0144, warsztaty remontowe, stajni\u0119. Zbudowano nawet kaplic\u0119. K. Wi\u0119ch, <em>Na pograniczu trzech dzielnic<\/em>, Wola Okrzejska 2017, s. 184.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> K. Fornal, op. cit., s. 6.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> R. Grafik, op. cit., s. 34.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> K. Fornal, op. cit., s. 7.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a>Archiwum Pa\u0144stwowe w Siedlcach, Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w \u0141ukowie, sygn. 104 (dalej: APS, PPRN w \u0141ukowie), Protok\u00f3\u0142 nr 2\/53 z posiedzenia Prezydium Gminnej Rady Narodowej gminy D\u0105bie w\u00a0 Gr\u0119z\u00f3wce, 14 I 1953 r., b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> E. Miedzik, op. cit., s. 4.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> By\u0142y to miejscowo\u015bci w powiatach: Braniewo, G\u00f3rowo, Bartoszyce, K\u0119trzyn, W\u0119gorzewo. Archiwum Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w Lublinie, sygn. 08\/315 \u00a0(dalej: AIPN Lu), Plan operacyjnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 w sprawie o kryptonimie \u201eP\u201d WUBP w Lublinie, 17 VI 1953 r., k. 4; AIPN Lu, sygn. 08\/315, Pismo WUBP w Olsztynie do PUBP w \u0141ukowie, 17 VII 1953 r. k. 5.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a>AIPN Lu, sygn. 08\/315, Meldunek PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d, 8 VIII 1953 r., k. 7.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a>AIPN Lu, sygn. 08\/315, Raport PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji krypt. \u201eP\u201d w gromadzie Jagodne za okres od 24 VI do 3 VII 1953 r., 3 VII 1953 r., k. 15v.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a>AIPN Lu, sygn. 08\/315, Meldunek PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d od 22 VII do 6 VIII 1953 r., 8 VIII 1953 r., k. 7; AIPN Lu, sygn. 08\/315, Informacja PUBP w \u0141ukowie o przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d za okres od 24 VI do 4 VII 1953 r., 4 VII 1953 r., k. 36.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a>AIPN Lu, sygn. 08\/315, Meldunek PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d od 10 VII do 15 VII 1953 r., 16 VII 1953 r., k. 27-27v. Z materia\u0142\u00f3w Prezydium PRN wynika, \u017ce podanie J. Go\u0142\u0119biowskiego dotycz\u0105ce przewiezienia budynku mieszkalnego z Jagodnego do wsi Domanice rozpatrzono pozytywnie.\u00a0 W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, \u017ce nie posiada\u0142 on w\u0142asnej ziemi w Jagodnem a dom sta\u0142 na wydzier\u017cawionym placu. APS, PPRN w \u0141ukowie, sygn. 86, Protok\u00f3\u0142 nr 31\/53 z posiedzenia PPRN w \u0141ukowie, 8.VIII.1953 r., b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a>AIPN Lu, sygn. 08\/315, Telefonogram Nr 7\/53 PUBP w \u0141ukowie do WUBP w Lublinie, 2 VII 1953 r., k.59 v; AIPN\u00a0 Lu, sygn. 08\/315, Notatka s\u0142u\u017cbowa PUBP w \u0141ukowie,\u00a0 1 VII 1953 r., k. 60; AIPN Lu, sygn. 08\/315, Doniesienie informatora ps. \u201eIrka, 2 VII 1953 r., k. 61.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> AIPN\u00a0 Lu, sygn. 08\/315, Notatka s\u0142u\u017cbowa PUBP w \u0141ukowie,\u00a0 1 VII 1953 r., k. 60; AIPN Lu, sygn. 08\/315, Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania podejrzanego Eugeniusza Michalaka,\u00a0 29 VI 1953 r., k. 67-71 v.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a> AIPN Lu, sygn. 08\/315, Meldunek PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d za okres od 22 VII do 6 VIII 1953 r., 8 VIII 1953 r., k. 7-8.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">[27]<\/a> APS, PPRN w \u0141ukowie, sygn. 86, Protok\u00f3\u0142 nr 31\/53 z posiedzenia PPWRN w \u0141ukowie, 8.VIII.1953 r., b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">[28]<\/a> AIPN Lu, sygn. 08\/315, Informacja PUBP w \u0141ukowie o przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d za okres od 24 VI do 4 VII 1953 r., 4 VII 1953 r., k. 35; AIPN Lu, sygn. 08\/315, Raport PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji krypt. \u201eP\u201d w gromadzie Jagodne za okres od 24 VI do 3 VII 1953 r., 3 VII 1953 r., k. 16.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">[29]<\/a> AIPN Lu, sygn. 08\/315, \u201eWykaz grup zwiadowczych, udaj\u0105cych si\u0119 na Ziemie Zachodnie w sprawie zarezerwowania gospodarstw\u201d, VIII 1953 r., k. 13.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">[30]<\/a>AIPN Lu, sygn. 08\/315, Raport WUBP w Lublinie z przebiegu akcji krypt. \u201eP\u201d w gromadzie Jagodne za okres od 11 VII do 15 VII 1953 r., 16 VII 1953 r., k. 31v.; \u00a0AIPN Lu, sygn. 08\/315, Raport WUBP w Lublinie z przebiegu akcji krypt. \u201eP\u201d w gromadzie Jagodne za okres od 16 VII do 22 VII 1953 r., 22 VII 1953 r., k. 46.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">[31]<\/a>AIPN Lu, sygn. \u00a008\/315, Meldunek PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d od 22 VII do 6 VIII 1953 r., 8 VIII 1953 r., k.8.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">[32]<\/a>AIPN Lu, sygn. 08\/315, Raport WUBP w Lublinie z przebiegu akcji krypt. \u201eP\u201d w gromadzie \u201eJagodne\u201d za okres od 30 VII do 2 VIII 1953 r., 2 VIII 1953 r., k. 51-51v.; AIPN Lu, sygn. 08\/315, Raport sytuacyjny PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d od 24 VI do 28 VI 1953 r., 28 VI 1953 r., k. 75v.; APS, PPRN w \u0141ukowie, sygn. 1001, Protok\u00f3\u0142 nr 2\/53 z posiedzenia Gminnej Rady Narodowej gminy D\u0105bie, 14 I 1953 r., b.p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">[33]<\/a>AIPN \u00a0Lu, sygn. 08\/315, Meldunek PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d od 22 VII do 6 VIII 1953 r., 8 VIII 1953 r., k. 8.\u00a0 Inne dane przedstawia sprawozdanie Wydzia\u0142u Wojskowego PWRN w Lublinie, wed\u0142ug niego spo\u015br\u00f3d 28 rodzin, kt\u00f3re wyjecha\u0142o na Ziemie Odzyskane w powiecie Reszel osiedli\u0142o si\u0119 12 a nie 13 rodzin, a\u00a0 jedna rodzina wyjecha\u0142a do Wa\u0142brzycha. Ponadto 34 rodziny uzyska\u0142o zgod\u0119 na rozbi\u00f3rk\u0119 budynk\u00f3w i przeniesienie \u00a0na teren wojew\u00f3dztwa lubelskiego uzyskuj\u0105c przy tym zwrot koszt\u00f3w przeniesienia budynk\u00f3w, Archiwum Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w Warszawie, Biuro Udost\u0119pniania, sygn. 1622\/614 (dalej AIPN BU), Pismo Wydzia\u0142u Wojskowego PWRN w Lublinie do Biura Wojskowego Urz\u0119du Rady Ministr\u00f3w, 22 II 1954 r., k. 9. E. Miedzik w swoim tek\u015bcie o wysiedleniu mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego wspomina o \u015bmierci w trakcie transportu starszej kobiety o nazwisku Pucyk. W innych \u017ar\u00f3d\u0142ach brak informacji o takim zdarzeniu; E. Miedzik, <em>op. cit.,<\/em> s. 4.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">[34]<\/a> K. Fornal, <em>op. cit<\/em>., s. 8.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">[35]<\/a> AIPN Lu, sygn. 08\/315, Meldunek PUBP w \u0141ukowie z przebiegu akcji o kryptonimie \u201eP\u201d od 22 VII do 6 VIII 1953 r., 8 VIII 1953 r., k.9; AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo Wydzia\u0142u Wojskowego PWRN w Lublinie do Biura Wojskowego Urz\u0119du Rady Ministr\u00f3w, 22 II 1954 r., k. 10.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref36\" name=\"_ftn36\">[36]<\/a> APS, PPRN w \u0141ukowie, sygn. 32, Pismo PWRN w Lublinie do PPRN w \u0141ukowe, 21 IX1953 r., b. p.; APS, PPRN w \u0141ukowie, sygn. 32, Protok\u00f3\u0142 Komisji Szacunkowej PPRN w \u0141ukowie, 21 X 1953 r., b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref37\" name=\"_ftn37\">[37]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe w Lublinie, Prezydium Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej\u00a0 w Lublinie, Urz\u0105d Spraw Wewn\u0119trznych, sygn. 109 (dalej APL, PWRN, USW), Pismo Lubelskiego Okr\u0119gu Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Lublinie do Centralnego Zarz\u0105du Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Warszawie, 17 IX 1954 r., b.p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref38\" name=\"_ftn38\">[38]<\/a> AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo Wydzia\u0142u Wojskowego PWRN w Lublinie do Biura Wojskowego Urz\u0119du Rady Ministr\u00f3w, 22 II 1954 r., k. 10.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref39\" name=\"_ftn39\">[39]<\/a> APL, PWRN, USW, sygn. 109, Pismo PWRN w Lublinie do PPRN w \u0141ukowie, 18 III 1954 r., b. p.; APL, PWRN, USW, sygn. \u00a0109, Pismo Zarz\u0105du Urz\u0105dze\u0144 Rolnych\u00a0 PWRN w Lublinie do Wojew\u00f3dzkiego Zarz\u0105du Rolnictwa PWRN w Lublinie, 18 VI 1954 r., b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref40\" name=\"_ftn40\">[40]<\/a> APL, PWRN, USW, sygn. \u00a0327, Pismo kierownika Wydzia\u0142u Spo\u0142eczno-Administracyjnego w Lublinie do Biura Skarg i Za\u017cale\u0144 Urz\u0119du Rady Ministr\u00f3w, 24 IV 1958 r., b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref41\" name=\"_ftn41\">[41]<\/a> APS, PPRN w \u0141ukowie, sygn. 1001, Pismo PPRN w \u0141ukowe do prezydi\u00f3w gminnych rad narodowych w D\u0105biu i Tuchowiczu, 29 XI 1953 r., b. p.; APL, PWRN, USW, sygn. 109, Pismo PWRN w Lublinie do PGRN w Gr\u0119z\u00f3wce, VI 1954, b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref42\" name=\"_ftn42\">[42]<\/a> APL, PWRN, USW, sygn. \u00a0109, Protok\u00f3\u0142 Wydzia\u0142u Wojskowego PWRN w Lublinie, 19, 20 VII 1954 r., b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref43\" name=\"_ftn43\">[43]<\/a> APL, PWRN, USW, sygn. \u00a0109, Pismo redakcji gazety \u201eGromada-Rolnik Polski\u201d do PWRN w Lublinie, 10 IX 1954 r., b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref44\" name=\"_ftn44\">[44]<\/a> APL, PWRN, USW, sygn. 73, Pismo PWRN w Lublinie do Kieleckiego Okr\u0119gu Las\u00f3w Pa\u0144stwowych, 30 X 1954, k.b.p.; AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo MSW do\u00a0 PWRN w Lublinie, 22 II 1954 r., k. 5; AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo Wydzia\u0142u Wojskowego PWRN w Lublinie do Departamentu Wojskowego MSW, 7 X 1955 r., k. 34.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref45\" name=\"_ftn45\">[45]<\/a> AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo Urz\u0119du Spraw Wewn\u0119trznych PWRN w Lublinie do Departamentu Wojskowego MSW, 30 V 1959 r., k. 44-45.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref46\" name=\"_ftn46\">[46]<\/a> AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo mieszka\u0144c\u00f3w wsi \u017bd\u017cary do Departamentu Wojskowego MSW, 5 VI 1963 r., k. 78-79; AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo Wydzia\u0142u Skarg i Wniosk\u00f3w MSW do\u00a0 Departamentu Wojskowego MSW, 10 II 1965 r., k. 57.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref47\" name=\"_ftn47\">[47]<\/a> AIPN BU, sygn. 1622\/614, Uchwa\u0142a nr 22 PWRN w Lublinie, 9 II 1965 r., k. 77; AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo PWRN w Lublinie do MON, 3 IV 1965 r., k. 67-68; AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo PWRN w Lublinie do PPRN w \u0141ukowie, 16 XII 1966 r., k. 83-85.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref48\" name=\"_ftn48\">[48]<\/a> AIPN BU, sygn. 1622\/614, Pismo PWRN w Lublinie do MSW, 20 III 1969 r., k. 86.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref49\" name=\"_ftn49\">[49]<\/a> APL, PWRN, USW, sygn. 2382, Pismo mieszka\u0144c\u00f3w wsi Gielnia do KC PZPR, 16 XII 1956 r., k. 47-47v.; APL, PWRN, USW, sygn. 2382, Pismo Franciszki Gajewskiej do PWRN w Lublinie, 11 III 1957 r., k. 45.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref50\" name=\"_ftn50\">[50]<\/a> APL, PWRN, USW, sygn. 274, Pismo Zarz\u0105du Lotniskowego Wojsk Lotniczych do Departamentu Spo\u0142eczno-Administracyjnego Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych, 11 VI 1969 r., b. p.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref51\" name=\"_ftn51\">[51]<\/a> APL, PWRN, USW, sygn. 2382, Pismo PPRN w Pu\u0142awach do PWRN w Lublinie, 9 VIII 1957 r., k. 48.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref52\" name=\"_ftn52\">[52]<\/a> APL, PWRN, USW, sygn. \u00a02382, Pismo mieszka\u0144c\u00f3w wsi Karczmiska do Biura Skarg i Za\u017cale\u0144 przy Radzie Pa\u0144stwa w Warszawie, 25 I 1957 r., k. 34.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref53\" name=\"_ftn53\">[53]<\/a> <em>Spis miejscowo\u015bci Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,<\/em> Warszawa 1967, s. 379; K. Fornal, op. cit., s. 9.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Bibliografia cytowa\u0144:<\/strong><\/p>\n<p>Bechta M., <em>Jata 44. Obozy szkoleniowe NSZ i AK w lasach \u0142ukowskich w czasie II wojny \u015bwiatowej<\/em>, Bia\u0142a Podlaska 2011.<\/p>\n<p>Drozd R., Ha\u0142agida I, <em>Ukrai\u0144cy w Polsce 1944-1989. Walka o to\u017csamo\u015b\u0107. (Dokumenty i materia\u0142y<\/em>), Warszawa 1999.<\/p>\n<p>Eberhardt P., <em>Skala demograficzna wojennych i powojennych migracji politycznych na ziemiach polskich<\/em> [w:] <em>Wysiedlenia jako narz\u0119dzie polityki ludno\u015bciowej w Europie XX wieku<\/em>, red. J. Wo\u0142oszyn, Lublin 2015.<\/p>\n<p>Fornal K., <em>Jagodne-zapomniana historia<\/em>, \u0141uk\u00f3w 2013.<\/p>\n<p>Grafik R., <em>Przywr\u00f3cona pami\u0119\u0107. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u0142a \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej w \u0141ukowie w latach 1989-2012 w zapisie kronikarskim<\/em>, \u0141uk\u00f3w 2013.<\/p>\n<p>Miedzik E., <em>Deportacja Jagodnego<\/em>, Nowe Echo Podlasia 1995, nr 32 (232).<\/p>\n<p>Pisuli\u0144ski J., <em>Przesiedlenia<\/em> <em>ludno\u015bci ukrai\u0144skiej w ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d &#8211; za\u0142o\u017cenia, cele, rezultaty<\/em> [w:] <em>Wysiedlenia jako narz\u0119dzie polityki ludno\u015bciowej w Europie XX wieku<\/em>, red. J. Wo\u0142oszyn, Lublin 2015.<\/p>\n<p><em>Spis miejscowo\u015bci Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,<\/em> Warszawa 1967.<\/p>\n<p>Sula D., <em>Przesiedlenia pod kontrol\u0105 pa\u0144stwa na przyk\u0142adzie Pa\u0144stwowego Urz\u0119du Repatriacyjnego<\/em> [w:] <em>Wysiedlenia jako narz\u0119dzie polityki ludno\u015bciowej w Europie XX wieku<\/em>, red. J. Wo\u0142oszyn, Lublin 2015.<\/p>\n<p>Wi\u0119ch K., <em>Na pograniczu trzech dzielnic<\/em>, Wola Okrzejska 2017.<\/p>\n<p>Wojciechowski S., Sochacka A., Szczygie\u0142 R., <em>Osady zaginione i o zmienionych nazwach historycznych wojew\u00f3dztwa lubelskiego<\/em> [w:] <em>Dzieje Lubelszczyzny<\/em>, t. IV, Warszawa 1986.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jacek Wysocki (Instytut Pami\u0119ci Narodowej Oddzia\u0142 w Lublinie) tom 22 (2024) Data publikacji wersji cyfrowej: 5.09.2024 DOI: https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.5 wersja drukowana Summary The inside story of the displacement of Jagodne village inhabitants in 1953 Jagodne village in a district \u0141uk\u00f3w has been mentioned in historical sources since 1580. The most dynamically it has developed during the [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3980","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Kulisy wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego w 1953 r. - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kulisy wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego w 1953 r. - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jacek Wysocki (Instytut Pami\u0119ci Narodowej Oddzia\u0142 w Lublinie) tom 22 (2024) Data publikacji wersji cyfrowej: 5.09.2024 DOI: https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.5 wersja drukowana Summary The inside story of the displacement of Jagodne village inhabitants in 1953 Jagodne village in a district \u0141uk\u00f3w has been mentioned in historical sources since 1580. The most dynamically it has developed during the [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-10-04T10:57:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"34 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980\",\"name\":\"Kulisy wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego w 1953 r. - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg\",\"datePublished\":\"2024-08-06T07:34:05+00:00\",\"dateModified\":\"2024-10-04T10:57:53+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kulisy wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego w 1953 r.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"name\":\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\",\"name\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"width\":1393,\"height\":727,\"caption\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kulisy wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego w 1953 r. - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kulisy wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego w 1953 r. - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","og_description":"Jacek Wysocki (Instytut Pami\u0119ci Narodowej Oddzia\u0142 w Lublinie) tom 22 (2024) Data publikacji wersji cyfrowej: 5.09.2024 DOI: https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.5 wersja drukowana Summary The inside story of the displacement of Jagodne village inhabitants in 1953 Jagodne village in a district \u0141uk\u00f3w has been mentioned in historical sources since 1580. The most dynamically it has developed during the [&hellip;]","og_url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980","og_site_name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz","article_modified_time":"2024-10-04T10:57:53+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"34 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980","name":"Kulisy wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego w 1953 r. - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg","datePublished":"2024-08-06T07:34:05+00:00","dateModified":"2024-10-04T10:57:53+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#primaryimage","url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg","contentUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Jagodne-1938.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3980#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kulisy wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w Jagodnego w 1953 r."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization","name":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","contentUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","width":1393,"height":727,"caption":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3980"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3980\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4119,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3980\/revisions\/4119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}