{"id":3871,"date":"2024-06-11T14:28:46","date_gmt":"2024-06-11T14:28:46","guid":{"rendered":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871"},"modified":"2024-10-04T13:00:36","modified_gmt":"2024-10-04T11:00:36","slug":"komunistyczna-zbrodnia-na-uroczysku-baran-w-kakolewnicy-w-powiecie-radzynskim-rekonesans-badawczy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871","title":{"rendered":"Komunistyczna zbrodnia na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim \u2013 rekonesans badawczy"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li><span style=\"color: #800000;\"><b>Miko\u0142aj Magier (Uniwersytet w Siedlcach)<\/b><\/span><\/li>\n<li>tom 22 (2024)<\/li>\n<li>Data publikacji wersji cyfrowej: 11.06.2024<\/li>\n<li>DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.3\">https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.3<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Komunistyczna_zbrodnia_na_uroczysku_Baran_w_Kakolewnicy.pdf\">wersja drukowana<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p>Summary<\/p>\n<p><em><strong>Communist crime in the &#8222;Baran&#8221; forest in K\u0105kolewnica in the Radzy\u0144 Podlaski district &#8211; research reconnaissance<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>The article describes the criminal events that took place in the &#8222;Baran&#8221; forest in K\u0105kolewnica in the Radzy\u0144 district during the communist rule in Poland after World War II. As a result of the actions of the Red Army and the communist authorities, soldiers of the Home Army who were considered &#8222;enemies of the people&#8221; and who stood in the way of the new government were eliminated. The locals referred to this place as &#8222;Little Katyn&#8221; due to the similar method of eliminating victims, i.e. shooting in the back of the head, tied hands and mass burials. The author presents the genesis of the events, as well as the historical background related to the entry of the Red Army into Polish lands, the consequences of the Warsaw Uprising and the installation of communist power and repression against the civilian population. Scientific research and exhumations carried out in 1990 allowed the discovery of the truth about these tragic events, which were secretly passed on among the inhabitants throughout the period of communist rule. The article is the first attempt to scientifically describe these crimes.<\/em><\/p>\n<p>Key Words: Red Army, Home Army, &#8222;Baran&#8221; forest, K\u0105kolewnica, communism, People&#8217;s Poland, Radzy\u0144 Podlaski, communist terror, Polish People&#8217;s Army, communist crimes<\/p>\n<hr \/>\n<p>Streszczenie<\/p>\n<p><em>Artyku\u0142 opisuje zbrodnicze wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim podczas rz\u0105d\u00f3w komunistycznych w Polsce po II wojnie \u015bwiatowej. W wyniku dzia\u0142a\u0144 Armii Czerwonej i komunistycznych w\u0142adz dosz\u0142o do eliminacji \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej uznanych za \u201ewrog\u00f3w ludu\u201d, kt\u00f3rzy stan\u0119li na drodze nowej w\u0142adzy. Miejscowi okre\u015blili to miejsce jako \u201eMa\u0142y Katy\u0144\u201d ze wzgl\u0119du na podobn\u0105 metod\u0119 eliminacji ofiar, tj. strza\u0142 w ty\u0142 g\u0142owy, skr\u0119powane r\u0119ce i masowe poch\u00f3wki. Autor przedstawia genez\u0119 wydarze\u0144, jak r\u00f3wnie\u017c t\u0142o historyczne zwi\u0105zane ze wkroczeniem Armii Czerwonej na ziemie polskie, konsekwencje powstania warszawskiego oraz instalacj\u0119 w\u0142adzy komunistycznej i represje wobec ludno\u015bci cywilnej. Badania naukowe i ekshumacje przeprowadzone w 1990 roku pozwoli\u0142y na odkrycie prawdy o tych tragicznych wydarzeniach, kt\u00f3re przez ca\u0142y okres rz\u0105d\u00f3w komunistycznych by\u0142y przekazywane konspiracyjnie w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w. Artyku\u0142 jest pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0105 naukowego opisania tych zbrodni.<\/em><\/p>\n<p>S\u0142owa kluczowe: Armia Czerwona, Armia Krajowa, uroczysko &#8222;Baran\u201d, K\u0105kolewnica, komunizm, Polska Ludowa, Radzy\u0144 Podlaski, terror komunistyczny, Ludowe Wojsko Polskie, zbrodnie komunistyczne<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Wst\u0119p<\/strong><\/p>\n<p>Uroczysko \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim to jedno z wielu na Po\u0142udniowym Podlasiu miejsc zbrodni towarzysz\u0105cych instalacji komunizmu w Polsce po II wojnie \u015bwiatowej. Od jesieni 1944 r. do prze\u0142omu stycznia i lutego 1945 r. stacjonowa\u0142 tu sztab 2 Armii (Ludowego) Wojska Polskiego, a wymiernym efektem tego by\u0142a eliminacja \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej uznanych za \u201ewrog\u00f3w ludu\u201d stoj\u0105cych na drodze nowej w\u0142adzy, zabitych i pogrzebanych \u201esposobem katy\u0144skim\u201d (skr\u0119powane r\u0119ce, strza\u0142 w ty\u0142 g\u0142owy, las posadzony na do\u0142ach \u015bmierci). Dlatego miejsce to miejscowi nazywaj\u0105 \u201eMa\u0142ym Katyniem\u201d<\/p>\n<p>Prawda o wydarzeniach prze\u0142omu 1944 i 1945 r. w okresie rz\u0105d\u00f3w komunistycznych by\u0142a przekazywana konspiracyjnie po\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w K\u0105kolewnicy i okolicznych miejscowo\u015bci. Od 1990 r. sta\u0142a si\u0119 tematem przekaz\u00f3w medialnych i dotar\u0142a do szerokiego kr\u0119gu spo\u0142ecze\u0144stwa nie tylko w regionie. R\u00f3wnolegle prokuratura powszechna przeprowadzi\u0142a \u015bledztwo umorzone po kilku miesi\u0105cach z powodu braku mo\u017cliwo\u015bci poci\u0105gni\u0119cia sprawc\u00f3w do odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n<p>Niniejszy artyku\u0142 jest pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0105 naukowego opisania wydarze\u0144 na uroczysku \u201eBaran\u201d. Jej podstaw\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105 jest dokumentacja zgromadzona w trakcie ekshumacji i bada\u0144 przeprowadzonych na jej podstawie przez zesp\u00f3\u0142 prof. Romana M\u0105dro z Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej w Lublinie w okresie od kwietnia 1990 r. do stycznia 1991 r.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/p>\n<p><strong>T\u0142o historyczne <\/strong><\/p>\n<p>Kl\u0119ska pod Stalingradem na pocz\u0105tku 1943 r. zmusi\u0142a wojska niemieckie do cofania si\u0119 przed kontrofensyw\u0105 sowieck\u0105. Ostatnia pr\u00f3ba odzyskania przez Niemc\u00f3w kontroli mia\u0142a miejsce na prze\u0142omie lipca i sierpnia 1943 r., podczas bitwy na \u0141uku Kurskim. Od tego czasu a\u017c do ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej inicjatywa pozostawa\u0142a w r\u0119kach Sowiet\u00f3w. Armia Czerwona na tereny przedwojennej Polski wkroczy\u0142a w styczniu 1944 r., a na Lubelszczyzn\u0119 latem tego roku. Armia Krajowa wyda\u0142a rozkaz o rozpocz\u0119ciu akcji \u201eBurza\u201d. Polega\u0142 on na wyzwalaniu spod w\u0142adzy Niemc\u00f3w miast i miasteczek zanim wkrocz\u0105 Rosjanie, lub wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu z nimi w celu ich zdobycia. Razem uda\u0142o im si\u0119 zdoby\u0107 m.in. Radzy\u0144 Podlaski (23 lipca), Mi\u0119dzyrzec Podlaski (26 lipca) i Bia\u0142\u0105 Podlask\u0105 (28 lipca). Wraz z wycofywaniem si\u0119 Niemc\u00f3w w miastach ujawnia\u0142y si\u0119 Delegatury Rz\u0105du RP, jednak Rosjanie mieli ju\u017c sw\u00f3j plan na now\u0105 komunistyczn\u0105 Polsk\u0119. NKWD rozpocz\u0119\u0142o aresztowania \u017co\u0142nierzy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego i os\u00f3b podejrzanych o antykomunistyczne pogl\u0105dy, przes\u0142uchiwania ich, wi\u0119zienia (nierzadko w by\u0142ych hitlerowskich obozach), tortury i eksterminacj\u0119.<\/p>\n<p>Armia Czerwona par\u0142a naprz\u00f3d, lecz w ramach akcji \u201eBurza\u201d 1 sierpnia 1944 r. wybuch\u0142o powstanie warszawskie. Rosjanie, chc\u0105c, by potencjalni przeciwnicy \u201ew\u0142adzy ludowej\u201d wykrwawili si\u0119 sami walcz\u0105c z Niemcami, zatrzymali swoje wojsko na brzegu Wis\u0142y, nie udzielaj\u0105c pomocy walcz\u0105cym powsta\u0144com. Wstrzyma\u0142o to jednak poch\u00f3d Sowiet\u00f3w na zach\u00f3d a\u017c do stycznia 1945 r., a front rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 od Warszawy do Sandomierza. W tym czasie komuni\u015bci mieli czas na instalowanie w\u0142adzy na ziemiach uwolnionych spod niemieckiej okupacji. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, kt\u00f3ry zosta\u0142 stworzony przez Stalina jako marionetkowy organ w\u0142adzy komunistycznej w Polsce, wyda\u0142 Manifest, wedle kt\u00f3rego jedyn\u0105 w\u0142adz\u0105 w Polsce mia\u0142a by\u0107 Krajowa Rada Narodowa, nie wybierana w wyborach demokratycznych, lecz narzucona z g\u00f3ry przez Kreml. Komuni\u015bci chc\u0105c zyska\u0107 przychylno\u015b\u0107 Polak\u00f3w oraz zdyskredytowa\u0107 w ich oczach rz\u0105d na uchod\u017astwie, formalnie og\u0142osili przywr\u00f3cenie konstytucji marcowej z 1921 r. i 11 wrze\u015bnia 1944 r. przyznali Boles\u0142awowi Bierutowi kompetencj\u0119 g\u0142owy pa\u0144stwa, czyni\u0105c go osob\u0105 zast\u0119puj\u0105c\u0105 prezydenta. PKWN swoj\u0105 siedzib\u0119 tymczasowo ustanowi\u0142 w Lublinie, gdzie urz\u0119dowa\u0142 od 1 sierpnia 1944 r.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a> Obszar na wsch\u00f3d od Wis\u0142y, na kt\u00f3rym tworzy\u0142y si\u0119 zal\u0105\u017cki w\u0142adzy komunistycznej, okre\u015blany jest jako \u201ePolska Lubelska\u201d, kt\u00f3rej okres istnienia ko\u0144czy si\u0119 1 lutego 1945 r., wraz z przeniesieniem najwa\u017cniejszych organ\u00f3w w\u0142adzy pa\u0144stwowej do Warszawy.<\/p>\n<p>Ludno\u015bci pocz\u0105tkowo towarzyszy\u0142 entuzjazm i nadzieja na koniec obcych rz\u0105d\u00f3w. Jednak wkr\u00f3tce okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Sowieci nie przynie\u015bli pokoju i wyzwolenia, lecz jedn\u0105 okupacj\u0119 zamienili na drug\u0105. Nie uwa\u017cali oni ludno\u015bci cywilnej za swoich sojusznik\u00f3w, wi\u0119c \u017co\u0142nierze sowieccy nie mieli \u017cadnych skrupu\u0142\u00f3w, aby gwa\u0142ci\u0107 i rabowa\u0107. Grabili magazyny i sklepy, rekwirowali domowe sprz\u0119ty, alkohol i opa\u0142, kt\u00f3ry by\u0142 potrzebny podczas nadchodz\u0105cej zimy.<\/p>\n<p>Pierwsz\u0105 rzecz\u0105, za jak\u0105 bra\u0142y si\u0119 nowe organy komunistycznej w\u0142adzy, by\u0142o stworzenie si\u0142 policji i tajnych s\u0142u\u017cb, kt\u00f3re mia\u0142y dba\u0107 o utrzymywania pos\u0142usze\u0144stwa. W okresie do stycznia 1945 roku akowcy i inni zakonspirowani mieli ci\u0119\u017ckie zadanie, poniewa\u017c na terenie wschodniej Polski stacjonowa\u0142o oko\u0142o 2,5 mln \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej, czekaj\u0105cej a\u017c front ruszy dalej na zach\u00f3d. Komuni\u015bci zorganizowali r\u00f3wnie\u017c pob\u00f3r do wojska, oficjalnie polskiego, w rzeczywisto\u015bci na wy\u017cszych szczeblach ca\u0142kowicie kontrolowanego przez Rosjan i wiernych im polskich komunist\u00f3w. Zach\u0119cali do wst\u0119powania do wojska oraz ujawniania si\u0119, obiecuj\u0105c abolicj\u0119. Pod koniec 1944 r. istnia\u0142y 1. Armia i 2. Armia WP. \u0141\u0105cznie w ca\u0142ym (Ludowym) Wojsku Polskim w tym okresie s\u0142u\u017cy\u0142o oko\u0142o 200 tys. \u017co\u0142nierzy<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>.<\/p>\n<p>Realia \u017cycia w powiecie radzy\u0144skim po wkroczeniu Armii Czerwonej by\u0142y podobne jak w innych cz\u0119\u015bciach Polski. Kraj zniszczony by\u0142 przez kilkuletni\u0105 agresywn\u0105 polityk\u0119 okupacyjn\u0105 Niemc\u00f3w. Przed wojn\u0105 powiat nale\u017ca\u0142 do typowo rolniczych, lecz przez wojn\u0119 i stacjonuj\u0105c\u0105 armi\u0119 rolnictwo by\u0142o na skraju funkcjonowania, ledwo starcza\u0142o \u017cywno\u015bci dla cywil\u00f3w. Przemys\u0142 zosta\u0142 w wi\u0119kszo\u015bci zniszczony. Miasto Radzy\u0144 ucierpia\u0142o w 60%, spo\u015br\u00f3d gmin powiatu radzy\u0144skiego najbardziej gmina T\u0142u\u015bciec. Wojskowi sowieccy oraz ludowego\u00a0 Wojska Polskiego samowolnie bez zezwolenia rekwirowali mieszkania tutejszej ludno\u015bci, przez co nowa w\u0142adza nie zyskiwa\u0142a sympatii. Armia sowiecka stacjonowa\u0142a na terenie powiatu a\u017c do 1947 r., nie przyczyniaj\u0105c si\u0119 do polepszania opinii Polak\u00f3w o \u201ewyzwolicielach\u201d. Walk\u0119 z nowymi okupantami i ich polskimi zwolennikami prowadzi\u0142o podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe, w powiecie radzy\u0144skim zdominowane przez Armi\u0119 Krajow\u0105, a nast\u0119pnie poakowskie Zrzeszenie \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d. Dlatego \u201ew\u0142adza ludowa\u201d prowadzi\u0142a na szerok\u0105 skal\u0119 wojn\u0119 propagandow\u0105, ukazuj\u0105c cz\u0142onk\u00f3w podziemia jako bandyt\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z Niemcami.<\/p>\n<p>Przez teren powiatu radzy\u0144skiego przewin\u0119\u0142o si\u0119 bardzo du\u017co ludno\u015bci, kt\u00f3ra migrowa\u0142a z teren\u00f3w wschodnich. Po zako\u0144czeniu wojny ludzie, kt\u00f3rzy przed ni\u0105 uciekali mogli wr\u00f3ci\u0107 do swoich dom\u00f3w, a inni postanowili ucieka\u0107 przed now\u0105 w\u0142adz\u0105 boj\u0105c si\u0119 o swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n<p><strong>Przez media do \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Zbrodni\u0119 na uroczysku \u201eBaran\u201d, z powodu podobnego jak w Katyniu <em>modus operandi<\/em> po upadku komunizmu zacz\u0119to por\u00f3wnywa\u0107 do katy\u0144skiej, gdzie gin\u0119li g\u0142ownie oficerowie Wojska Polskiego i Policji Pa\u0144stwowej. Oczywi\u015bcie nie spos\u00f3b jest por\u00f3wnywa\u0107 jedn\u0105 tragedi\u0119 do drugiej, mimo r\u00f3\u017cnej liczby ofiar, jednak w obu tych miejscach gin\u0119li Polacy, patrioci, a jedyn\u0105 ich win\u0105 by\u0142a s\u0142u\u017cba dla Rzeczypospolitej.<\/p>\n<p>Ju\u017c 19 stycznia 1990 r. ukaza\u0142 si\u0119 w prasie pierwszy artyku\u0142 opisuj\u0105cy tajemnice lasu pod K\u0105kolewnic\u0105. Zadania tego podj\u0105\u0142 si\u0119 red. Stanis\u0142aw Jadczak na \u0142amach lubelskiego \u201eSztandaru Ludu\u201d w artykule \u201eTajemnice lasu Baran. Co si\u0119 zdarzy\u0142o w K\u0105kolewnicy\u201d. Inn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra pisa\u0142a na ten temat by\u0142 Czes\u0142aw Czury\u0142o z redakcji gazety \u201eKulisy. Ekspres Wieczorny\u201d. W artyku\u0142ach opisywano, \u017ce na prze\u0142omie 1944 i 1945 roku w K\u0105kolewnicy stacjonowa\u0142a II Armia, kt\u00f3ra skazywa\u0142a \u017co\u0142nierzy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego \u2013 g\u0142\u00f3wnie akowc\u00f3w, na kary \u015bmierci, kt\u00f3re wymierzano w pobliskim lesie oddalonym oko\u0142o 2 km od miejscowo\u015bci<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>.<\/p>\n<p>Dnia 13 czerwca 2003 roku \u201eNasz Dziennik\u201d pi\u00f3rem Anny Wasak opublikowa\u0142 artyku\u0142 \u201eK\u0105kolewnica \u2013 podlaski Katy\u0144\u201d. Autorka podaj\u0105c wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w na temat zbrodni opar\u0142a si\u0119 ju\u017c na wynikach bada\u0144 z ekshumacji szcz\u0105tk\u00f3w<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>.<\/p>\n<p>Niew\u0105tpliwy wk\u0142ad w popularyzacj\u0119 problematyki komunistycznej zbrodni na uroczysku \u201eBaran\u201d mia\u0142 Jan Ko\u0142kowicz, kt\u00f3ry jako pierwszy zbeletryzowan\u0105 opowie\u015b\u0107 o tragicznych wydarzeniach w \u201eMa\u0142ym Katyniu\u201d opisa\u0142 w 2007 r. w ksi\u0105\u017cce \u201eUroczysko Baran. W kr\u0119gu zbrodni<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>.<\/p>\n<p>Wraz z rozwojem internetu artyku\u0142y o zbrodni w uroczysku \u201eBaran\u201d zacz\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c ukazywa\u0107 si\u0119 na stronach sieci globalnej, docieraj\u0105c do szerszej grupy odbiorc\u00f3w. Coraz liczniejsze portale zacz\u0119\u0142y publikowa\u0107 informacje na ten temat<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Ustalenia badawcze<\/strong><\/p>\n<p>W powiecie radzy\u0144skim dzia\u0142a\u0142y dobrze zorganizowane i liczne oddzia\u0142y Armii Krajowej. Wkroczenie Armii Czerwonej przynios\u0142o jednak podziemiu znaczne pogorszenie sytuacji. Liczyli na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z w\u0142adz\u0105 w kraju skupion\u0105 wok\u00f3\u0142 Krajowej Rady Narodowej i PKWN. Nie podejmowali akcji i agresywnych zachowa\u0107 wobec Sowiet\u00f3w czy WP. Delegat Si\u0142 Zbrojnych na Kraj wyda\u0142 24 lipca 1945 r. odezw\u0119, w kt\u00f3rej pochwala\u0142 patriotyczn\u0105 postaw\u0119 \u017co\u0142nierzy by\u0142ego AK, ich przesz\u0142o 5-letni\u0105 walk\u0119 o wolno\u015b\u0107. Ostrzega\u0142 jednak, by nie ufa\u0107 nowym w\u0142adzom, bo dzia\u0142aj\u0105 wbrew suwerenno\u015bci Polski<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>.<\/p>\n<p>Wraz z porozumieniem mi\u0119dzy PKWN a ZSRR, dotycz\u0105cym podporz\u0105dkowania si\u0119 administracji polskiej Sowietom, zawartym 26 lipca 1944 r. w Moskwie, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prze\u015bladowania, terror i aresztowania podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego oraz ka\u017cdego, kto by\u0142 podejrzany o przeciwstawianie si\u0119 nowym w\u0142adzom. Porozumienie okre\u015bla\u0142o m.in., \u017ce wchodz\u0105cy w sk\u0142ad polskich si\u0142 zbrojnych b\u0119d\u0105 podlega\u0107 polskiej jurysdykcji, chyba \u017ce przest\u0119pstwo pope\u0142nione by\u0142o w strefie operacji wojennych, wtedy podlega\u0142y ju\u017c Sowietom. W rzeczywisto\u015bci strefy operacji wojennych okre\u015bla\u0142o dow\u00f3dztwo sowieckie, wi\u0119c kiedy tylko chcieli mogli j\u0105 zmienia\u0107 na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107. Aresztowania zacz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c w sierpniu 1944 r. Tysi\u0105ce Polak\u00f3w zosta\u0142o aresztowanych przez s\u0105dy II Armii LWP i sowieckie oraz skazanych na kary \u015bmierci lub zes\u0142anie do \u0142agr\u00f3w i ci\u0119\u017ckie pracy w g\u0142\u0105b ZSRR.<\/p>\n<p>Omawiany teren znalaz\u0142 si\u0119 w zasi\u0119gu 2 Ukrai\u0144skiego Frontu armii sowieckiej. Tutaj te\u017c przebiega\u0142o formowanie 2 Armii LWP, kt\u00f3rej sztab stacjonowa\u0142 w K\u0105kolewnicy w okresie od pa\u017adziernika 1944 r. do lutego 1945 r.<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a> Tym ostatnim dowodzi\u0142 gen. Karol \u015awierczewski i gen. Stanis\u0142aw Pop\u0142awski. Prezesem S\u0105du Wojskowego przy sztabie by\u0142 p\u0142k. Stefan Piekarski, oddelegowany do tej roli z Armii Czerwonej, wiceprezesem \u2013 mjr Aleksander Tomaszewski, r\u00f31)nie\u017c oficer Armii Czerwonej<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>. W sk\u0142adzie s\u0105du znajdowa\u0142o si\u0119 4 s\u0119dzi\u00f3w (w tym czasie, w r\u00f3\u017cnych okresach, funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142nili: por. Stefan Chech\u0142acz,\u00a0 kpt. Aleksander Tomaszewski, ppor. W\u0142adys\u0142aw Sobiech, ppor. Aleksander Zawirski, por. Micha\u0142 Frankowski, ppor. Marcin Dancyg, ppor. Marian Barto\u0144), 3 sekretarzy, szef kancelarii i 5 \u017co\u0142nierzy obs\u0142ugi.<\/p>\n<p>S\u0105d skaza\u0142 w tym czasie og\u00f3\u0142em 144 osoby, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142o 61 wyrok\u00f3w \u015bmierci, wykonano ich 43. W areszcie II Armii przebywa\u0142o oko\u0142o 250-300 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Jego naczelnikiem by\u0142 s\u0142abo m\u00f3wi\u0105cy po polsku st. sier\u017c. Bazyli Rogozi\u0144ski. Wyst\u0119powa\u0142 w protoko\u0142ach jako dow\u00f3dca plutonu egzekucyjnego, sam wypowiada\u0142 si\u0119, \u017ce \u201ezabi\u0142 ju\u017c niejednego\u201d. Prawdopodobnie w pobli\u017cu K\u0105kolewnicy znajdowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ob\u00f3z przej\u015bciowy NKWD, w kt\u00f3rym przes\u0142uchiwano Polak\u00f3w podejrzanych o \u201edzia\u0142alno\u015b\u0107 kontrrewolucyjn\u0105\u201d. Podobny ob\u00f3z istnia\u0142 te\u017c w Szczyg\u0142ach G\u00f3rnych, na terenie by\u0142ego powiatu \u0142ukowskiego, a inne by\u0142y rozsiane na terenie ca\u0142ego Podlasia.<\/p>\n<p>Jak ustalono podczas post\u0119powania prokuratorskiego w sprawie \u201ezbrodni wojennych polegaj\u0105cych na rozstrzeliwaniu \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej i innych os\u00f3b na prze\u0142omie lat 1944-1945 w K\u0105kolewnicy, wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego\u201d z 1990 roku, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 oficer\u00f3w informacji w II Armii by\u0142a oficerami sowieckimi, a zarazem kadrowymi pracownikami NKWD. Wi\u0119\u017aniowie byli przetrzymywani w nieludzkich warunkach, przes\u0142uchania przeprowadzane by\u0142y w j\u0119zyku rosyjskim, zwykle w porze nocnej, ze stosowaniem przymusu fizycznego i psychicznego. Pomieszczenia by\u0142y przepe\u0142nione, w ziemiankach sta\u0142a woda, systematycznie ich g\u0142odzono i nie dawano spa\u0107<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>. W celu ulokowania kwater dla funkcjonariuszy oraz stworzenia areszt\u00f3w dla wi\u0119\u017ani\u00f3w wysiedlono ca\u0142\u0105 K\u0105kolewnice P\u00f3\u0142nocn\u0105 i Po\u0142udniow\u0105 oraz cz\u0119\u015bciowo Wschodni\u0105. Przeprowadzano to w szybkim tempie, nie pozwalaj\u0105c si\u0119 przygotowa\u0107, ani zabra\u0107 ze sob\u0105 rzeczy osobistych.<\/p>\n<p>Do K\u0105kolewnicy zwo\u017cono \u017co\u0142nierzy AK, Narodowych Si\u0142 Zbrojnych, Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich oraz wszystkich konspirator\u00f3w uciekaj\u0105cych z kres\u00f3w wschodnich i dezerter\u00f3w z Wojska Polskiego. \u201eS\u0105dzeni\u201d byli w miejscowej szkole, jedni najcz\u0119\u015bciej trafiali na Zamek Lubelski, inni byli wywo\u017ceni w g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Sowieckiego. Cia\u0142a wielu na zawsze zosta\u0142y w k\u0105kolewnickim lesie, na uroczysku \u201eBaran\u201d. Prze\u017cy\u0107 uda\u0142o si\u0119 m.in. kilku \u017co\u0142nierzom 34 pp AK, aresztowanym przez NKWD i pocz\u0105tkowo przetrzymywanym w wi\u0119zieniu w Bia\u0142ej Podlaskiej, p\u00f3\u017aniej przewiezionym na rozpraw\u0119 do K\u0105kolewnicy. Jednym z nich by\u0142 Kazimierz \u201eBartek\u201d Chmielewski. Innym Marian \u201eGrab\u201d Celi\u0144ski. Na uroczysku stracono jego brata. W latach 80. XX w. wraz z innymi postawili potajemnie na uroczysku symboliczn\u0105 mogi\u0142\u0119 z nazwiskami zamordowanych. Wedle relacji Wies\u0142awa \u201eGrzegorza\u201d Lubeckiego, wi\u0119\u017ania UB w Mi\u0119dzyrzecu Podlaskim, pewnego dnia do celi wszed\u0142 oficer NKWD i wzi\u0105\u0142 ze sob\u0105 jego wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w, oznajmiaj\u0105c, \u017ce wciela ich do armii polskiej. Dopiero w 1990 r. z tabliczek na uroczysku \u201eBaran\u201d okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zamiast do wojska trafili do do\u0142u \u015bmierci<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>.<\/p>\n<p>Uroczysko \u201eBaran\u201d jeszcze podczas zabor\u00f3w wykorzystywane by\u0142o przez Rosjan jako miejsce kator\u017cniczej pracy wi\u0119\u017ani\u00f3w. Pracowali tutaj przy wyr\u0119bie drzew. Podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej lokalna ludno\u015b\u0107 wykopa\u0142a tu liczne leje i fosy. To one zosta\u0142y wykorzystane przez komunist\u00f3w podczas przeprowadzania w tym miejscu egzekucji. Zabitych wi\u0119\u017ani\u00f3w wrzucali oni do wykopanych ju\u017c dziur, dzi\u0119ki czemu oszcz\u0119dzili sobie pracy i czasu. \u015awiadkowie wspominali o niejakim Rogozi\u0144skim, kt\u00f3ry ledwo m\u00f3wi\u0142 po polsku, by\u0142 pijakiem o wiecznie czerwonej twarzy, kt\u00f3ry dokonywa\u0142 tutaj egzekucji. Na pocz\u0105tku 1945 r., kiedy front ruszy\u0142, Sowieci po\u015bpiesznie zasypali groby, a na powierzchni sadzili m\u0142ode sosenki. Do dzi\u015b zachowa\u0142 si\u0119 pie\u0144 po \u015bci\u0119tej so\u015bnie, pod kt\u00f3rym ustawiano skaza\u0144c\u00f3w i ich rozstrzeliwano. Znaleziono tam setki pocisk\u00f3w rewolwerowych i pistoletowych wyprodukowanych w ZSRR w 1944 r. Przez kolejne lata niedbale zakopane rowy, obmywane deszczem i rozkopywane przez dzikie psy i lisy, zacz\u0119\u0142y si\u0119 zapada\u0107, ods\u0142aniaj\u0105c \u015blady zbrodni, jaka mia\u0142a tam miejsce. Na oficjalne badania musia\u0142y one jednak czeka\u0107 do ko\u0144ca PRL<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>.<\/p>\n<p>NKWD niemal bezb\u0142\u0119dnie rozpracowa\u0142o siatk\u0119 AK, konspiratorzy byli niespodziewanie odnajdowani w miejscach swojego zamieszkania lub ukrycia. \u015aledztwo w roku 1990 potwierdzi\u0142o lokalizacj\u0119 zbrodni w uroczysku \u201eBaran\u201d. \u015awiadkowie w zeznaniach m\u00f3wili, \u017ce w czasie stacjonowania w K\u0105kolewnicy sztabu II Armii Polskiej las obok miejscowo\u015bci by\u0142 strze\u017cony przez uzbrojonych \u017co\u0142nierzy, a po zmierzchu je\u017adzi\u0142y tam kryte ci\u0119\u017car\u00f3wki i s\u0142ycha\u0107 by\u0142o strza\u0142y. W protoko\u0142ach wykonania wyrok\u00f3w nie oznaczano miejsc wykonania egzekucji, a komuni\u015bci postarali si\u0119, \u017ceby nie \u0142atwo by\u0142o je znale\u017a\u0107. Jedynie dzi\u0119ki \u015bwiadkom niewielka cz\u0119\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a odkryta i zbadana.<\/p>\n<p>11 kwietnia 1990 r. zarz\u0105dzono ekshumacj\u0119 szcz\u0105tk\u00f3w zw\u0142ok w miejscu, w kt\u00f3rym w 1981 r. towarzysze broni zamordowanych postawili symboliczny krzy\u017c i ogrodzenie. Zadania tego podj\u0119li si\u0119 biegli z Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej Akademii Medycznej w Lublinie oraz zesp\u00f3\u0142 z Katedry Archeologii UMCS w Lublinie. Do czynno\u015bci tej dopuszczone by\u0142y rodziny pomordowanych, organizacje kombatancie, spo\u0142eczno-polityczne i \u015brodki masowego przekazu. Ekshumacja trwa\u0142a 3 dni. Odbywa\u0142a si\u0119 od 25 do 27 kwietnie tego roku. Odkopane ko\u015bci zabezpieczono w 16 ponumerowanych workach, a ich badanie odbywa\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bciowo w prosektorium Szpitala Rejonowego w Radzyniu Podlaskim oraz w Zak\u0142adzie Medycyny S\u0105dowej w Lublinie. Wydobyte ko\u015bci by\u0142y szcz\u0105tkami 12 os\u00f3b w wieku od 20 do 60 lat. Na wyznaczonym terenie odkryto cztery groby. Dwie mogi\u0142y by\u0142y zbiorowe, pierwsza kryj\u0105ca 7 kompletnych szkielet\u00f3w, druga 3 szcz\u0105tki niepe\u0142ne. Pozosta\u0142e dwie mogi\u0142y by\u0142y pojedyncze. W czasie bada\u0144 stwierdzono, \u017ce wyroki wykonywano z niezwyk\u0142\u0105 brutalno\u015bci\u0105. Wi\u0119\u017aniowie mieli zwi\u0105zane nogi i r\u0119ce metalowymi drutami, niekt\u00f3re ofiary mia\u0142y z\u0142amania i obra\u017cenia od uderze\u0144 t\u0119pym narz\u0119dziem. Postrza\u0142y wykonane by\u0142y w ty\u0142 lub bok czaszki, a w jednym przypadku ustalono rozfragmentowanie ko\u015bci, co by\u0142o wynikiem zadanych z du\u017c\u0105 si\u0142\u0105 cios\u00f3w. Badaj\u0105c szkielet m\u0119\u017cczyzny w wieku oko\u0142o 40 lat ustalono, \u017ce zastrzelony zosta\u0142 ju\u017c w grobie, znaleziono r\u00f3wnie\u017c pocisk, kt\u00f3ry to potwierdzi\u0142. Nie uda\u0142o si\u0119 stwierdzi\u0107 to\u017csamo\u015bci \u017cadnej ofiary, jednak w oparciu o dowody materialne pewnym jest, \u017ce byli to \u017co\u0142nierze AK. \u015awiadczy\u0142y o tym buty, pier\u015bcionek z orze\u0142kiem, wojskowa gwiazdka polskiego podporucznika, pier\u015bcionek z napisem \u201eNajukocha\u0144szemu W\u0142odkowi mama 24 V 1944 r.\u201d, modlitewnik z wizerunkiem Matki Boskiej z or\u0142em i podpisem \u201epami\u0105tka z Jasnej G\u00f3ry\u201d, przedwojenne guziki wojskowe, mosi\u0119\u017cny orze\u0142ek z nakr\u0119tk\u0105 i guzik mundurowy oficera. W zwi\u0105zku z tym stwierdzono, \u017ce byli to \u017co\u0142nierze, a jeden prawdopodobnie by\u0142 oficerem. Egzekucja musia\u0142a by\u0107 przeprowadzona jesieni\u0105 lub zim\u0105, poniewa\u017c ofiary by\u0142y ubrane w ko\u017cuchy lub ciep\u0142e okrycia wierzchnie. Wszystkie \u0142uski znalezione w tym miejscu wystrzelone zosta\u0142y z pistolet\u00f3w maszynowych wz. 1941 r. kal.7,62 mm<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>.<\/p>\n<p>\u015aledczy stwierdzili, \u017ce bez w\u0105tpienia w okolicy znajduje si\u0119 jeszcze wiele mogi\u0142 os\u00f3b rozstrzelanych w tym miejscu przez plutony egzekucyjne II Armii, prawdopodobne jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce niekt\u00f3re z nich odbywa\u0142y si\u0119 bez wyrok\u00f3w s\u0105du oraz z r\u0105k NKWD, zapewne bez wiedzy sztabu II Armii, jednak nie zosta\u0142o to potwierdzone. \u015aledztwo pokaza\u0142o okrucie\u0144stwo i bezprawie pierwszych miesi\u0119cy obecno\u015bci Armii Czerwonej na terenie Po\u0142udniowego Podlasia. \u015aledczy potwierdzili, \u017ce wyroki s\u0105dowe mia\u0142y za zadanie nie stabilizacj\u0119 sytuacji, lecz zadaniem ich by\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 interesom wprowadzanego nowego ustroju politycznego<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>.<\/p>\n<p>\u015aledztwo rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 8 marca 1990 r., a 11 kwietnia 1990 r. wydano decyzj\u0119 o ekshumacji zw\u0142ok na terenie uroczyska \u201eBaran\u201d. W tym czasie przeprowadzono szereg bada\u0144, wykopalisk i powo\u0142ano wielu bieg\u0142ych, przes\u0142uchiwano \u015bwiadk\u00f3w \u017cyj\u0105cych w tamtych czasach i powojennych. Ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 udowodniono, \u017ce w miejscu tym mia\u0142a miejsce zbrodnia na narodzie polskim. Jak pisano w protokole, na strychu jednego z dom\u00f3w w tym czasie na otynkowanej \u015bcianie wci\u0105\u017c znajdowa\u0142y si\u0119 wydrapane napisy przetrzymywanych tam os\u00f3b. By\u0142y to nazwiska, znaki Polski Walcz\u0105cej i daty, najwcze\u015bniejsza z 19 wrze\u015bnia 1944 r., a ostatnia z 16 stycznia 1945 r.<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a><\/p>\n<p>\u015aledztwo sko\u0144czy\u0142o si\u0119 jednak postanowieniem o umorzenie z 29 grudnia 1990 r. z powodu braku mo\u017cliwo\u015bci ukarania jeszcze \u017cyj\u0105cych funkcjonariuszy. W styczniu 1991 r. uko\u0144czono sprawozdanie z ekshumacji przeprowadzonej mi\u0119dzy 25-27 kwietnia 1990 r.<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>.<\/p>\n<p>\u015aledczy sporz\u0105dzili list\u0119 41 skazanych na kar\u0119 \u015bmierci i zamordowanych na uroczysku \u201eBaran\u201d w okresie od pa\u017adziernika 1944 r. do stycznia 1945 r.:<\/p>\n<ol>\n<li>Zbigniew Wagner, s. Bronis\u0142awa.<\/li>\n<li>Wiktor Mostowski, s. Jana.<\/li>\n<li>Edward Sk\u0142adaniec, s. Grzegorza.<\/li>\n<li>W\u0142adys\u0142aw Zams, s. Grzegorza.<\/li>\n<li>Franciszek Salitra, s. Jana.<\/li>\n<li>Czes\u0142aw Czajkowski, s. Feliksa.<\/li>\n<li>Nikodem Matczak, s. \u0141ukasza.<\/li>\n<li>Edward Pawlak, s. Piotra.<\/li>\n<li>Zbigniew Rybak, s. J\u00f3zefa.<\/li>\n<li>Lucjan G\u0142uchowski, s. Jana.<\/li>\n<li>Jan Celi\u0144ski, s. Konstantego.<\/li>\n<li>Wac\u0142aw Karwowski, s. Antoniego.<\/li>\n<li>Henryk Tarczewski, s. Jana.<\/li>\n<li>Marian Kisieli\u0144ski, s. Wojciecha.<\/li>\n<li>Szczepan Z. Kalisz, s. Franciszka.<\/li>\n<li>Stanis\u0142aw Radzicki, s. Franciszka<\/li>\n<li>Remigiusz Rzeszutek, s. Jana.<\/li>\n<li>Stanis\u0142aw Kubicki, s. Andrzeja.<\/li>\n<li>Feliks G\u0142owacki, s. Teodora.<\/li>\n<li>Wac\u0142aw Kacpruk, s. Romana.<\/li>\n<li>Julian Go\u0142o\u015b, s. Feliksa.<\/li>\n<li>Jan Pa\u0142czy\u0144ski, s. Stanis\u0142awa.<\/li>\n<li>Mieczys\u0142aw Ochal, s. Kazimierza.<\/li>\n<li>Piotr. Stojanowski, s. Paw\u0142a<\/li>\n<li>Apolinary Reps, s. Stanis\u0142awa.<\/li>\n<li>Zdzis\u0142aw Korczak, s. Tadeusza.<\/li>\n<li>Aleksander \u0141ukasik, s. J\u00f3zefa.<\/li>\n<li>Stanis\u0142aw Drozdowski, s. Konstantego.<\/li>\n<li>Wiktor Lubarski, s. Jerzego.<\/li>\n<li>Zbigniew Weso\u0142owski, s. J\u00f3zefa.<\/li>\n<li>Wojciech Szczepi\u0144ski, s. J\u00f3zefa.<\/li>\n<li>Mieczys\u0142aw Jakubczyk, s. W\u0142adys\u0142awa.<\/li>\n<li>Stefan Falkiewicz, s. Paw\u0142a.<\/li>\n<li>Bogus\u0142aw Prus, s. Paw\u0142a.<\/li>\n<li>Kazimierz Woszy\u0144ski, s. Franciszka.<\/li>\n<li>Aleksander Podhorudy\u0144ski, s. Grzegorza.<\/li>\n<li>Henryk Zieli\u0144ski, s. Waleriana.<\/li>\n<li>Ignacy Leszczyk, s. Stefana.<\/li>\n<li>W\u0142adys\u0142aw Wyszetko, s. Bronis\u0142awa.<\/li>\n<li>Julian Russa, s. Wojciecha.<\/li>\n<li>W\u0142odzimierz Szpakowski, s. W\u0142adys\u0142awa<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>Zako\u0144czenie<\/strong><\/p>\n<p>W roku 2017 Instytut Pami\u0119ci Narodowej Oddzia\u0142 w Lublinie wznowi\u0142 prace ekshumacyjne na uroczysku \u201eBaran\u201d, kt\u00f3re jednak nie doprowadzi\u0142y do nowych ustale\u0144<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>. Jedynymi opublikowanymi dotychczas naukowymi informacjami dotycz\u0105cymi uroczyska \u201eBaran\u201d pozostaje medyczne sprawozdanie z ekshumacji autorstwa prof. Romana M\u0105dro<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>. Niniejszy artyku\u0142 stanowi pr\u00f3b\u0119 uzupe\u0142nienia tej niew\u0105tpliwej luki historiograficznej o podstawowe ustalenia badawcze oparte na \u017ar\u00f3d\u0142ach archiwalnych. Niew\u0105tpliwie konieczne s\u0105 w tym zakresie dalsze, zakrojone na szersz\u0105 skal\u0119, badania historyczne, obejmuj\u0105ce swoim zakresem przede wszystkim gruntown\u0105 kwerend\u0119 w aktach S\u0105du 2 Armii Wojska Polskiego z okresu jego stacjonowania w K\u0105kolewnicy, przechowywanych w Centralnym Archiwum Wojskowym.<\/p>\n<p>Przypisy:<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Instytut Pami\u0119ci Narodowej Oddzia\u0142 w Lublinie (dalej: IPN Lu), Archiwum osobiste: Roman M\u0105dro, AORM, sygn. 80\/1, Materia\u0142y dot. ekshumacji przeprowadzonej w dniach 25-27 kwietnia 1990 r. na terenie uroczyska &#8222;Baran&#8221; w K\u0105kolewnicy &#8211; korespondencja z prokuratur\u0105, protok\u00f3\u0142 z ekshumacji, opnie bieg\u0142ych, postanowienie o umorzeniu \u015bledztwa Ds. 444\/90\/S, sprawozdanie prof. Romana M\u0105dro.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> A. Albert, <em>Najnowsza historia Polski 1914-1993, <\/em>Warszawa 1995, s. 598-600.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Ibidem, s. 600-602.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Ibidem, k. 11.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Wasak A., <em>K\u0105kolewnica \u2013 podlaski Katy\u0144<\/em>, \u201eNasz Dziennik\u201d z 13.06.2003 r., za: <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=987\">http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=987<\/a>; <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=988\">http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=988<\/a> (dost\u0119p: 11.03.2024).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> <em>Uroczysko Baran. W kr\u0119gu zbrodni<\/em>, red. J. Ko\u0142kowicz, K\u0105kolewnica 2007; W. Charczuk, <em>Uroczysko Baran. W kr\u0119gu zbrodni (materia\u0142y sesyjne), K\u0105kolewnica 2007, ss. 141<\/em>, \u201eRadzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\u201d, t. 5, 2008, s. 280-286.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Do najwa\u017cniejszych nale\u017cy zaliczy\u0107 nast\u0119puj\u0105ce publikacje: Bilska M., <em>II wojna \u015bwiatowa \u2013 K\u0105kolewnica \u2013 Ma\u0142y Katy\u0144,<\/em> 13.03.2015, <a href=\"https:\/\/zastawie-netau.net\/ii-wojna-swiatowa-kakolewnica-maly-katyn\/nggallery\/slideshow\">https:\/\/zastawie-netau.net\/ii-wojna-swiatowa-kakolewnica-maly-katyn\/nggallery\/slideshow<\/a> (dost\u0119p: 11.06.2024); Magier D., <em>Uroczysko Baran \u2013 ofiary i kaci<\/em>, https:\/\/kozirynek.online\/blog\/2022\/06\/12\/uro<\/p>\n<p>czysko-baran-ofiary-i-kaci\/ (dost\u0119p: 11.03.2024); M\u0141, <em>Uroczysko \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy \u2013 miejsce komunistycznych zbrodni, <\/em>30.11.2016, <a href=\"https:\/\/niezalezna.pl\/kultura-i-historia\/90023-uroczysko-baran-w-kakolewnicy-miejsce-komunistycznych-zbrodni\/90023\">https:\/\/niezalezna.pl\/kultura-i-historia\/90023-uroczysko-baran-w-kakolewnicy-miejsce-komunistycznych-zbrodni\/90023<\/a> (dost\u0119p: 11.03.2024).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> IPN Lu, AORM, sygn. 80\/1, k. 112-113.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> Tylko na terenie gminy K\u0105kolewnica Armia Czerwona i LWP w okresie od 1.08.1944 do 30.06.1945 r. zaj\u0119\u0142y 4036 kwater mieszkalnych oraz 1171 budynk\u00f3w na pojazdy i sprz\u0119t, Archiwum Pa\u0144stwowe w Lublinie Oddzia\u0142 w Radzyniu Podlaskim, Akta gminy K\u0105kolewnica, sygn. 4, s. 25.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> J. Ko\u0142kowicz, <em>Dzie\u0142a zebrane<\/em>, red. Anna Jeleszuk, Radzy\u0144 Podlaski 2018, s. 26-28.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> IPN Lu, AORM, sygn. 80\/1, k. 113-120.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> J. Ko\u0142kowicz, op. cit., s. 32-34.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> Ibidem, k. 34-36.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> IPN Lu, AORM, sygn. 80\/1, k. 124-126.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> Ibidem, k. 126-127.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> Ibidem, k. 110-111.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> Ibidem, k. 110, 154.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> D. Magier, <em>Uroczysko Baran \u2013 ofiary i kaci\u2026<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> E. Burda, <em>IPN zbada zbrodni\u0119 na uroczysku \u201eBaran\u201d<\/em>, 15.12.2016, <a href=\"https:\/\/www.dziennikwschodni.pl\/biala-podlaska\/ipn-zbada-zbrodnie-z-uroczyska-baran,n,1000191271.html\">https:\/\/www.dziennikwschodni.pl\/biala-podlaska\/ipn-zbada-zbrodnie-z-uroczyska-baran,n,1000191271.html<\/a> (dost\u0119p: 11.03.2024).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> M\u0105dro R., <em>Sprawozdanie z ekshumacji przeprowadzonej w dniach 25-27 kwietnia 1990 r. w lesie na terenie uroczyska \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy oraz z dalszych bada\u0144 zabezpieczonych podczas niej szcz\u0105tk\u00f3w ludzkich<\/em>, Archiwum Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii\u201d, t. 41, 1991, nr 2, s. 97-105.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Bibliografia cytowa\u0144<\/strong><\/p>\n<p>Albert A., <em>Najnowsza historia Polski 1914-1993, <\/em>Warszawa 1995.<\/p>\n<p>Bilska M., <em>II wojna \u015bwiatowa \u2013 K\u0105kolewnica \u2013 Ma\u0142y Katy\u0144,<\/em> 13.03.2015, <a href=\"https:\/\/zastawie-netau.net\/ii-wojna-swiatowa-kakolewnica-maly-katyn\/nggallery\/slideshow\">https:\/\/zastawie-netau.net\/ii-wojna-swiatowa-kakolewnica-maly-katyn\/nggallery\/slideshow<\/a> (dost\u0119p: 11.03.2024).<\/p>\n<p>Burda E., <em>IPN zbada zbrodni\u0119 na uroczysku \u201eBaran\u201d<\/em>, 15.12.2016, <a href=\"https:\/\/www.dziennikwschodni.pl\/biala-podlaska\/ipn-zbada-zbrodnie-z-uroczyska-baran,n,1000191271.html\">https:\/\/www.dziennikwschodni.pl\/biala-podlaska\/ipn-zbada-zbrodnie-z-uroczyska-baran,n,1000191271.html<\/a> (dost\u0119p: 11.03.2024).<\/p>\n<p>Charczuk W., <em>Uroczysko Baran. W kr\u0119gu zbrodni (materia\u0142y sesyjne), K\u0105kolewnica 2007, ss. 141<\/em>, \u201eRadzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\u201d, t. 5, 2008, s. 280-286.<\/p>\n<p>Ko\u0142kowicz J., <em>Dzie\u0142a zebrane<\/em>, red. Anna Jeleszuk, Radzy\u0144 Podlaski 2018.<\/p>\n<p>Magier D., <em>Uroczysko Baran \u2013 ofiary i kaci<\/em>, <a href=\"https:\/\/kozirynek.online\/blog\/2022\/06\/12\/uroczysko-baran-ofiary-i-kaci\/\">https:\/\/kozirynek.online\/blog\/2022\/06\/12\/uroczysko-baran-ofiary-i-kaci\/<\/a> (dost\u0119p: 11.06.2024).<\/p>\n<p>M\u0105dro R., <em>Sprawozdanie z ekshumacji przeprowadzonej w dniach 25-27 kwietnia 1990 r. w lesie na terenie uroczyska \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy oraz z dalszych bada\u0144 zabezpieczonych podczas niej szcz\u0105tk\u00f3w ludzkich<\/em>, Archiwum Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii\u201d, t. 41, 1991, nr 2, s. 97-105.<\/p>\n<p>M\u0141, <em>Uroczysko \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy \u2013 miejsce komunistycznych zbrodni, <\/em>30.11.2016, <a href=\"https:\/\/niezalezna.pl\/kultura-i-historia\/90023-uroczysko-baran-w-kakolewnicy-miejsce-komunistycznych-zbrodni\/90023\">https:\/\/niezalezna.pl\/kultura-i-historia\/90023-uroczysko-baran-w-kakolewnicy-miejsce-komunistycznych-zbrodni\/90023<\/a> (dost\u0119p: 11.03.2024).<\/p>\n<p><em>Uroczysko Baran. W kr\u0119gu zbrodni<\/em>, red. J. Ko\u0142kowicz, K\u0105kolewnica 2007.<\/p>\n<p>Wasak A., <em>K\u0105kolewnica \u2013 podlaski Katy\u0144<\/em>, \u201eNasz Dziennik\u201d z 13.06.2003 r., za: <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=987\">http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=987<\/a>; <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=988\">http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=988<\/a> (dost\u0119p: 11.03.2024).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Miko\u0142aj Magier (Uniwersytet w Siedlcach) tom 22 (2024) Data publikacji wersji cyfrowej: 11.06.2024 DOI: https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.3 wersja drukowana Summary Communist crime in the &#8222;Baran&#8221; forest in K\u0105kolewnica in the Radzy\u0144 Podlaski district &#8211; research reconnaissance The article describes the criminal events that took place in the &#8222;Baran&#8221; forest in K\u0105kolewnica in the Radzy\u0144 district during the [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3871","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Komunistyczna zbrodnia na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim \u2013 rekonesans badawczy - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Komunistyczna zbrodnia na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim \u2013 rekonesans badawczy - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Miko\u0142aj Magier (Uniwersytet w Siedlcach) tom 22 (2024) Data publikacji wersji cyfrowej: 11.06.2024 DOI: https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.3 wersja drukowana Summary Communist crime in the &#8222;Baran&#8221; forest in K\u0105kolewnica in the Radzy\u0144 Podlaski district &#8211; research reconnaissance The article describes the criminal events that took place in the &#8222;Baran&#8221; forest in K\u0105kolewnica in the Radzy\u0144 district during the [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-10-04T11:00:36+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"23 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871\",\"name\":\"Komunistyczna zbrodnia na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim \u2013 rekonesans badawczy - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-06-11T14:28:46+00:00\",\"dateModified\":\"2024-10-04T11:00:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Komunistyczna zbrodnia na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim \u2013 rekonesans badawczy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"name\":\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\",\"name\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"width\":1393,\"height\":727,\"caption\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Komunistyczna zbrodnia na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim \u2013 rekonesans badawczy - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Komunistyczna zbrodnia na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim \u2013 rekonesans badawczy - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","og_description":"Miko\u0142aj Magier (Uniwersytet w Siedlcach) tom 22 (2024) Data publikacji wersji cyfrowej: 11.06.2024 DOI: https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.22.2024.3 wersja drukowana Summary Communist crime in the &#8222;Baran&#8221; forest in K\u0105kolewnica in the Radzy\u0144 Podlaski district &#8211; research reconnaissance The article describes the criminal events that took place in the &#8222;Baran&#8221; forest in K\u0105kolewnica in the Radzy\u0144 district during the [&hellip;]","og_url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871","og_site_name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz","article_modified_time":"2024-10-04T11:00:36+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"23 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871","name":"Komunistyczna zbrodnia na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim \u2013 rekonesans badawczy - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website"},"datePublished":"2024-06-11T14:28:46+00:00","dateModified":"2024-10-04T11:00:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3871#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Komunistyczna zbrodnia na uroczysku \u201eBaran\u201d w K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim \u2013 rekonesans badawczy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization","name":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","contentUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","width":1393,"height":727,"caption":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3871","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3871"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3871\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4122,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3871\/revisions\/4122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3871"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}