{"id":3319,"date":"2022-07-30T06:47:27","date_gmt":"2022-07-30T06:47:27","guid":{"rendered":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319"},"modified":"2022-10-12T10:37:58","modified_gmt":"2022-10-12T10:37:58","slug":"problemy-mieszkancow-losic-i-powiatu-losickiego-w-latach-1956-1975-w-swietle-skarg-rozpatrywanych-przez-administracje-lokalna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319","title":{"rendered":"Problemy mieszka\u0144c\u00f3w \u0141osic i powiatu \u0142osickiego w latach 1956-1975 w \u015bwietle skarg rozpatrywanych przez administracj\u0119 lokaln\u0105"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-5403-1713\"><span style=\"color: #800000;\"><strong>Anna K\u0142o\u015b <\/strong>(Szko\u0142a Doktorska Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach)<\/span><\/a><\/li>\n<li>tom 20 (2022)<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/rrh20_2022_Klos.pdf\">Wersja drukowana: 30.07.2022<\/a><\/li>\n<li>DOI:\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.KLOS.20.2022\">10.36121\/RRH.KLOS.20.2022<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p><strong>Abstract<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Problems of the inhabitants of \u0141osice and the \u0141osice poviat in the years 1956-1975 in the light of complaints considered by the local administration<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>In the post-war period, \u0141osice struggled with many socio-economic problems. The city&#8217;s property was looted and the enterprises could not function because there was a shortage of machinery and equipment. The city did not have the funds to rebuild and renovate the surviving houses. All these problems over time led to social discontent. Residents sent complaints, denunciations and grievances to the provincial authorities, television and the press. They demanded housing, work, social justice and a dignified existence.<\/em><\/p>\n<p><strong>Key words:<\/strong> <em>\u0141osice, PRL, society, complaints<\/em><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Streszczenie<\/strong><\/p>\n<p><em>W okresie powojennym \u0141osice boryka\u0142y si\u0119 z wieloma problemami spo\u0142eczno-gospodarczymi. Maj\u0105tek miasta zosta\u0142 rozgrabiony przez okupant\u00f3w, przedsi\u0119biorstwa nie mog\u0142y funkcjonowa\u0107, poniewa\u017c brakowa\u0142o maszyn i sprz\u0119tu. Miasto nie mia\u0142o funduszy na odbudow\u0119 i remont ocala\u0142ych dom\u00f3w. Te wszystkie problemy z czasem doprowadzi\u0142y do niezadowolenia spo\u0142ecznego. Mieszka\u0144cy wysy\u0142ali skargi, donosy i za\u017calenia do w\u0142adz wojew\u00f3dzkich, telewizji i prasy. Domagano si\u0119 w nich mieszka\u0144, pracy, sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i godnego bytu.<\/em><\/p>\n<p><strong>S\u0142owa kluczowe<\/strong>: <em>\u0141osice, PRL, spo\u0142ecze\u0144stwo, skargi.<\/em><\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"#_ftnref33\" name=\"_ftn33\"><\/a><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>Cele artyku\u0142u i informacje wst\u0119pne<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Celem artyku\u0142u jest ukazanie problem\u00f3w spo\u0142eczno-gospodarczych w nowo utworzonym powiecie \u0142osickim w latach 1956-1975, kt\u00f3re sk\u0142oni\u0142y mieszka\u0144c\u00f3w do pisania skarg do administracji lokalnej. Tematyka skarg i donos\u00f3w jest pomijana przez badaczy lub wspominana zdawkowo. Zag\u0142\u0119bienie si\u0119 w nastroje spo\u0142ecze\u0144stwa w tym okresie uka\u017ce czytelnikowi pe\u0142niejszy obraz \u017cycia ludno\u015bci w niewielkich miasteczkach wschodniej Polski w granicach powojennych. Niestety, dotychczas nie zajmowano si\u0119 histori\u0105 \u0141osic w tym okresie. Miejscowi regionali\u015bci pisali na temat szkolnictwa i sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, nie korzystano jednak szerzej z materia\u0142\u00f3w archiwalnych. W artykule wykorzysta\u0142am g\u0142\u00f3wnie archiwalia znajduj\u0105ce si\u0119 w Archiwum Pa\u0144stwowym w Siedlcach, w zespole: Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w \u0141osicach (dalej: PPRN), oraz w Archiwum Pa\u0144stwowym w Lublinie Oddzia\u0142 w Radzyniu Podlaskim z zespo\u0142\u00f3w: Akta miasta \u0141osice, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w \u0141osicach (dalej: PMRN). Wiele \u015bwiat\u0142a rzuci\u0142y na tytu\u0142owe zagadnienie wspomnienia Noacha Lasmana<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> oraz opracowanie Mariana Czmocha nt. \u0142osickiego szkolnictwa<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. Histori\u0119 tworzenia nowych struktur w\u0142adzy po wojnie opisa\u0142 w swoich licznych publikacjach, historyk i archiwista\u00a0 Dariusz Magier, dlatego w swojej pracy przedstawi\u0119 tylko zarys tych struktur.<\/p>\n<p>Po II wojnie \u015bwiatowej narzucono Polsce system w\u0142adzy oparty na rozwi\u0105zaniach radzieckich, wszelkie aspekty \u017cycia starano si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107 celom politycznym. Ju\u017c od 1943 r. Polska Partia Robotnicza tworzy\u0142a struktury mog\u0105ce po wyparciu wojsk niemieckich z terenu kraju przej\u0105\u0107 inicjatyw\u0119 tworzenia nowej w\u0142adzy. Podstawowe organizacje partyjne PPR i ich terenowe instancje oraz ogniwa kierownicze opisa\u0142 pracy D. Magier<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>. W 1948 r. powsta\u0142a Polska Zjednoczona Partia Robotnicza z po\u0142\u0105czenia PPR (kt\u00f3ra tworzy\u0142a jej g\u0142\u00f3wny trzon) i Polskiej Partii Socjalistycznej, w kt\u00f3rej szeregach przeprowadzono wcze\u015bniej niezb\u0119dne czystki. Do maja 1975 r. funkcjonowa\u0142a w Polsce trzystopniowa administracja terenowa (wojew\u00f3dzka, powiatowa, gminna). G\u0142\u00f3wnym ogniwem by\u0142y instancje powiatowe<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>. Od czerwca 1975 r. zlikwidowano powiaty i wprowadzono administracj\u0119 dwustopniow\u0105, w kt\u00f3rej podstawowym szczeblem by\u0142y struktury gminne<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. Powojenny system w\u0142adzy w \u0141osicach, jak wsz\u0119dzie indziej w kraju, budowany\u00a0 by\u0142 przez cz\u0142onk\u00f3w PPR, PPS, Polskie Stronnictwo Ludowego i Stronnictwa Demokratycznego. Pierwszymi burmistrzami byli cz\u0142onkowie PPR, inni zajmowali mniej presti\u017cowe stanowiska. Wyj\u0105tkiem by\u0142 pierwszy przewodnicz\u0105cy Miejskiej Rady Narodowej w \u0141osicach J\u00f3zef Rumik, kt\u00f3ry nie nale\u017ca\u0142 do \u017cadnej partii<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>.<\/p>\n<p>Na zebraniu Miejskiej Rady Narodowej w \u0141osicach w dniu 17 sierpnia 1944 r. wybrano Prezydium Rady, Komisj\u0119 O\u015bwiaty, Komisj\u0119 Opieki Spo\u0142ecznej i burmistrza \u2013 Ignacego Gernanda, oraz postanowiono zaj\u0105\u0107 si\u0119 spraw\u0105 uruchomienia gimnazjum<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>. W posiedzeniu, w imieniu Krajowej Rady Narodowej powiatu siedleckiego, udzia\u0142 wzi\u0105\u0142 J\u00f3zef Pietruczuk i zaznajomi\u0142 zebranych przedstawicieli rolnictwa, rzemios\u0142a, kupiectwa, robotnik\u00f3w i pracuj\u0105cych umys\u0142owo o sytuacji politycznej kraju i z Manifestem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. Na cz\u0142onk\u00f3w MRN wybrano 8 przedstawicieli: po 1 z kupiectwa, o\u015bwiaty, robotnik\u00f3w i 4 rolnik\u00f3w<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>. Podstaw\u0119 prawn\u0105 organizacji w\u0142adz po 1944 r. stanowi\u0142a ustawa o organizacji i zakresie dzia\u0142ania rad narodowych z 11 wrze\u015bnia 1944 r. oraz dekret o organizacji i zakresie dzia\u0142ania samorz\u0105du terytorialnego z 23 listopada 1944 roku<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\"><sup>[9]<\/sup><\/a>. W styczniu 1945 r. miasteczko opanowa\u0142 oddzia\u0142 Narodowych Si\u0142 Zbrojnych, zgin\u0105\u0142 J. Pietruczuk \u00f3wczesny burmistrz, co doprowadzi\u0142o do wzmo\u017cenia komunistycznego terroru, szerokich aresztowa\u0144 os\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z podziemiem i w efekcie wzmo\u017cenia spo\u0142ecznych niepokoj\u00f3w<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\"><sup>[10]<\/sup><\/a>. W 1950 r., na mocy ustawy o terenowych organach jednolitej w\u0142adzy pa\u0144stwowej, powo\u0142ano PMRN w \u0141osicach<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\"><sup>[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnym organem rozpatruj\u0105cym skargi, za\u017calenia i donosy by\u0142o PPRN<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\"><sup>[12]<\/sup><\/a>, najpierw w Siedlcach, p\u00f3\u017aniej w \u0141osicach, kt\u00f3re powsta\u0142o\u00a0 20 marca 1950 r. i zako\u0144czy\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107\u00a0 9 grudniu 1973 r., a jego kompetencje przej\u0105\u0142 Urz\u0105d Powiatowy w \u0141osicach, funkcjonuj\u0105cy do reformy administracyjnej pa\u0144stwa w 1975 r. Pocz\u0105tkowo sprawami skarg zajmowa\u0142 si\u0119 Wydzia\u0142 Organizacyjno-Prawny, nast\u0119pnie rozpatrywano je we wszystkich wydzia\u0142ach, do kt\u00f3rych by\u0142y kierowane. Utworzono tam odpowiednie referaty a w ich ramach komisje, kt\u00f3re zajmowa\u0142y si\u0119 ich rozpatrywaniem.<\/p>\n<p><strong>Sytuacja w powojennych \u0141osicach<\/strong><\/p>\n<p>\u0141osice, jedno z najstarszych miast Podlasia, zosta\u0142y zaj\u0119te przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 31 lipca 1944 r. Mieszka\u0144cy oczekiwali nadej\u015bcia wojsk od strony wschodniej, ale nast\u0105pi\u0142o to od p\u00f3\u0142nocy i po\u0142udnia. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u0142osicka przyj\u0119\u0142a \u201ewyzwolicieli\u201d ch\u0142odno i bacznie przygl\u0105da\u0142a si\u0119 ich poczynaniom. Ludno\u015b\u0107 nieprzychylnie patrzy\u0142a te\u017c na powracaj\u0105cych za wojskiem \u017byd\u00f3w, s\u0105dz\u0105c, \u017ce ci\u0105gn\u0105 oni z Rosji. Byli to jednak w wi\u0119kszo\u015bci cz\u0142onkowie grup przetrwaniowych ukrywaj\u0105cych si\u0119 w okolicznych lasach. Dok\u0142adny przebieg wkroczenia wojsk do \u0141osic znamy dzi\u0119ki wspomnieniom pozna\u0144skiego \u017byda ukrywaj\u0105cego si\u0119 kilka kilometr\u00f3w od miasta w lesie w ziemiance. Noach Lasman opisa\u0142 zachowania mieszka\u0144c\u00f3w po wej\u015bciu armii do miasteczka i nastawienie ludno\u015bci do nowej w\u0142adzy. Przebija\u0142a do Rosjan i ich polskich namiestnik\u00f3w. Podczas og\u0142oszonego poboru do \u201eludowego\u201d Wojska Polskiego\u00a0 du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 poborowych ukrywa\u0142a si\u0119 i nie chcia\u0142a bra\u0107 udzia\u0142u w walce z Niemcami w armii, w kt\u00f3rej najwa\u017cniejsze funkcje pe\u0142nili wojskowi radzieccy, nie znaj\u0105cy nawet j\u0119zyka polskiego<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>.<\/p>\n<p>Powojenne miasteczko boryka\u0142o si\u0119 z wieloma trudno\u015bciami. Zniszczone w 80% budynki mieszkalne sprawia\u0142y problemy lokalowe. Stacjonuj\u0105ce jednostki wojsk radzieckich i polskich przysparza\u0142y problem\u00f3w nie tylko lokalowych, ale i \u017cywno\u015bciowych. G\u0142\u00f3wn\u0105 bol\u0105czk\u0105 w\u0142adz miejskich by\u0142 brak funduszy w kasie magistratu. Przedsi\u0119biorstwa miejskie by\u0142y nieczynne, maj\u0105tek rozgrabiony, brak opa\u0142u grozi\u0142 zamkni\u0119ciem szko\u0142y. Z czasem uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 doch\u00f3d w wysoko\u015bci 50\u00a0tys., ale to w \u017caden spos\u00f3b nie pokrywa\u0142o podstawowych wydatk\u00f3w miasta. Du\u017cy problem stanowi\u0142a opieka medyczna, poniewa\u017c na terenie miasta by\u0142 tylko jeden starszy i schorowany lekarz, dr Wr\u00f3blewski<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>. W dniu Kuratorium Okr\u0119gu Szkolnego Lubelskiego zezwoli\u0142o na otwarcie w \u0141osicach Miejskiego Gimnazjum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego, kt\u00f3rego dyrektorem zosta\u0142 J\u00f3zef Pietruczuk. Niestety nie wszystkich by\u0142o sta\u0107 na korzystanie z nauki w tej plac\u00f3wce, poniewa\u017c by\u0142a p\u0142atna<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>. Biedniejsza cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa korzysta\u0142a z bezp\u0142atnej nauki w Siedlcach. Mimo zako\u0144czenia wojny na terenie \u0141osic nadal nie by\u0142o bezpiecznie, do lat 50. XX w. trwa\u0142o usuwanie min poniemieckich, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z du\u017cymi kosztami utrzymania wojska<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>. Rotacja ludno\u015bci sprawia\u0142a utrudnienia w pracy urz\u0119d\u00f3w, poniewa\u017c cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b wyje\u017cd\u017ca\u0142a na Ziemie Odzyskane, trzeba by\u0142o robi\u0107 spisy tych os\u00f3b i wystawia\u0107 za\u015bwiadczenia przesiedle\u0144cze. W 1945 r. \u0141osice opu\u015bcili wszyscy wysiedleni przez Niemc\u00f3w z Pomorza i Pozna\u0144skiego<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>. Miasto mia\u0142o problemy z wod\u0105 pitn\u0105, z elektryk\u0105, z kosztownym uruchamianiem zak\u0142ad\u00f3w pracy. Po zmianie systemu pieni\u0119\u017cnego w 1950 r. spo\u0142ecze\u0144stwo jeszcze bardziej zubo\u017ca\u0142o, poniewa\u017c w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach by\u0142o tylko kilka punkt\u00f3w wymiany i ze wzgl\u0119du na jej kr\u00f3tki czas obowi\u0105zywania nie wszyscy zd\u0105\u017cyli to zrobi\u0107. Bogatsi mieszka\u0144cy stracili swoje oszcz\u0119dno\u015bci a w szczeg\u00f3lno\u015bci rolnicy, kt\u00f3rzy zd\u0105\u017cyli sprzeda\u0107 swoje plony<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>. Utrzymaniem \u0142adu zajmowa\u0142y si\u0119 nowe struktury porz\u0105dkowe stworzone przez komunist\u00f3w: Milicja Obywatelska i Ochotnicze Rezerwy Milicji Obywatelskiej, do kt\u00f3rych trafia\u0142 cz\u0119sto przypadkowy i niewykszta\u0142cony element spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n<p><strong>Skargi jako egzemplifikacja problem\u00f3w spo\u0142ecznych<\/strong><\/p>\n<p>Zmienia\u0142a si\u0119 przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna miasta. Do 1949 r. znajdowa\u0142o si\u0119 w wojew\u00f3dztwie lubelskiego, nast\u0119pnie na obrze\u017cach wojew\u00f3dztwa warszawskiego. Wi\u0119kszy rozw\u00f3j \u0141osice odnotowa\u0142y dopiero w 1956, gdy sta\u0142y si\u0119 siedzib\u0105 powiatu. Bardziej \u015bwiadome spo\u0142ecze\u0144stwo zacz\u0119\u0142o si\u0119 domaga\u0107 swoich praw i spe\u0142nienia obietnic przez rz\u0105dz\u0105cych. Ludno\u015b\u0107 zauwa\u017ca\u0142a r\u00f3\u017cnice spo\u0142eczne i brak poprawy ich losu. Pod koniec lat 50. XX w. zacz\u0119\u0142o narasta\u0107 niezadowolenie mieszka\u0144c\u00f3w wobec w\u0142adz i ignorancji pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, opieki spo\u0142ecznej, milicji, referatowi zatrudnienia wyra\u017cane poprzez pisanie skarg, donos\u00f3w do lokalnej w\u0142adzy, ale te\u017c do w\u0142adz wojew\u00f3dzkich. W latach 60. zdarza\u0142y si\u0119 te\u017c skargi pisane do stoj\u0105cego na czele komunistycznego pa\u0144stwa W\u0142adys\u0142awa Gom\u00f3\u0142ki<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>. Nat\u0142ok tych pism doprowadzi\u0142 do utworzenia w poszczeg\u00f3lnych wydzia\u0142ach PPRN specjalnych referat\u00f3w, zajmuj\u0105cych si\u0119 analiz\u0105 i odpowiedziami na zarzuty ludno\u015bci. W ka\u017cdym referacie by\u0142y osoby odpowiedzialne za prawid\u0142owy i terminowy przebieg rozpatrywanej sprawy, co by\u0142o kontrolowane przez organy wy\u017cszej instancji. Skargi mia\u0142y by\u0107 rozpatrywane w ci\u0105gu 2 miesi\u0119cy, by\u0142y odnotowywane w rejestrach, zawiera\u0142y spisy oraz protoko\u0142y, z przeprowadzonych czynno\u015bci.<\/p>\n<p>W dniu 13 pa\u017adziernika 1960 r. Rada Ministr\u00f3w podj\u0119\u0142a uchwa\u0142\u0119 w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosk\u00f3w<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>. Rady narodowe wszystkich stopni mia\u0142y obowi\u0105zek przyjmowania obywateli w sprawach skarg i wniosk\u00f3w codziennie w okre\u015blonych godzinach urz\u0119dowych, a nawet raz w tygodniu po godzinach urz\u0119dowania. Informacja o terminach przyjmowania petent\u00f3w powinna by\u0107 umieszczona w widocznym miejscu w danym urz\u0119dzie. Kierownicy tych organ\u00f3w byli bezpo\u015brednio odpowiedzialni za w\u0142a\u015bciwe i terminowe rozpatrzenie skarg i wniosk\u00f3w. Skargi mo\u017cna by\u0142o sk\u0142ada\u0107 w formie pisemnej, telegraficznej oraz ustnie, w tym przypadku przyjmuj\u0105cy musia\u0142 sporz\u0105dzi\u0107 protok\u00f3\u0142. Wnosz\u0105cy skargi czy wnioski mogli zastrzec nieujawnianie jego nazwiska lub adresu, ale w uzasadnionych przypadkach (oczywi\u015bcie wed\u0142ug opinii rozpatruj\u0105cych zawsze zachodzi\u0142 taki czynnik), gdy by\u0142o to dobre dla interesu spo\u0142ecznego lub skarga by\u0142a oszczerstwem mo\u017cna by\u0142o ujawni\u0107 dane petenta. Aby mie\u0107 pe\u0142en obraz sytuacji wprowadzono specjaln\u0105 ewidencj\u0119 skarg, wniosk\u00f3w i za\u017cale\u0144, kt\u00f3ra by\u0142a prowadzona skrupulatnie przez kolejne lata. PPRN przeprowadza\u0142o na posiedzeniach, przynajmniej co p\u00f3\u0142 roku, ocen\u0119 rozpatrywania skarg i wniosk\u00f3w przez prezydium i jego organy administracyjne, zasi\u0119gaj\u0105c w tej sprawie opinii zainteresowanych komisji rady narodowej. Ponadto w uspo\u0142ecznionych przedsi\u0119biorstwach przemys\u0142owych, handlowych, gastronomicznych dyrektorzy lub ich zast\u0119pcy zobowi\u0105zani byli w okre\u015blonych dniach i godzinach przyjmowa\u0107 obywateli w sprawach skarg i wniosk\u00f3w, w miar\u0119 potrzeby tak\u017ce po godzinach pracy. W ka\u017cdej plac\u00f3wce uspo\u0142ecznionego handlu detalicznego i przemys\u0142u gastronomicznego lub us\u0142ug powinna by\u0107 udost\u0119pniona obywatelom ksi\u0105\u017cka do wpisywania skarg i wniosk\u00f3w. Za poprawne za\u0142atwianie skarg z owych ksi\u0105\u017cek odpowiada\u0142 dyrektor danego przedsi\u0119biorstwa<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a>.<\/p>\n<div id=\"attachment_3320\" style=\"width: 709px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3320\" class=\"wp-image-3320 \" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg\" alt=\"\" width=\"699\" height=\"477\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg 1121w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta-300x205.jpg 300w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta-1024x699.jpg 1024w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta-768x524.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 699px) 100vw, 699px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3320\" class=\"wp-caption-text\">\u0179r\u00f3d\u0142o: APS, PPRN, sygn. 637, s. 45.<\/p><\/div>\n<p>Najwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 skarg wynika\u0142a z bezradno\u015bci i biedy oraz ch\u0119ci zaspokojenia podstawowych spraw \u017cyciowych. Jedna z mieszkanek \u0141osic napisa\u0142a do Komitetu ds. Radia i Telewizji\u00a0 o pomoc, poniewa\u017c ma na utrzymaniu dwoje ma\u0142ych dzieci i chorego m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry dostaje niewielki zasi\u0142ek. Gdy chcia\u0142a podj\u0105\u0107 prac\u0119, dosta\u0142a odpowied\u017a, \u017ce ma zasi\u0142ek, wi\u0119c nie musi pracowa\u0107. Po interwencji skar\u017c\u0105ca prac\u0119 otrzyma\u0142a<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\"><sup>[22]<\/sup><\/a>. To idealny przyk\u0142ad wskazuj\u0105cy dlaczego ludno\u015b\u0107 wola\u0142a pisa\u0107 do wy\u017cszych instancji albo do radia lub prasy. Pisma wraca\u0142y do \u0141osic, ale najcz\u0119\u015bciej z notatk\u0105, aby po zako\u0144czeniu sprawy wys\u0142a\u0107 sprawozdanie ze sposobu jej za\u0142atwienia. Adresatem skarg pisanych w \u0141osicach i powiecie \u0142osickim, poza miejscowymi organami w\u0142adzy pa\u0144stwowej i politycznej (Komitet Powiatowy PZPR), by\u0142y wi\u0119c najcz\u0119\u015bciej: Urz\u0105d Rady Ministr\u00f3w, Komitet Centralny PZPR, Prezydium Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w Warszawie, \u00a0Polskie Radio, Telewizja Polska, redakcje gazet (\u201eGromada Rolnik Polski\u201d, \u201eTrybuna Ludu\u201d). Wszystkie one by\u0142y przesy\u0142ane do odpowiednich jednostek lokalnych i tu rozpatrywane. Samo jednak zwr\u00f3cenie uwagi w\u0142adz nadrz\u0119dnych \u201estawia\u0142o do pionu\u201d \u0142osick\u0105 administracj\u0119 i o to chodzi\u0142o pisz\u0105cym.<\/p>\n<p>W 1963 r. zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 o pomoc starsza schorowana kobieta, kt\u00f3rej m\u0105\u017c nadu\u017cywa\u0142 alkoholu. Rodzina by\u0142a w bardzo trudnej sytuacji materialnej, dlatego w\u0142adze zosta\u0142y niejako zmuszone, by rozwi\u0105za\u0107 problem: otoczy\u0107 chor\u0105 opiek\u0105 lekarsk\u0105 a jej m\u0119\u017ca zmusi\u0107 do leczenia zamkni\u0119tego. To bardzo rzadki przypadek zainteresowania losem rodziny<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">[23]<\/a>.<\/p>\n<p>Cz\u0119stym motywem anonimowego donosu by\u0142a ch\u0119\u0107 przej\u0119cia czyjej\u015b pracy. Skarga z\u0142o\u017cona do PPRN dotyczy\u0142a niedope\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych przez palacza Izby Porodowej, kt\u00f3ry mia\u0142 rzekomo w czasie pracy zarabia\u0107 w innym miejscu. Po przeprowadzeniu czynno\u015bci wyja\u015bniaj\u0105cych, zarzuty si\u0119 nie potwierdzi\u0142y, a nieoficjalnie ustalono, \u017ce skar\u017c\u0105cy chcia\u0142 podj\u0105\u0107 prac\u0119 w tej przychodni<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\"><sup>[24]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Kolejny przypadek to skarga z\u0142o\u017cona do PPRN i KP PZPR na miejscowego lekarza, kt\u00f3ry w godzinach pracy wyszed\u0142 z gabinetu, by przyjmowa\u0107 prywatnie pacjent\u00f3w. Wzburzony m\u0105\u017c chorej \u017cony napisa\u0142 oficjaln\u0105 skarg\u0119 na takie zachowanie lekarza. W toku post\u0119powania lekarzowi udowodniono opuszczenie gabinetu i pozostawienie chorej bez pomocy, ale nikt z pacjent\u00f3w nie potwierdzi\u0142, \u017ce w tym czasie by\u0142 przyjmowany prywatnie. Lekarza ukarano upomnieniem na pi\u015bmie i wpisem do akt personalnych, a zachowanie uznano za niew\u0142a\u015bciwe<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\"><sup>[25]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Nast\u0119pny przyk\u0142ad skargi na tle konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych to zarzuty wobec sprz\u0105taczki pracuj\u0105cej w przychodni dla dzieci, kt\u00f3ra zaniedbywa\u0142a obowi\u0105zki. Poniewa\u017c w przychodni brak by\u0142o bie\u017c\u0105cej wody, sprz\u0105taczka odpowiada za dostarczenie wody do umywalek, opr\u00f3cz tego sprz\u0105ta\u0142a, otwiera\u0142a i zamyka\u0142a lokal. Obwiniano r\u00f3wnie\u017c sprz\u0105taczk\u0119, o rozpowiadanie, co si\u0119 dzieje w poradni, w wyniku czego dochodzi\u0142o do nieporozumie\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144skich. Przes\u0142uchano wnikliwie wszystkie strony konfliktu, cz\u0119\u015b\u0107 zarzut\u00f3w potwierdzi\u0142a si\u0119, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce feralnego dnia poradni\u0119 sprz\u0105ta\u0142y jej dzieci w wieku oko\u0142o 13 lat, dlatego wiele obowi\u0105zk\u00f3w pomin\u0119\u0142y. W\u0142adze dla dobra poradni podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o zwolnieniu pracownicy<a href=\"#_ftn26\" name=\"_ftnref26\"><sup>[26]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Cz\u0119stymi tematami skarg by\u0142y sprawy rodzinne, np. niedope\u0142nienie obowi\u0105zku wobec rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy przekazali sw\u00f3j maj\u0105tek dzieciom. W przypadku takich przypadk\u00f3w pracownicy urz\u0119du reagowali i skrupulatnie sprawdzali wykonanie zobowi\u0105za\u0144 rodzinnych. Niekt\u00f3re skargi, wobec braku funduszy w kasie urz\u0119du, starano si\u0119 rozwi\u0105zywa\u0107 czynami spo\u0142ecznymi, np. remonty dom\u00f3w starszych os\u00f3b, kt\u00f3re nie posiada\u0142y \u017cadnych \u015brodk\u00f3w finansowych na ten cel, poniewa\u017c \u017cy\u0142y z zasi\u0142k\u00f3w od pa\u0144stwa<a href=\"#_ftn27\" name=\"_ftnref27\"><sup>[27]<\/sup><\/a>. Staruszka, kt\u00f3ra straci\u0142a syna na wojnie, pisa\u0142a do miejscowych w\u0142adz, a gdy to nie przynios\u0142o \u017cadnego rezultatu, do W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki w sprawie zrujnowanego w czasie wojny domu. Twierdzi\u0142a, \u017ce mimo up\u0142ywu lat nikt nie pom\u00f3g\u0142 wyremontowa\u0107 domu, a obietnic\u0119, \u017ce nowa w\u0142adza odbuduje dom dosta\u0142a od \u017co\u0142nierza Armii Czerwonej. Spraw\u0119 zbadano i postanowiono wyremontowa\u0107 dom czynem spo\u0142ecznym<a href=\"#_ftn28\" name=\"_ftnref28\"><sup>[28]<\/sup><\/a>.\u00a0<\/p>\n<p>R\u00f3\u017cne by\u0142y motywy pisania skarg, do cz\u0119stych nale\u017ca\u0142y zazdro\u015b\u0107 i zawi\u015b\u0107, \u017ce kto\u015b co\u015b dosta\u0142 za darmo, a kto\u015b inny zosta\u0142 pomini\u0119ty. Sprawa rozdzielania paczek \u017cywno\u015bciowych dla najbiedniejszych wzbudza\u0142a du\u017ce emocje w spo\u0142ecze\u0144stwie, cz\u0119sto te\u017c pojawia\u0142y si\u0119 zarzuty wobec instytucji przydzielaj\u0105cych. Jedna z rodzin twierdzi\u0142a, \u017ce powinna by\u0107 obj\u0119ta tak\u0105 pomoc\u0105. Odpowiednia komisja sprawdzi\u0142a warunki tej rodziny i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce maj\u0105 dochody z kilku \u017ar\u00f3de\u0142 i nie potrzebuj\u0105 wsparcia<a href=\"#_ftn29\" name=\"_ftnref29\"><sup>[29]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Problemem dla miejscowych w\u0142adz by\u0142y skargi na brak pracy. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 rolnik\u00f3w w powiecie posiada\u0142a 2 hektarowe gospodarstwa rolne, z kt\u00f3rych nie da\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107 rodziny. Pracy poszukiwali zar\u00f3wno mieszka\u0144cy miasta, jak i okolicznych miejscowo\u015bci, a w \u0141osicach funkcjonowa\u0142o tylko kilka przedsi\u0119biorstw produkcyjnych. W 1965 r. utworzono samodzielny Referat Zatrudnienia, kt\u00f3ry przy wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0PPRN\u00a0i\u00a0PMRN\u00a0szuka\u0142 rozwi\u0105za\u0144, aby zaspokoi\u0107 potrzeby lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. W 1965 r. do pracy zosta\u0142o skierowanych\u00a0352 m\u0119\u017cczyzn i 96 kobiet, z czego 270 m\u0119\u017cczyzn i 68 kobiet to mieszka\u0144cy wsi. Dane te zmienia\u0142y si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od pory roku, poniewa\u017c cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b wykonywa\u0142a prace sezonowe, a w okresie jesienno- zimowym korzysta\u0142a z zapom\u00f3g. W 1966 r. w \u0141osicach mieszka\u0142o 3598 os\u00f3b, a w ca\u0142ym powiecie 50714.Wed\u0142ug oficjalnych danych na dzie\u0144 25 kwietnia1966 r. poszukiwa\u0142o pracy og\u00f3\u0142em 206 os\u00f3b, w tym kobiet 152. Pi\u0119\u0107 5 os\u00f3b by\u0142o jedynymi \u017cywicielami rodziny. Wolnych miejsc pracy by\u0142o za\u015b 35. Poszukuj\u0105cy pracy wg grup zawodowych:<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"234\">\u00a0<\/td>\n<td width=\"95\">\n<p>M\u0119\u017cczy\u017ani<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"85\">\n<p>Kobiety<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"234\">\n<p>Pracownicy wykwalifikowani\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"95\">\n<p>37<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"85\">\n<p>31<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"234\">\n<p>Pracownicy niewykwalifikowani<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"95\">\n<p>&#8211;<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"85\">\n<p>79<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"234\">\n<p>Pracownicy umys\u0142owi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"95\">\n<p>17<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"85\">\n<p style=\"text-align: center;\">42<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"234\">\n<p>M\u0142odociani<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"95\">\n<p>&#8211;<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"85\">\n<p>&#8211;<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: left;\">W\u015br\u00f3d os\u00f3b bezrobotnych byli: kierowcy, krawcowe, \u015blusarze, kucharze.<\/p>\n<p>Brak pracy t\u0142umaczono rolniczym charakterem powiatu i brakiem uprzemys\u0142owienia. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b zosta\u0142a skierowana w ramach funduszu interwencyjnego do rob\u00f3t komunalnych, a p\u00f3\u017aniej, gdy si\u0119 zwalnia\u0142y miejsca, na sta\u0142e etaty. W\u0142adze odsy\u0142a\u0142y bezrobotnych z terenu powiatu w inne regiony Polski, do pracy: w g\u00f3rnictwie (5 robotnik\u00f3w), budownictwie (6), do cukrowni (7), do las\u00f3w (26)<a href=\"#_ftn30\" name=\"_ftnref30\"><sup>[30]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Skargi wp\u0142ywa\u0142y r\u00f3wnie\u017c do Wydzia\u0142u Spraw Wewn\u0119trznych PPRN w \u0141osicach, ale jako jedna z nielicznych jednostek, rozpatrywa\u0142 je terminowo i w zgodzie z przepisami. Podobnie jak inne sprawy, np. podania o przy\u015bpieszenie zawarcia zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego czy zmian\u0119 nazwiska<a href=\"#_ftn31\" name=\"_ftnref31\"><sup>[31]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>W 1968 r. kontrola inspektor\u00f3w Wydzia\u0142u Organizacyjno-Prawnego PPRN sprawdza\u0142a rzetelno\u015b\u0107 prowadzenia rejestr\u00f3w, okaza\u0142o si\u0119, i\u017c takowe nie istniej\u0105. Nie prowadzono spis\u00f3w korespondencji, spis\u00f3w spraw, posiedzenia odbywa\u0142y si\u0119 bardzo rzadko i nie sporz\u0105dzano z nich protoko\u0142\u00f3w. Pracownicy nie zostali przeszkoleni z kodeksu post\u0119powania administracyjnego, dlatego nie znaj\u0105c procedur za\u0142atwiali wszystkie sprawy z op\u00f3\u017anieniem. Po otrzymaniu wytycznych sytuacja w urz\u0119dzie wr\u00f3ci\u0142a do normy i kolejne kontrole nie wykaza\u0142y niedoci\u0105gni\u0119\u0107<a href=\"#_ftn32\" name=\"_ftnref32\">[32]<\/a>.<\/p>\n<p>Wobec ma\u0142ej poprawy w obs\u0142udze petent\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych skargi czy podania, PPRN przes\u0142a\u0142o wytyczne do wydzia\u0142\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 tymi problemami:<\/p>\n<ol>\n<li>Radni maj\u0105 spotyka\u0107 si\u0119 z ludno\u015bci\u0105 w tych miejscowo\u015bciach, z kt\u00f3rych nap\u0142ywa najwi\u0119cej skarg.<\/li>\n<li>Kierownicy Wydzia\u0142\u00f3w maj\u0105 wyci\u0105ga\u0107 konsekwencje wobec pracownik\u00f3w, z kt\u00f3rych winy nast\u0105pi\u0142o op\u00f3\u017anienie w odpowiedzi na skarg\u0119.<\/li>\n<li>Za ka\u017cde naruszenie przepis\u00f3w przy analizowaniu skarg, maj\u0105 by\u0107 dokonywane wpisy w akta personalne tych pracownik\u00f3w<a href=\"#_ftn33\" name=\"_ftnref33\"><sup>[33]<\/sup><\/a>.<\/li>\n<\/ol>\n<p>W kwietniu 1971 r. z PWRN w Warszawie przysz\u0142o pismo w sprawie oceny dzia\u0142a\u0144 i sposobu za\u0142atwiania skarg i za\u017cale\u0144 w PPRN w \u0141osicach. Stwierdzono, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 wydzia\u0142\u00f3w nic nie robi w kierunku poprawy obs\u0142ugi interesant\u00f3w, tym samym nie likwiduje \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0142usznych skarg. Odno\u015bnie o pracownik\u00f3w odpowiedzialnych za ten stan rzeczy, to konstatowano, \u017ce w\u0142adze miejscowe s\u0105 bardzo tolerancyjne wobec ich dzia\u0142a\u0144. Mimo ci\u0105g\u0142ego wzrostu niezadowolenia spo\u0142ecznego, urz\u0105d niedbale prowadzi\u0142 post\u0119powania wyja\u015bniaj\u0105ce, z naruszeniem przepis\u00f3w prawa i zasad post\u0119powania administracyjnego. Prezydium WRN \u017c\u0105da\u0142o wyja\u015bnienia tego problemu i informacji o podj\u0119tych \u015brodkach zmierzaj\u0105cych do poprawy sytuacji. Ponadto okre\u015bli\u0142o nast\u0119puj\u0105ce wytyczne:<\/p>\n<ul>\n<li>dokona\u0107 szczeg\u00f3\u0142owych analiz przyczyn i \u017ar\u00f3de\u0142 powstawania skarg,<\/li>\n<li>podejmowa\u0107 skuteczne dzia\u0142ania dla likwidacji przyczyn nieporozumie\u0144 i konflikt\u00f3w pomi\u0119dzy obywatelami a poszczeg\u00f3lnymi organami administracji terenowej,<\/li>\n<li>wzm\u00f3c nadz\u00f3r nad prac\u0105 os\u00f3b, kt\u00f3rym zlecono rozpatrywanie poda\u0144, odwo\u0142a\u0144, skarg i wniosk\u00f3w obywateli<a href=\"#_ftn34\" name=\"_ftnref34\">[34]<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wed\u0142ug w\u0142adz centralnych, ca\u0142\u0105 win\u0119 za nadmiern\u0105 ilo\u015b\u0107 skarg w ubieg\u0142ych latach ponosi\u0142 pracownik urz\u0119du, kt\u00f3ry w spos\u00f3b nierzetelny i bez wi\u0119kszego zainteresowania przeprowadza\u0142 wyja\u015bnianie problem\u00f3w nurtuj\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stwo. Z danych kontrolnych przeprowadzonych przez PWRN i Najwy\u017csz\u0105 Izb\u0119 Kontroli wynika\u0142o, \u017ce ilo\u015b\u0107 skarg w ostatnich 2 latach, tj. 1971 i 1972, utrzymywa\u0142a si\u0119 na tym samym poziomie. Mimo uchwa\u0142y Rady Ministr\u00f3w dotycz\u0105cej szczeg\u00f3lnej kontroli czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na narastanie ilo\u015bci skarg<a href=\"#_ftn35\" name=\"_ftnref35\">[35]<\/a>, dzia\u0142ania te nie przynios\u0142y rezultatu. Prezydium WRN zauwa\u017ca\u0142o, i\u017c po VI Zje\u017adzie PZPR<a href=\"#_ftn36\" name=\"_ftnref36\">[36]<\/a> wzros\u0142a liczba skarg dotycz\u0105cych interesu spo\u0142ecznego i marnotrawstwa, r\u00f3\u017cnych przejaw\u00f3w nadu\u017cy\u0107, niegospodarno\u015bci oraz biurokratycznego podej\u015bcia do spraw ludzkich. Jednak najcz\u0119\u015bciej przewija\u0142y si\u0119 skargi dotycz\u0105ce przydzia\u0142u mieszka\u0144, nadzoru budowlanego, eksmisji, scalenia i wymiany grunt\u00f3w oraz zmian w podziale administracyjnym<a href=\"#_ftn37\" name=\"_ftnref37\">[37]<\/a>.<\/p>\n<div id=\"attachment_3321\" style=\"width: 761px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pprn.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3321\" class=\"wp-image-3321 \" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pprn.jpg\" alt=\"\" width=\"751\" height=\"464\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pprn.jpg 1368w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pprn-300x186.jpg 300w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pprn-1024x633.jpg 1024w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pprn-768x475.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 751px) 100vw, 751px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3321\" class=\"wp-caption-text\">Siedziba Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w \u0141osicach w 1965 r. Zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w J. Rumika, Biblioteka Pedagogiczna w \u0141osicach.<\/p><\/div>\n<p>Lata 70. XX w. to okres wzrostu ilo\u015bci skarg, kt\u00f3rych adresatem by\u0142a s\u0142u\u017cba zdrowia. Pacjent, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 przyj\u0119ty przez lekarza, napisa\u0142 Radia, \u017ce \u2013 mimo rejestracji i wniesienia op\u0142aty w kwocie 40 z\u0142 \u2013 zosta\u0142 odes\u0142any do domu, bez zwrotu wp\u0142aty. Lekarz t\u0142umaczy\u0142, \u017ce to nie by\u0142 jego pacjent, tylko przyjezdny z innego rejonu, a po op\u0142at\u0119 powinien sam si\u0119 zg\u0142osi\u0107. Komisja badaj\u0105ca spraw\u0119 stwierdzi\u0142a, \u017ce winny zamieszania jest lekarz plac\u00f3wki medycznej w miejscu zamieszkania pacjenta, poniewa\u017c to on mia\u0142 obowi\u0105zek zaj\u0105\u0107 si\u0119 chorym, a nie odsy\u0142a\u0107 do powiatu<a href=\"#_ftn38\" name=\"_ftnref38\">[38]<\/a>.<\/p>\n<p>Spore emocje w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w miejscowo\u015bci budzi\u0142a sprawa chorej sklepowej, poniewa\u017c w tym czasie powiat zmaga\u0142 si\u0119 z epidemi\u0105 gru\u017alicy. Obj\u0119to wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w obowi\u0105zkowymi prze\u015bwietleniami p\u0142uc, ale niekt\u00f3rzy celowo unikali tego badania. Zatroskany obywatel, kt\u00f3ry ba\u0142 si\u0119 zara\u017cenia, napisa\u0142 skarg\u0119 do w\u0142adz centralnych, opisuj\u0105c histori\u0119 ca\u0142ej rodziny ekspedientki, kt\u00f3ra mia\u0142a umrze\u0107 z powodu tej\u00a0 strasznej choroby. Twierdzi\u0142, \u017ce o zatajaniu prawdy o chorobie dowiedzia\u0142 si\u0119 od jej dzieci. Pismo by\u0142o podpisane, ale na koniec prosi\u0142, aby nie ujawnia\u0107 jego nazwiska. Oczywi\u015bcie dokumenty z wojew\u00f3dztwa przysz\u0142y kompletne do miejscowych w\u0142adz, z poleceniem sprawdzenia tych informacji<a href=\"#_ftn39\" name=\"_ftnref39\">[39]<\/a>.<\/p>\n<p>Anonimy cz\u0119sto dotyczy\u0142y zatrudniania \u201epo znajomo\u015bci\u201d. Na przyk\u0142ad zatrudniania krewnych bez odpowiedniego wykszta\u0142cenia w s\u0142u\u017cbie zdrowia na dogodnych posadach. Z donosu podpisanego jako \u201ePokrzywdzeni\u201d mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce pisa\u0142o go kilka os\u00f3b i by\u0142y one zwi\u0105zane z prac\u0105 w s\u0142u\u017cbie zdrowia. Skar\u017c\u0105cy twierdzili, \u017ce kierownik gospodarczy w szpitalu i inne osoby z jego rodziny pracuj\u0105ce te\u017c w pogotowiu, systematycznie wynosz\u0105 jedzenie z miejsca pracy, sto\u0142uj\u0105 si\u0119 tam za darmo. Gro\u017cono, \u017ce w przypadku zignorowania tej sprawy, b\u0119dzie dalszy jej ci\u0105g w postaci wys\u0142ania pisma do I sekretarza Komitetu Centralnego partii komunistycznej Edwarda Gierka. Miejscowy Wydzia\u0142 potwierdzi\u0142 brak odpowiedniego wykszta\u0142cenia u tych pracownik\u00f3w, ale stwierdzi\u0142, \u017ce obowi\u0105zki wype\u0142niaj\u0105 dobrze. Skarga zosta\u0142a zakwalifikowana jako nies\u0142uszna<a href=\"#_ftn40\" name=\"_ftnref40\">[40]<\/a>.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Tabela 1. Nap\u0142yw skarg do organ\u00f3w w\u0142adzy w wojew\u00f3dztwie warszawskim (KC PZPR, KW PZPR, Rada Pa\u0144stwa, Urz\u0105d Rady Ministr\u00f3w, NIK, PPRN, PMRN, PGRN) w latach 1966-1971.<\/p>\n<table class=\" aligncenter\" width=\"612\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"215\">\u00a0<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p>1966<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>1967<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>1968<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"57\">\n<p>1969<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>1970<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>1971<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"215\">\n<p>Jednostki stopnia wojew\u00f3dzkiego<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p>5.246<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>5.040<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>4.615<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"57\">\n<p>4.465<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>3.910<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>5.789<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"215\">\n<p>Jednostki stopnia powiatowego<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p>5.720<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>5.682<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>4.841<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"57\">\n<p>3.877<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>3.790<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>5.640<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"215\">\n<p>og\u00f3\u0142em<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p>10.966<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>10.722<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>9.436<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"57\">\n<p>8.342<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>7.700<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"66\">\n<p>11.429<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: APS, PPRN, sygn. 208, s. 213-214.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Analizuj\u0105c zawarto\u015b\u0107 Tabeli 1 mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 najpierw spadek wp\u0142ywaj\u0105cych skarg do jednostek wojew\u00f3dzkich i powiatowych, a nast\u0119pnie wzrost w 1971 r. Lokalne w\u0142adze t\u0142umaczy\u0142y to zamieszkami grudniowymi<a href=\"#_ftn41\" name=\"_ftnref41\">[41]<\/a>, natomiast na wy\u017cszych szczeblach odbierano jako wi\u0119ksze zainteresowanie spo\u0142ecze\u0144stwa rozwojem kraju, niegodzeniem si\u0119 z narastaj\u0105c\u0105 fal\u0105 kumoterstwa i poplecznictwa w strukturach w\u0142adz. Nie odnotowano w tych latach spadku skarg na PKS, co rz\u0105dz\u0105cy t\u0142umaczyli trudno\u015bciami z taborem, brakiem kierowc\u00f3w, arogancj\u0105 kierowc\u00f3w w stosunku do pasa\u017cer\u00f3w Upominano winnych, ale przy brakach kadrowych nie mog\u0142o by\u0107 mowy o wyci\u0105ganiu innych konsekwencji<a href=\"#_ftn42\" name=\"_ftnref42\"><sup>[42]<\/sup><\/a>. Wzrost skarg w Wydziale Przemys\u0142u PWRN spowodowany by\u0142 brakiem mieszka\u0144,\u00a0 pozwole\u0144 na budow\u0119 oraz sprzeda\u017c\u0105 nieruchomo\u015bci w miastach. Tak du\u017cy nap\u0142yw skarg do w\u0142adz centralnych, przedstawiciele administracji \u0142osickiej t\u0142umaczyli nieznajomo\u015bci\u0105 przepis\u00f3w przez mieszka\u0144c\u00f3w, co nie wynika z tre\u015bci samych skarg, poniewa\u017c spore grono skar\u017c\u0105cych ju\u017c wcze\u015bniej pr\u00f3bowa\u0142o za\u0142atwi\u0107 swoje sprawy na poziomie lokalnym.<\/p>\n<p>Przy omawianiu skarg zauwa\u017cono, i\u017c z roku na rok ro\u015bnie liczba anonim\u00f3w, cz\u0119sto po charakterze pisma rozpoznawanych przez lokalne w\u0142adze. Autorami by\u0142y osoby dobrze wykszta\u0142cone i znaj\u0105ce struktury w\u0142adzy. Najwi\u0119cej anonim\u00f3w wp\u0142ywa\u0142o do Kuratorium oraz Wydzia\u0142\u00f3w Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej, Skupu, Rolnictwa i Le\u015bnictwa, Wydzia\u0142u Organizacyjno-Prawnego PPRN. Na 87 skarg 38 stanowi\u0142y anonimy<a href=\"#_ftn43\" name=\"_ftnref43\"><sup>[43]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Por\u00f3wnuj\u0105c ilo\u015b\u0107 skarg z\u0142o\u017conych w \u0141osicach w 1968 r. (169), w 1969 r. (177) do sytuacji w Siedlcach (255 skarg w 1868 r. i 129 w 1969 r.) widzimy, \u017ce niewielkie miasteczko pod tym wzgl\u0119dem wyprzedza\u0142o stolic\u0119 regionu<a href=\"#_ftn44\" name=\"_ftnref44\"><sup>[44]<\/sup><\/a>. Mo\u017ce to wskazywa\u0107 albo na z\u0142y spos\u00f3b za\u0142atwiania petent\u00f3w w \u0141osicach, gdzie niemal wszyscy si\u0119 znali, albo na bardziej roszczeniowe \u015brodowisko, nieprzyjazne nowej w\u0142adzy. Ciekawe jest por\u00f3wnanie og\u00f3lnej liczby poda\u0144, jakie wp\u0142yn\u0119\u0142y w tym czasie do PPRN w obu miastach:\u00a0 Siedlce \u2013 27\u00a0239 sprawy w 1968 r. (po terminie za\u0142atwiono 1003, czyli 3,6%), 29\u00a0150 w 1969 r. (po terminie za\u0142atwiono 1550, czyli \u00a05,3%); \u0141osice \u2013 22\u00a0024 sprawy w 1968 r. (po terminie za\u0142atwiono 724, czyli 3,2%),\u00a0 20315 w 1969 r. (po terminie za\u0142atwiono 816, czyli 4%)<a href=\"#_ftn45\" name=\"_ftnref45\"><sup>[45]<\/sup><\/a>. Bior\u0105c pod uwag\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 w liczbie mieszka\u0144c\u00f3w w tym okresie w obu miastach, ilo\u015b\u0107 poda\u0144 nie jest do niej adekwatna, co mo\u017ce wskazywa\u0107 na du\u017co wi\u0119ksze problemy spo\u0142eczno-gospodarcze na prowincji.<\/p>\n<p><strong>Zako\u0144czenie <\/strong><\/p>\n<p>Pojawienie si\u0119 skarg w przestrzeni publicznej oraz ich ilo\u015b\u0107 w pocz\u0105tkowym okresie by\u0142a du\u017cym zaskoczeniem dla rz\u0105dz\u0105cych, kt\u00f3rzy usi\u0142owali zminimalizowa\u0107 jego skutki, najcz\u0119\u015bciej \u201ezamiataniem pod dywan\u201d. Dlatego skar\u017c\u0105cy cz\u0119sto wybierali kierowali swoje pisma do stolicy, wojew\u00f3dztwa, telewizji, prasy pisali anonimy. W latach 60. XX w. anonimy na poziomie powiatu by\u0142y ignorowane, zg\u0142aszane problemy cz\u0119sto starano si\u0119 ukry\u0107, czego efektem by\u0142a jeszcze wi\u0119ksza liczba skarg wysy\u0142ana poza powiat. Brak niestety w materia\u0142ach informacji na temat ilo\u015bci anonim\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych do jednostek wojew\u00f3dzkich i powiatowych. Z czasem nat\u0142ok tych spraw zmusi\u0142 w\u0142adze do stworzenia odpowiednich kom\u00f3rek w organach w\u0142adzy powiatowej do ich rozpatrywania. Tematyka skarg cz\u0119sto si\u0119 powtarza\u0142a, dlatego w artykule zosta\u0142y om\u00f3wione wybrane przypadki. W miar\u0119 rozwoju gospodarczego mala\u0142a ilo\u015b\u0107 wnoszonych skarg, a wzrasta\u0142a liczba poda\u0144, kierowanych do odpowiednich urz\u0119d\u00f3w. Po niepomy\u015blnym za\u0142atwieniu sprawy, niezadowoleni mieszka\u0144cy pisali odwo\u0142ania do wy\u017cszych instancji. Zmiana podej\u015bcia spo\u0142ecze\u0144stwa zwi\u0105zana by\u0142a z lepszym zaopatrzeniem sklep\u00f3w, rozwojem budownictwa, \u0142atwiejszym dost\u0119pem do s\u0142u\u017cby zdrowia a rozw\u00f3j komunikacji zlikwidowa\u0142 problemy z dost\u0119pem do pracy.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> N. Lasman, <em>Wspomnienia z trzech \u015bwiat\u00f3w<\/em>, Pozna\u0144 2019.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> M. Czmoch, <em>Odeszli od nas Nauczyciele Ziemi \u0141osickiej<\/em>, \u0141osice 2015.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> D. Magier, <em>Instrukcja organizacji PPR z 10 wrze\u015bnia 1944 roku<\/em>, [w:] \u201eRes Historica\u201d, nr 45, 2018, s. 343- 356.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> D. Magier, <em>Czynno\u015bci kancelaryjne w komitetach PPR. Przyczynek do bada\u0144 nad systemami kancelaryjnymi struktur partii komunistycznej w Polsce<\/em>, [w:] <em>Partia komunistyczna w Polsce. Struktury, ludzie, dokumentacja<\/em>, red. D. Magier, Lublin \u2013 Radzy\u0144 Podlaski 2012, s. 505-522.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> D. Magier, <em>System biurokratyczny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w wojew\u00f3dztwie bialskopodlaskim w latach 1975- 1990<\/em>, Siedlce 2012, s. 19-20.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> A. K\u0142o\u015b, <em>Rumik J\u00f3zef<\/em>, [w:] <em>S\u0142ownik biograficzny Po\u0142udniowego Podlasia i Wschodniego Mazowsza<\/em>, t. 6, red. J. Pi\u0142atowicz, Siedlce 2021. s. 166-167.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe w Lublinie Oddzia\u0142 w Radzyniu Podlaskim (dalej: APLOR, Akta miasta \u0141osice (dalej: Am\u0141), sygn. 27, s. 3-4.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Ibidem, s. 12.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> Dz.U.1944.5.22 oraz Dz.U.1944.14.74.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> M. Czmoch, op. cit., s. 143-149.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> Dz.U.1950.14.130.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Dz.U.1950.14.130.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> N. Lasman, op. cit., s. 443- 467; A. K\u0142o\u015b, <em>Lasman Noach<\/em>, [w:] <em>S\u0142ownik biograficzny Po\u0142udniowego Podlasia i Wschodniego Mazowsza, t. 6<\/em>, red. J. Pi\u0142atowicz, K. Maksymiuk, Siedlce 2021, s. 113-115.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> A. K\u0142o\u015b, <em>Witold Wr\u00f3blewski<\/em>, \u201eHistoria i \u015awiat\u201d, nr 8, 2019, s. 202-204.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> APLOR, Am\u0141, sygn. 27, s. 18.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> Ibidem, sygn. 127, s. 1.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> Ibidem, sygn. 155, s. 21- 32.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> Ustawa z dnia 28 pa\u017adziernika 1950 r. o zmianie systemu pieni\u0119\u017cnego, Dz.U.1950.50.459.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe w Siedlcach (dalej: APS), Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w \u0141osicach (dalej: PPRN), sygn. 399, s. 5-8.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> M.P.1960.80.367.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> <em>Skargi i wnioski. Przepisy prawne z komentarzem<\/em>, Warszawa 1960. Dodatek do Nr 52\/53 tygodnika \u201eRada Narodowa\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a> APLOR, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w \u0141osicach (dalej: PMRN), sygn. 637, s. 14-21.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a> Ibidem, sygn. 391, s. 86.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a> Ibidem, s. 28.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> Ibidem, sygn.\u00a0 637, s. 32.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a> Ibidem, s. 33-39.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">[27]<\/a> Ibidem, s. 40.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">[28]<\/a> Ibidem, s. 45-49.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">[29]<\/a> Ibidem, s. 98-103.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">[30]<\/a> Ibidem, sygn. 284, s.249-254.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">[31]<\/a> Ibidem, sygn. 546, s. 7.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">[32]<\/a> Ibidem, sygn. 127, s. 38-47.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">[33]<\/a> APS, PPRN, sygn. 325, s. 2-3.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">[34]<\/a> Ibidem, sygn. 16, s. 15-17, 34-36.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">[35]<\/a> Uchwa\u0142a nr 151 Rady Ministr\u00f3w z dnia 30 lipca 1971 r. w sprawie organizacji przyjmowania, rozpatrywania i za\u0142atwiania skarg i wniosk\u00f3w, M.P. 1971.41.260.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref36\" name=\"_ftn36\">[36]<\/a> 6-11.12.1971 r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref37\" name=\"_ftn37\">[37]<\/a> APS, PPRN, sygn. 280, s. 18-23.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref38\" name=\"_ftn38\">[38]<\/a> Ibidem, sygn. 165, s. 4-6.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref39\" name=\"_ftn39\">[39]<\/a> Ibidem, s. 14-15.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref40\" name=\"_ftn40\">[40]<\/a> Ibidem, s. 40-43.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref41\" name=\"_ftn41\">[41]<\/a> Strajki robotnicze i zamieszki na Wybrze\u017cu w grudniu 1970 r. po og\u0142oszeniu podwy\u017cek cen, zob. np.: J. Eisler,\u00a0<em>Grudzie\u0144 1970. Geneza, przebieg, konsekwencje<\/em>, Warszawa 2020, s. 92- 114.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref42\" name=\"_ftn42\">[42]<\/a> APS, PPRN, sygn. 325, s. 30-31.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref43\" name=\"_ftn43\">[43]<\/a> Ibidem, s. 32-33.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref44\" name=\"_ftn44\">[44]<\/a> Ibidem, s. 49.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref45\" name=\"_ftn45\">[45]<\/a> Ibidem, s. 51.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Bibliografia cytowa\u0144:<\/strong><\/p>\n<p>Czmoch M., <em>Odeszli od nas Nauczyciele Ziemi \u0141osickiej<\/em>, \u0141osice 2015.<\/p>\n<p>Eisler J.,\u00a0<em>Grudzie\u0144 1970. Geneza, przebieg, konsekwencje<\/em>, Warszawa 2020.<\/p>\n<p>K\u0142o\u015b A., <em>Witold Wr\u00f3blewski<\/em>, \u201eHistoria i \u015awiat\u201d, nr 8, 2019, s. 202- 204.<\/p>\n<p>K\u0142o\u015b A., <em>Rumik J\u00f3zef<\/em>, [w:] <em>S\u0142ownik biograficzny Po\u0142udniowego Podlasia i Wschodniego Mazowsza<\/em>, t. 6, red. J\u00f3zef Pi\u0142atowicz, Katarzyna Maksymiuk, Siedlce 2021, s. 166-167.<\/p>\n<p>K\u0142o\u015b A., Lasman Noach, [w:] <em>S\u0142ownik biograficzny Po\u0142udniowego Podlasia i Wschodniego Mazowsza<\/em>, t. 6, red. J\u00f3zef Pi\u0142atowicz, Katarzyna Maksymiuk Siedlce 2021, s. 113- 115.<\/p>\n<p>Lasman N., <em>Wspomnienia z trzech \u015bwiat\u00f3w<\/em>, Pozna\u0144 2019.<\/p>\n<p>Magier D., <em>Czynno\u015bci kancelaryjne w komitetach PPR. Przyczynek do bada\u0144 nad systemami kancelaryjnymi struktur partii komunistycznej w Polsce<\/em>, [w:] <em>Partia komunistyczna w Polsce. Struktury, ludzie, dokumentacja<\/em>, red. D. Magier, Lublin \u2013 Radzy\u0144 Podlaski 2012, s. 505-522.<\/p>\n<p>Magier D., <em>Instrukcja organizacji PPR z 10 wrze\u015bnia 1944 roku<\/em>, \u201eRes Historica\u201d nr 45, 2018, s. 343- 356.<\/p>\n<p>Magier D., <em>System biurokratyczny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w wojew\u00f3dztwie bialskopodlaskim w latach 1975-1990<\/em>, Siedlce 2012.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anna K\u0142o\u015b (Szko\u0142a Doktorska Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach) tom 20 (2022) Wersja drukowana: 30.07.2022 DOI:\u00a010.36121\/RRH.KLOS.20.2022 Abstract Problems of the inhabitants of \u0141osice and the \u0141osice poviat in the years 1956-1975 in the light of complaints considered by the local administration In the post-war period, \u0141osice struggled with many socio-economic problems. The city&#8217;s property was looted [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3319","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Problemy mieszka\u0144c\u00f3w \u0141osic i powiatu \u0142osickiego w latach 1956-1975 w \u015bwietle skarg rozpatrywanych przez administracj\u0119 lokaln\u0105 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Problemy mieszka\u0144c\u00f3w \u0141osic i powiatu \u0142osickiego w latach 1956-1975 w \u015bwietle skarg rozpatrywanych przez administracj\u0119 lokaln\u0105 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Anna K\u0142o\u015b (Szko\u0142a Doktorska Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach) tom 20 (2022) Wersja drukowana: 30.07.2022 DOI:\u00a010.36121\/RRH.KLOS.20.2022 Abstract Problems of the inhabitants of \u0141osice and the \u0141osice poviat in the years 1956-1975 in the light of complaints considered by the local administration In the post-war period, \u0141osice struggled with many socio-economic problems. The city&#8217;s property was looted [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-10-12T10:37:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"28 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319\",\"name\":\"Problemy mieszka\u0144c\u00f3w \u0141osic i powiatu \u0142osickiego w latach 1956-1975 w \u015bwietle skarg rozpatrywanych przez administracj\u0119 lokaln\u0105 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg\",\"datePublished\":\"2022-07-30T06:47:27+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-12T10:37:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg\",\"width\":1121,\"height\":765},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Problemy mieszka\u0144c\u00f3w \u0141osic i powiatu \u0142osickiego w latach 1956-1975 w \u015bwietle skarg rozpatrywanych przez administracj\u0119 lokaln\u0105\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"name\":\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\",\"name\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"width\":1393,\"height\":727,\"caption\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Problemy mieszka\u0144c\u00f3w \u0141osic i powiatu \u0142osickiego w latach 1956-1975 w \u015bwietle skarg rozpatrywanych przez administracj\u0119 lokaln\u0105 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Problemy mieszka\u0144c\u00f3w \u0141osic i powiatu \u0142osickiego w latach 1956-1975 w \u015bwietle skarg rozpatrywanych przez administracj\u0119 lokaln\u0105 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","og_description":"Anna K\u0142o\u015b (Szko\u0142a Doktorska Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach) tom 20 (2022) Wersja drukowana: 30.07.2022 DOI:\u00a010.36121\/RRH.KLOS.20.2022 Abstract Problems of the inhabitants of \u0141osice and the \u0141osice poviat in the years 1956-1975 in the light of complaints considered by the local administration In the post-war period, \u0141osice struggled with many socio-economic problems. The city&#8217;s property was looted [&hellip;]","og_url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319","og_site_name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz","article_modified_time":"2022-10-12T10:37:58+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"28 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319","name":"Problemy mieszka\u0144c\u00f3w \u0141osic i powiatu \u0142osickiego w latach 1956-1975 w \u015bwietle skarg rozpatrywanych przez administracj\u0119 lokaln\u0105 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg","datePublished":"2022-07-30T06:47:27+00:00","dateModified":"2022-10-12T10:37:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#primaryimage","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg","contentUrl":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/koperta.jpg","width":1121,"height":765},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3319#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Problemy mieszka\u0144c\u00f3w \u0141osic i powiatu \u0142osickiego w latach 1956-1975 w \u015bwietle skarg rozpatrywanych przez administracj\u0119 lokaln\u0105"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization","name":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","contentUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","width":1393,"height":727,"caption":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3319","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3319"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3319\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3421,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3319\/revisions\/3421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}