{"id":3207,"date":"2022-02-08T21:41:18","date_gmt":"2022-02-08T21:41:18","guid":{"rendered":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207"},"modified":"2022-10-12T10:41:43","modified_gmt":"2022-10-12T10:41:43","slug":"lowiectwo-i-wybrane-zagadnienia-okololowieckie-w-powiecie-radzynskim-w-latach-1918-1939","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207","title":{"rendered":"\u0141owiectwo i wybrane zagadnienia oko\u0142o\u0142owieckie w powiecie radzy\u0144skim w latach 1918-1939"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li><span style=\"color: #800000;\"><strong>Pawe\u0142 Wiktorowicz\u00a0<\/strong><\/span><\/li>\n<li>tom 20 (2022)<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/rrh20_2022_Wiktorowicz.pdf\">Wersja drukowana<\/a><\/li>\n<li>DOI:\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.WIKTOROWICZ.20.2022\">10.36121\/RRH.WIKTOROWICZ.20.2022<\/a><br \/>\n<hr \/>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em>Abstract<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em><strong>Hunting and related issues in the Radzy\u0144 district in 1918\u20131939<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>After the period of the partitions of Poland, Polish hunting although having great traditions, had to recover from total decline. The article describes the revival of hunting traditions, the organizational structures of a hunting association and everyday life associated with hunting in the Radzy\u0144 poviat in the interwar period.<\/em><\/p>\n<p><em><strong>Keywords:<\/strong> hunting, hunters, Radzy\u0144 Podlaski, interwar period<\/em><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong><em>Streszczenie<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Po okresie zabor\u00f3w polskie \u0142owiectwo, cho\u0107 posiadaj\u0105ce wielkie tradycje, musia\u0142o podnosi\u0107 si\u0119 z ca\u0142kowitego upadku. Artyku\u0142 opisuje odradzanie si\u0119 tradycji \u0142owieckich, struktury organizacyjne zwi\u0105zku \u0142owieckiego oraz \u017cycie codzienne zwi\u0105zanie z my\u015blistwem w powiecie radzy\u0144skim w okresie mi\u0119dzywojennym.<\/em><\/p>\n<p><em><strong>S\u0142owa kluczowe:<\/strong> \u0142owiectwo, my\u015bliwi, Radzy\u0144 Podlaski, okres mi\u0119dzywojenny<\/em><\/p>\n<hr \/>\n<p>Okres mi\u0119dzywojenny w Polsce by\u0142 pod wieloma wzgl\u0119dami trudny. Bezpo\u015brednio po I wojnie \u015bwiatowej, w okresie walk o ustalenie granic Rzeczypospolitej, zar\u00f3wno \u0142owiectwo, jak i wiele innych dziedzin \u017cycia spo\u0142eczno-gospodarczego kraju, by\u0142o w z\u0142ym stanie. Niniejszy artyku\u0142 po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 \u0142owiectwu i zagadnieniom z nim zwi\u0105zanym w mi\u0119dzywojennym powiecie radzy\u0144skim. Tematyka nie by\u0142a dotychczas eksploatowana w literaturze naukowej, tote\u017c opracowanie to oparte zosta\u0142o wy\u0142\u0105cznie na \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych. S\u0105 to przede wszystkim materia\u0142y archiwalne oraz informacje prasowe z epoki. Wykorzystane zosta\u0142y informacje pochodz\u0105ce z Archiwum Pa\u0144stwowego w Lublinie (z zespo\u0142u Urz\u0105d Wojew\u00f3dzki Lubelski Wydzia\u0142 Rolnictwa i Reform Rolnych), Archiwum Pa\u0144stwowego w Siedlcach (Prokuratura S\u0105du Okr\u0119gowego w Siedlcach) oraz organu prasowego Polskiego Zwi\u0105zku \u0141owieckiego, jakim by\u0142o czasopismo \u201e\u0141owiec Polski\u201d, istniej\u0105ce od 1899 r. Poza tym podstaw\u0105 artyku\u0142u sta\u0142y si\u0119 \u00f3wczesne przepisy prawne. To pierwsza pr\u00f3ba historycznego spojrzenia na tytu\u0142owe zagadnienie w omawianym terenie.<\/p>\n<p>Wojna i przemarsze obcych wojsk nie sprzyja\u0142y rozwojowi \u0142owiectwa. Lasy wycinano a zwierzyn\u0119 wybijano. W efekcie tych dzia\u0142a\u0144 stan zwierzostanu bezpo\u015brednio po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142 katastrofalny. Przyczynia\u0142a si\u0119 do tego r\u00f3wnie\u017c powszechna bieda na wsi. Na polach ch\u0142opskich zwierzyna by\u0142a t\u0119piona, nieco lepiej wygl\u0105da\u0142o to na gruntach du\u017cych w\u0142a\u015bcicieli ziemskich. Pilnuj\u0105cy las\u00f3w le\u015bnicy, gajowi, chronili zwierzyn\u0119 przed k\u0142usownikami. W powiecie radzy\u0144skim znajdowa\u0142y si\u0119 du\u017ce posiad\u0142o\u015bci ziemskie, w kt\u00f3rych prowadzono racjonaln\u0105 gospodark\u0119 zwierzyn\u0105. Mi\u0119dzy innymi by\u0142y to maj\u0105tki ziemskie Mi\u0119dzyrzec Potockich, Radzy\u0144 Szlubowskich, Suchowola Czetwerty\u0144skich, Borki Ja\u017awi\u0144skich, \u017babik\u00f3w O\u015bnia\u0142owskich, Bia\u0142ka Doria-Derna\u0142owicz\u00f3w. Do najwi\u0119kszych z pewno\u015bci\u0105 nale\u017ca\u0142 maj\u0105tek Potockich \u2013 Mi\u0119dzyrzec, Tur\u00f3w, Witoro\u017c i Szlubowskich \u2013 Radzy\u0144. W\u0142a\u015bciciele dbali o zwierzyn\u0119, likwidowali k\u0142usownictwo, powo\u0142ywali dla ochrony zwierzyny stra\u017c \u0142owieck\u0105, dokarmiali zwierz\u0119ta w okresie zimowym. Czynili wiele dla podniesienia pog\u0142owia dzikiej zwierzyny.<\/p>\n<p>Bezpo\u015brednio po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci na terenach powiatu radzy\u0144skiego obowi\u0105zywa\u0142o, pozosta\u0142e po okresie zabor\u00f3w, rosyjskie prawo \u0142owieckie<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>. Prawo to hamowa\u0142o rozw\u00f3j \u0142owiectwa, zakazane by\u0142o tworzenie k\u00f3\u0142 \u0142owieckich, zrzeszanie si\u0119 ludzi maj\u0105cych bro\u0144, nie wolno by\u0142o organizowa\u0107 polowa\u0144 zbiorowych bez wiedzy lokalnych w\u0142adz. Minimalny obszar obwod\u00f3w \u0142owieckich wynosi\u0142 150 m\u00f3rg, czyli 85,5 ha, wszystkie zwierz\u0119ta drapie\u017cne by\u0142y wyj\u0119te z pod ochrony<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. Jak relacjonowano, za czas\u00f3w carskich trudno by\u0142o polowa\u0107, gdy\u017c nie by\u0142o na co i dost\u0119p do broni by\u0142 ograniczony<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>.<\/p>\n<p>3 grudnia 1927 r. na mocy rozporz\u0105dzenia Prezydenta Rzeczypospolitej wesz\u0142o w \u017cycie nowe, polskie prawo \u0142owieckie obowi\u0105zuj\u0105ce na terenie ca\u0142ego kraju z wyj\u0105tkiem \u015al\u0105ska<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>. Prawo to by\u0142o krokiem milowym w rozwoju \u0142owiectwa w Polsce. Zdefiniowano poj\u0119cie zwierzyny \u0142ownej, stworzono list\u0119 tej zwierzyny, okre\u015blono co to jest polowanie, utworzono stra\u017c \u0142owieck\u0105, s\u0105dy \u0142owieckie, obj\u0119to ochron\u0105 zagro\u017cone wygini\u0119ciem gatunki zwierz\u0105t. Zezwolono na tworzenie k\u00f3\u0142 \u0142owieckich, minimalny obszar obwod\u00f3w \u0142owieckich zosta\u0142 powi\u0119kszony do 100 ha, powsta\u0142y sp\u00f3\u0142ki \u0142owieckie tworzone na gruntach drobnych posiadaczy ziemskich, a tereny \u0142owieckie wynajmowano towarzystwom \u0142owieckim. Minimalny okres dzier\u017cawy wynosi\u0142 6 lat. Utworzono szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 list\u0119 zwierzyny \u0142ownej, wzi\u0119to pod ochron\u0119 niekt\u00f3re drapie\u017cniki (lisy, or\u0142y, nied\u017awiedzice z ma\u0142ymi), powsta\u0142y terminy ochronne dla wszystkich gatunk\u00f3w zwierzyny \u0142ownej, u\u0142atwiono dost\u0119p do broni \u0142owieckiej, stworzono karty \u0142owieckie. Z wynaj\u0119tych teren\u00f3w w\u0142a\u015bciciele czerpali zyski, a ko\u0142a dba\u0142y o zwierzyn\u0119, bo chcieli mie\u0107 na co polowa\u0107. Powsta\u0142a instytucja s\u0105du rozjemczego rozstrzygaj\u0105ca spory o wyp\u0142at\u0119 odszkodowa\u0144 \u0142owieckich<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. By\u0142o to czym\u015b nowym w stosunku do prawa rosyjskiego.<\/p>\n<p>W powiecie radzy\u0144skim powierzchnia wsp\u00f3lnych obwod\u00f3w \u0142owieckich, z kt\u00f3rych zyski czerpali pro\u015bci rolnicy, wynosi\u0142a, wg stanu stan na 1 stycznia 1931 r., 27 968 ha<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>. Na terenie miasta Radzy\u0144 powierzchnia teren\u00f3w \u0142owieckich wynosi\u0142a 1417 ha<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>.<\/p>\n<p>O trosce w\u0142adz odno\u015bnie zachowania dzikich zwierz\u0105t \u0142ownych dla przysz\u0142ych pokole\u0144 \u015bwiadczy\u0142o pismo ok\u00f3lne wojewody lubelskiego do starost\u00f3w powiatowych z 31 marca 1933 r., w kt\u00f3rym prosi\u0142 o nades\u0142anie przybli\u017conych, orientacyjnych stan\u00f3w zwierzyny p\u0142owej<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>. Z kolei o walce w\u0142adz z nielegalnie posiadan\u0105 broni\u0105 i wnykarstwem, zagra\u017caj\u0105cym dzikiej zwierzynie, \u015bwiadcz\u0105 dane dotycz\u0105ce ilo\u015bci skonfiskowanej w powiecie radzy\u0144skim w pierwszej po\u0142owie 1929 r., nielegalnej broni i side\u0142. Broni palnej skonfiskowano 50 szt. i 118 szt. side\u0142 oraz 1 upolowanego koz\u0142a, 4 sarny i 25 zaj\u0119cy<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\"><sup>[9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>W przypadku nieprzestrzegania prawa \u0142owieckiego winnego pozywano do s\u0105du. W powiecie radzy\u0144skim w 1929 r. dosz\u0142o do wszcz\u0119cia 119 spraw o przekroczenia prawa \u0142owieckiego, z czego 117 zako\u0144czono wyrokiem a 2 pozosta\u0142y w toku rozpatrywania. W nast\u0119pnym roku rozpatrywano 42 sprawy, z czego 40 rozstrzygni\u0119to i 2 pozosta\u0142y w toku. Przyczyn\u0105 tak radykalnego spadku przest\u0119pczo\u015bci w \u0142owiectwie, jak wskazuj\u0105 dane urz\u0119dowe, by\u0142y energiczne dzia\u0142ania policji<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\"><sup>[10]<\/sup><\/a>. Wymiar kar wymierzanych przest\u0119pcom \u0142owieckim w powiecie radzy\u0144skim, w stosunku do kar maksymalnych przewidzianych prawem, wynosi\u0142 50\u201370%<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\"><sup>[11]<\/sup><\/a>. Aby ukr\u00f3ci\u0107 k\u0142usownictwo, ko\u0142a \u0142owieckie i prywatne posiad\u0142o\u015bci mog\u0142y powo\u0142ywa\u0107 stra\u017c \u0142owieck\u0105 do ochrony zwierzyny. W powiecie radzy\u0144skim od 1 stycznia 1931 r. zatrudniono w du\u017cych maj\u0105tkach 9 stra\u017cnik\u00f3w, ko\u0142a \u0142owieckie nie zatrudni\u0142y \u017cadnego<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\"><sup>[12]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>W 1923 roku powsta\u0142 pierwszy w dziejach naszego kraju og\u00f3lnopolski zawi\u0105zek \u0142owiecki pod nazw\u0105 Centralny Zwi\u0105zek Polskich Stowarzysze\u0144 \u0141owieckich, przekszta\u0142cony w Zwi\u0105zek Stowarzysze\u0144 \u0141owieckich i dalej, po kolejnej zmianie statutu, na istniej\u0105cy do dnia dzisiejszego Polski Zwi\u0105zek \u0141owiecki. Zwi\u0105zek, my\u015bliwi, jego organ prasowy \u201e\u0141owiec Polski\u201d, odegra\u0142y du\u017c\u0105 rol\u0119 w ochronie przyrody i nie dopu\u015bci\u0142y do ca\u0142kowitej zag\u0142ady wielu gatunk\u00f3w zwierz\u0105t, np. \u017cubr\u00f3w, \u0142osi, bobr\u00f3w, wiewi\u00f3rek, or\u0142\u00f3w, kozic, czarnych bocian\u00f3w, dropi, dropi kamionki i innych. Zwi\u0105zek Polskich Stowarzysze\u0144 \u0141owieckich rozrasta\u0142 si\u0119 tak szybko, \u017ce ju\u017c w 1931 r. mia\u0142 swoich przedstawicieli w ka\u017cdym powiecie w Polsce. Tworz\u0105ce si\u0119 ko\u0142a \u0142owieckie wynajmowa\u0142y tereny do polowa\u0144 i dba\u0142y o stan posiadanej zwierzyny, t\u0119pi\u0142y k\u0142usownictwo i likwidowa\u0142y nadmiern\u0105 ilo\u015b\u0107 drapie\u017cnik\u00f3w, wa\u0142\u0119saj\u0105ce si\u0119 psy i koty.<\/p>\n<p>Ko\u0142a \u0142owieckie by\u0142y r\u00f3\u017cne, takie kt\u00f3re dba\u0142y o zwierzyn\u0119 i takie, kt\u00f3re zwierzyn\u0119 wybija\u0142y i przenosi\u0142y si\u0119 na inne tereny. Temu jednak zapobiega\u0142o nowo powsta\u0142e prawo \u0142owieckie, kt\u00f3re nakazywa\u0142o dzier\u017caw\u0119 teren\u00f3w na okres nie kr\u00f3tszy ni\u017c 6 lat.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Mapa powiatu radzy\u0144skiego 1918\u20131939.<a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3210 aligncenter\" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png\" alt=\"\" width=\"695\" height=\"521\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png 1253w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka-300x225.png 300w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka-1024x768.png 1024w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka-768x576.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 695px) 100vw, 695px\" \/><\/a><\/p>\n<p>W 1929 r. na terenie wojew\u00f3dztwa lubelskiego zarejestrowanych by\u0142o 95 k\u00f3\u0142 \u0142owieckich<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\"><sup>[13]<\/sup><\/a> w tym r\u00f3wnie\u017c na terenie powiatu radzy\u0144skiego, mi\u0119dzy innymi w \u017berocinie i w Komar\u00f3wce<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\"><sup>[14]<\/sup><\/a>. W 1938 r. funkcjonowa\u0142o tu 41 obwod\u00f3w \u0142owieckich w\u0142asnych i 44 obwody wsp\u00f3lne, wydano 85 kart \u0142owieckich. W powiecie by\u0142 1 cz\u0142onek Wojew\u00f3dzkiej Rady \u0141owieckiej, 1 \u0142owczy, 7 pod\u0142owczych i 5 cz\u0142onk\u00f3w Powiatowej Rady \u0141owieckiej, by\u0142 r\u00f3wnie\u017c 1 delegat do Wojew\u00f3dzkiej Rady \u0141owieckiej. My\u015bliwymi by\u0142o: 14 ziemian, 2 urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych, \u00a02 urz\u0119dnik\u00f3w prywatnych, 1 notariusz, 1 nauczyciel, 2 le\u015bnik\u00f3w, 1 innego zawodu. \u0141\u0105cznie w Radzy\u0144skiem w 1938 r. by\u0142o 23 cz\u0142onk\u00f3w zwyczajnych i 3 cz\u0142onk\u00f3w nadzwyczajnych PZ\u0141<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\"><sup>[15]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Delegatami powiatowymi PZS\u0141 w 1931 r. w powiecie radzy\u0144skim byli: W\u0142odzimierz Andrycz z\u00a0 Radzynia Podlaskiego, Waldemar Doria-Derna\u0142owicz z Bia\u0142ki, Stanis\u0142aw Leski z Mi\u0119dzyrzeca Podlaskiego i K\u0105kolewnicy, hr. Andrzej Potocki z Mi\u0119dzyrzeca<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\"><sup>[16]<\/sup><\/a>. W 1935 roku hr. Andrzej Potocki by\u0142 jednym z inicjator\u00f3w powstania Lubelskiego Wojew\u00f3dzkiego Zwi\u0105zku \u0141owieckiego<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\"><sup>[17]<\/sup><\/a>. W 1938 r. stanowisko pod\u0142owczego Wojew\u00f3dzkiej Rady \u0141owieckiej w powiecie radzy\u0144skim zosta\u0142 Jerzy Szaniawski z Przegalin<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\"><sup>[18]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>My\u015bliwymi na terenie powiatu by\u0142a arystokracja, szlachta i ludzie zamo\u017cni, znacz\u0105cy, r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w, w tym ksi\u0119\u017ca. Oto spis wszystkich my\u015bliwych powiatu radzy\u0144skiego z kwietnia i maja 1939 r.:<\/p>\n<table style=\"height: 6464px;\" width=\"493\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"40\"><strong>Lp.<\/strong><\/td>\n<td width=\"210\"><strong>Nazwisko i imi\u0119<\/strong><\/td>\n<td width=\"159\"><strong>Adres zamieszkania<\/strong><\/td>\n<td width=\"85\"><strong>Gmina<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">1.<\/td>\n<td width=\"210\">Bielecki W\u0142adys\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Niew\u0119g\u0142osz<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">2.<\/td>\n<td width=\"210\">Borkowski Aleksander<\/td>\n<td width=\"159\">Feliks\u00f3wka<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">3.<\/td>\n<td width=\"210\">Bylina Stefan<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Wrzos\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">4.<\/td>\n<td width=\"210\">Che\u0142mi\u0144ski W\u0142odzimierz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Stara Wie\u015b<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">5.<\/td>\n<td width=\"210\">Derna\u0142owicz Adam<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Bia\u0142a<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">6.<\/td>\n<td width=\"210\">Derna\u0142owicz Aleksandra<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Bia\u0142a<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">7.<\/td>\n<td width=\"210\">Derna\u0142owicz Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Bia\u0142a<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">8.<\/td>\n<td width=\"210\">Derna\u0142owicz Waldemar<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Bia\u0142a<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">9.<\/td>\n<td width=\"210\">Ihnatowicz Romuald<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Gubernia<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">10.<\/td>\n<td width=\"210\">Jakubowski Antoni<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Gubernia<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">11.<\/td>\n<td width=\"210\">Ja\u017awi\u0144ski Konstanty<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Borki<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">12.<\/td>\n<td width=\"210\">Ja\u017awi\u0144ski Tadeusz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Borki<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">13.<\/td>\n<td width=\"210\">Ja\u017awi\u0144ski Zygmunt<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Borki<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">14.<\/td>\n<td width=\"210\">Kantarowicz Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Branica<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">15.<\/td>\n<td width=\"210\">Koronowski Franciszek<\/td>\n<td width=\"159\">Kolonia Bia\u0142a<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">16.<\/td>\n<td width=\"210\">Koronowski Wac\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Kolonia Bia\u0142a<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">17.<\/td>\n<td width=\"210\">Machowski Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Niew\u0119g\u0142osz<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">18.<\/td>\n<td width=\"210\">Niew\u0119g\u0142owski Aleksander<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Lichty<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">19.<\/td>\n<td width=\"210\">O\u015bnia\u0142owski Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">folwark \u017babik\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">20.<\/td>\n<td width=\"210\">Radkiewicz J\u00f3zef<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Niew\u0119g\u0142osz<\/td>\n<td width=\"85\">Bia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">21.<\/td>\n<td width=\"210\">Chrostowski Kazimierz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Jab\u0142o\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Jab\u0142o\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">22.<\/td>\n<td width=\"210\">Chru\u015bcicki Eugeniusz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Rudzieniec<\/td>\n<td width=\"85\">Jab\u0142o\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">23.<\/td>\n<td width=\"210\">Czetwerty\u0144ski W\u0142odzimierz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Rudzieniec<\/td>\n<td width=\"85\">Jab\u0142o\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">24.<\/td>\n<td width=\"210\">Kaw\u0119cki Czes\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Dawidy<\/td>\n<td width=\"85\">Jab\u0142o\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">25.<\/td>\n<td width=\"210\">ks. Terlikowski Jan<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Jab\u0142o\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Jab\u0142o\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">26.<\/td>\n<td width=\"210\">Zamoyski August<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Jab\u0142o\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Jab\u0142o\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">27.<\/td>\n<td width=\"210\">Leski Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">K\u0105kolewnica<\/td>\n<td width=\"85\">K\u0105kolewnica<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">28.<\/td>\n<td width=\"210\">Okni\u0144ski Jan<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Jurki<\/td>\n<td width=\"85\">K\u0105kolewnica<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">29.<\/td>\n<td width=\"210\">Bo\u017cyk Feliks<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Przegaliny<\/td>\n<td width=\"85\">Komar\u00f3wka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">30.<\/td>\n<td width=\"210\">Gibki Czes\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Komar\u00f3wka<\/td>\n<td width=\"85\">Komar\u00f3wka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">31.<\/td>\n<td width=\"210\">Stolarczyk Zygmunt<\/td>\n<td width=\"159\">Folwark Zuli\u0144ski<\/td>\n<td width=\"85\">Komar\u00f3wka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">32.<\/td>\n<td width=\"210\">Szaniawski Jerzy<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Przegaliny<\/td>\n<td width=\"85\">Komar\u00f3wka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">33.<\/td>\n<td width=\"210\">in\u017c. Pracki Witold<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">34.<\/td>\n<td width=\"210\">Koz\u0142owski Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">35.<\/td>\n<td width=\"210\">\u0141ada Jan<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">36.<\/td>\n<td width=\"210\">\u0141ukasiewicz Leon<\/td>\n<td width=\"159\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">37.<\/td>\n<td width=\"210\">Netczuk Wac\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">38.<\/td>\n<td width=\"210\">Potocki Andrzej<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">39.<\/td>\n<td width=\"210\">Rawski Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Radzy\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">40.<\/td>\n<td width=\"210\">Schab-Boche\u0144ski Tadeusz<\/td>\n<td width=\"159\">Radzy\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">41.<\/td>\n<td width=\"210\">Siemaszkiewicz Miko\u0142aj<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">42.<\/td>\n<td width=\"210\">Staniszewski Szymon<\/td>\n<td width=\"159\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">43.<\/td>\n<td width=\"210\">Stopnicki Dariusz<\/td>\n<td width=\"159\">Mi\u0119dzyrzec, Zarzecze Miejskie<\/td>\n<td width=\"85\">Mi\u0119dzyrzec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">44.<\/td>\n<td width=\"210\">Abramowicz Tymoteusz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Milan\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Milan\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">45.<\/td>\n<td width=\"210\">Czetwerty\u0144ski W\u0142odzimierz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Kopina<\/td>\n<td width=\"85\">Milan\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">46.<\/td>\n<td width=\"210\">Gawroniak Tomasz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Milan\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Milan\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">47.<\/td>\n<td width=\"210\">Jarz\u0119bowski Aleksander<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Milan\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Milan\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">48.<\/td>\n<td width=\"210\">Nasi\u0142owski Boles\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Milan\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Milan\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">49.<\/td>\n<td width=\"210\">Szewczyk J\u00f3zef<\/td>\n<td width=\"159\">Milan\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Milan\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">50.<\/td>\n<td width=\"210\">Zaorski Jan<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Milan\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Milan\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">51.<\/td>\n<td width=\"210\">\u017b\u00f3\u0142towski Andrzej<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Milan\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Milan\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">52.<\/td>\n<td width=\"210\">Wrze\u015bnieski J\u00f3zef<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Grabowiec<\/td>\n<td width=\"85\">Misie<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">53.<\/td>\n<td width=\"210\">Czerepi\u0144ski Stefan<\/td>\n<td width=\"159\">Radzy\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Radzy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">54.<\/td>\n<td width=\"210\">dr Kobyli\u0144ski Zygmunt<\/td>\n<td width=\"159\">Radzy\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Radzy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">55.<\/td>\n<td width=\"210\">Jankiewicz Piotr<\/td>\n<td width=\"159\">Radzy\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Radzy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">56.<\/td>\n<td width=\"210\">Jelonkiewicz Andrzej<\/td>\n<td width=\"159\">Radzy\u0144 Gimnazjum<\/td>\n<td width=\"85\">Radzy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">57.<\/td>\n<td width=\"210\">Lipniacki Walerian<\/td>\n<td width=\"159\">Radzy\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Radzy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">58.<\/td>\n<td width=\"210\">Melison Aleksander<\/td>\n<td width=\"159\">Radzy\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Radzy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">59.<\/td>\n<td width=\"210\">Romanowski Antoni<\/td>\n<td width=\"159\">Radzy\u0144 Przedmie\u015bcie Nadwitnie<\/td>\n<td width=\"85\">Radzy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">60.<\/td>\n<td width=\"210\">Czarkowski Jerzy<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Siemie\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Siemie\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">61.<\/td>\n<td width=\"210\">Czetwerty\u0144ska Zofia<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Suchowola<\/td>\n<td width=\"85\">Suchowola<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">62.<\/td>\n<td width=\"210\">Czetwerty\u0144ski Stefan<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Suchowola<\/td>\n<td width=\"85\">Suchowola<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">63.<\/td>\n<td width=\"210\">Garazdowski Tadeusz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Zminne<\/td>\n<td width=\"85\">Suchowola<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">64.<\/td>\n<td width=\"210\">Szczygielski Sylwester<\/td>\n<td width=\"159\">Suchowola<\/td>\n<td width=\"85\">Suchowola<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">65.<\/td>\n<td width=\"210\">Zaj\u0119czkowski Adam<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Zminne<\/td>\n<td width=\"85\">Suchowola<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">66.<\/td>\n<td width=\"210\">Bor\u00f3wka Boles\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Tur\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">67.<\/td>\n<td width=\"210\">Daniluk Jan<\/td>\n<td width=\"159\">Kolonia August\u00f3wka<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">68.<\/td>\n<td width=\"210\">Fawrel Tomasz, Adolf<\/td>\n<td width=\"159\">Folwark Tur\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">69.<\/td>\n<td width=\"210\">Ks. Petrykowski Eugeniusz<\/td>\n<td width=\"159\">Kolonia Tur\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">70.<\/td>\n<td width=\"210\">Potocka Maria<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Tur\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">71.<\/td>\n<td width=\"210\">Sza\u0142a J\u00f3zef<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Tur\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">72.<\/td>\n<td width=\"210\">Urba\u0144ski W\u0142adys\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Tur\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">73.<\/td>\n<td width=\"210\">Wojtaszczyk Adam<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Tur\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">74.<\/td>\n<td width=\"210\">Wojtaszczyk Antoni<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Tur\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">75.<\/td>\n<td width=\"210\">Wojtaszczyk Konstanty Maurycy<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Tur\u00f3w<\/td>\n<td width=\"85\">Sz\u00f3stka<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">76.<\/td>\n<td width=\"210\">D\u0105mbski Czes\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Przy\u0142uki<\/td>\n<td width=\"85\">T\u0142u\u015bciec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">77.<\/td>\n<td width=\"210\">Kurek Jan<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b T\u0142u\u015bciec<\/td>\n<td width=\"85\">T\u0142u\u015bciec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">78.<\/td>\n<td width=\"210\">Zdanowski Feliks<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Manie<\/td>\n<td width=\"85\">T\u0142u\u015bciec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">79.<\/td>\n<td width=\"210\">\u017barski Adam<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Halasy<\/td>\n<td width=\"85\">T\u0142u\u015bciec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">80.<\/td>\n<td width=\"210\">\u017barski Tadeusz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Halasy<\/td>\n<td width=\"85\">T\u0142u\u015bciec<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">81.<\/td>\n<td width=\"210\">Andrycz W\u0142odzimierz<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Bezwola<\/td>\n<td width=\"85\">Wohy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">82.<\/td>\n<td width=\"210\">Ciok Franciszek<\/td>\n<td width=\"159\">Kolonia G\u00f3rne<\/td>\n<td width=\"85\">Wohy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">83.<\/td>\n<td width=\"210\">KIeruczenko-Kierszy\u0144ski Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Wohy\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Wohy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">84.<\/td>\n<td width=\"210\">Korneszczuk Jan<\/td>\n<td width=\"159\">Lisiow\u00f3lka<\/td>\n<td width=\"85\">Wohy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">85.<\/td>\n<td width=\"210\">Rudnicki J\u00f3zef<\/td>\n<td width=\"159\">folwark Wymy\u015ble<\/td>\n<td width=\"85\">Wohy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">86.<\/td>\n<td width=\"210\">Sadownik Czes\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Wohy\u0144<\/td>\n<td width=\"85\">Wohy\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">87.<\/td>\n<td width=\"210\">Brzozowski Wac\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Kwas\u00f3wka<\/td>\n<td width=\"85\">Zahajki<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">88.<\/td>\n<td width=\"210\">Daniluk Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">Kolonia \u0141\u00f3zki<\/td>\n<td width=\"85\">Zahajki<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">89.<\/td>\n<td width=\"210\">\u0141ajtar Filip<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Kwas\u00f3wka<\/td>\n<td width=\"85\">Zahajki<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">90.<\/td>\n<td width=\"210\">Wieliczko Jan<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Bereza<\/td>\n<td width=\"85\">Zahajki<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">91.<\/td>\n<td width=\"210\">Nowakowski Stanis\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b \u017berocin<\/td>\n<td width=\"85\">\u017berocin<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">92.<\/td>\n<td width=\"210\">Nowicki Zenon<\/td>\n<td width=\"159\">Witoro\u017c<\/td>\n<td width=\"85\">\u017berocin<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">93.<\/td>\n<td width=\"210\">Sk\u0142adzi\u0144ski Jerzy<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Do\u0142ha<\/td>\n<td width=\"85\">\u017berocin<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">94.<\/td>\n<td width=\"210\">Szczypka W\u0142adys\u0142aw<\/td>\n<td width=\"159\">wie\u015b Witoro\u017c<\/td>\n<td width=\"85\">\u017berocin<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: APL, UWL-WRiRR, sygn. 2552, s. 56\u201357<\/p>\n<p>Spo\u015br\u00f3d 94 wymienionych nazwisk my\u015bliwych zarejestrowanych w powiecie radzy\u0144skim cztery stanowi\u0142y osoby z rodu ksi\u0105\u017c\u0105t Czetwerty\u0144skich, dw\u00f3ch hr. Potockich, jeden hr. Zamoyski, Derna\u0142owiczowie z Bia\u0142ki, Ja\u017awi\u0144scy z Bork, O\u015bnia\u0142owski z \u017babikowa, Potoccy z Mi\u0119dzyrzeca i Turowa, Czetwerty\u0144scy z Rudzie\u0144ca, Kopiny, Suchowoli, \u017b\u00f3\u0142towscy z Milanowa, Rudnicki z Wymy\u015bla, Szaniawski z Przegalin, osoby zwi\u0105zane z maj\u0105tkami ziemskimi (zarz\u0105dcy, administratorzy, pracownicy administracji maj\u0105tk\u00f3w \u2013 \u017barski, Jakubowski), nauczyciel \u2013 Jelonkiewicz, jeden lekarz, dw\u00f3ch ksi\u0119\u017cy, jeden in\u017cynier, ale i gospodarze z wiosek, np. Machowski i inne osoby<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\"><sup>[19]<\/sup><\/a>. \u0141atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce \u0142owiectwem zajmowa\u0142a si\u0119 \u00f3wczesna elita powiatu radzy\u0144skiego.<\/p>\n<p>Bardzo zaszczytn\u0105 rol\u0119 w \u0142owiectwie radzy\u0144skim zajmowali bracia Konstanty, Zygmunt i Tadeusz Ja\u017awi\u0144scy z folwarku Borki. Wszyscy trzej byli znakomitymi strzelcami i uczestniczyli w zawodach strzeleckich nie tylko na terenie powiatu, ale r\u00f3wnie\u017c w zawodach og\u00f3lnopolskich. W ramach dzia\u0142alno\u015bci k\u00f3\u0142 \u0142owieckich organizowano polowania, ale r\u00f3wnie\u017c spotkania, imprezy, ogniska, konkursy strzeleckie. 8 lipca 1934 r. odby\u0142 si\u0119 konkurs w\u00a0strzelaniu do rzutek zorganizowany przez Radzy\u0144skie Towarzystwo \u0141owieckie (RT\u0141). Konkurs sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych konkurencji:<\/p>\n<ul>\n<li>Konkurs otwarcia \u2013 strzelanie do dziesi\u0119ciu rzutk\u00f3w na odleg\u0142o\u015b\u0107 dwunastu metr\u00f3w w\u00a0jednej serii. Zwyci\u0119zcami zastali:<\/li>\n<li>I miejsce \u2013 Z. Ja\u017awi\u0144ski, otrzyma\u0142 puchar, trafi\u0142 9\/10 rzutek;<\/li>\n<li>II miejsce \u2013 P. Jakubowski, otrzyma\u0142 ksi\u0119g\u0119 pami\u0105tkow\u0105, zestrzeli\u0142 8\/10 rzutek;<\/li>\n<li>III miejsce \u2013 W. Andrycz, otrzyma\u0142 sto\u0142ek my\u015bliwski, zestrzeli\u0142 7\/10 rzutek.<\/li>\n<li>Konkurs \u015bw. Huberta \u2013 strzelanie do sze\u015bciu rzutek na odleg\u0142o\u015b\u0107 dwunastu metr\u00f3w w\u00a0jednej serii. Zwyci\u0119zcami zastali:<\/li>\n<li>I miejsce \u2013 S. Nowakowski, otrzyma\u0142 postument br\u0105zowy, zestrzeli\u0142 5\/6 rzutek;<\/li>\n<li>II miejsce \u2013 J. Zaorski, otrzyma\u0142 torb\u0119 my\u015bliwska, zestrzeli\u0142 4\/6 rzutek;<\/li>\n<li>III miejsce \u2013 W. Andrycz, otrzyma\u0142 przycisk br\u0105zowy, zestrzeli\u0142 4\/6 rzutek.<\/li>\n<li>Konkurs o Mistrzostwo Powiatu Radzy\u0144skiego na 1934 r. w strzelaniu do rzutek \u2013 dwana\u015bcie rzutek na odleg\u0142o\u015b\u0107 dwunastu metr\u00f3w w dw\u00f3ch seriach. Zwyci\u0119zcami zastali:\n<ul>\n<li>I miejsce \u2013 P. Jakubowski, otrzyma\u0142 sztucer tarczowy i tytu\u0142 Mistrza Powiatu Radzy\u0144skiego, zestrzeli\u0142 11\/12 rzutek;<\/li>\n<li>II miejsce \u2013 Z. Ja\u017awi\u0144ski, otrzyma\u0142 srebrn\u0105 papiero\u015bnic\u0119 i tytu\u0142 wicemistrza, zestrzeli\u0142 10\/12 rzutek.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Konkurs pocieszenia \u2013 pi\u0119\u0107 rzutek na odleg\u0142o\u015b\u0107 dwunastu metr\u00f3w. Zwyci\u0119zcami zastali:<\/li>\n<li>I miejsce \u2013 A. Hempel, z\u0142oty \u017ceton, zestrzeli\u0142 5\/5 rzutek;<\/li>\n<li>II miejsce \u2013 M. Rawski, \u017ceton srebrny, zestrzeli\u0142 4\/5 rzutek;<\/li>\n<li>III miejsce \u2013 P. Jankiewicz, \u017ceton br\u0105zowy, zestrzeli\u0142 3\/5 rzutek.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W pierwszym konkursie bra\u0142o udzia\u0142 19 strzelc\u00f3w, w drugim \u2013 15, w\u00a0trzecim \u2013 13, w czwartym \u2013 7. Konkurs odby\u0142 si\u0119 na nowo wybudowanym stadionie sportowym, przy du\u017cym zachmurzeniu i do\u015b\u0107 silnym wietrze. Warto\u015bciowe nagrody ufundowali cz\u0142onkowie ko\u0142a. Wzbudzi\u0142o to du\u017ce zainteresowanie my\u015bliwych, zar\u00f3wno miejscowych jak i przyjezdnych z okolicznych miast. Inicjatorem konkursu by\u0142 zreorganizowany dwa lata wcze\u015bniej zarz\u0105d RT\u0141. Zaplanowano nada\u0107 tej imprezie wymiar cykliczny i znaczenie w powiecie<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\"><sup>[20]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>IV Konkurs w Strzelaniu do Rzutk\u00f3w RT\u0141 odby\u0142 si\u0119 w Borkach 3 lipca 1938 r. na strzelnicy urz\u0105dzonej u prezesa towarzystwa Z. Ja\u017awi\u0144skiego. Uczestniczy\u0142o 23 zawodnik\u00f3w. Strzelano w trzech konkurencjach. Pierwsza \u2013 otwarcia, w kt\u00f3rej brali udzia\u0142 wy\u0142\u0105cznie cz\u0142onkowie PZ\u0141, druga \u2013 g\u0142\u00f3wna i trzecia \u2013 konkurs pocieszenia. W pierwszym konkursie zwyci\u0119\u017cyli:<\/p>\n<ul>\n<li>I miejsce \u2013 Zygmunt Ja\u017awi\u0144ski, zestrzeli\u0142 10\/10 i otrzyma\u0142 srebrn\u0105 papiero\u015bnic\u0119 ufundowan\u0105 przez hr. Augusta Zamoyskiego;<\/li>\n<li>II miejsce \u2013 Konstanty Ja\u017awi\u0144ski, zestrzeli\u0142 6\/10 rzutek i w nagrod\u0119 otrzyma\u0142 pude\u0142ko sk\u00f3rzane na karty do gry od hr. Andrzeja \u017b\u00f3\u0142towskiego;<\/li>\n<li>III miejsce \u2013 Jerzy Szaniawski, zestrzeli\u0142 6\/10 rzutek i otrzyma\u0142 nagrod\u0119 w postaci postumentu br\u0105zowego na marmurze.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W konkursie g\u0142\u00f3wnym tryumfowali:<\/p>\n<ul>\n<li>I miejsce \u2013 Tadeusz Ja\u017awi\u0144ski, zestrzeli\u0142 18\/20 rzutek otrzymuj\u0105c puchar przechodni RT\u0141;<\/li>\n<li>II miejsce \u2013 Andrzej Bojanowski, zestrzeli\u0142 16\/20 w nagrod\u0119 otrzymuj\u0105c kordelas ufundowany przez Radzy\u0144skie Ko\u0142o Ziemianek;<\/li>\n<li>III miejsce \u2013 Zygmunt Ja\u017awi\u0144ski, zestrzeli\u0142 16\/20 rzutek otrzymuj\u0105c butelk\u0119 my\u015bliwsk\u0105 ufundowan\u0105 przez Wojew\u00f3dzk\u0105 Rad\u0119 \u0141owieck\u0105 w Lublinie;<\/li>\n<li>IV miejsce \u2013 Mieczys\u0142aw Skalski; zestrzeli\u0142 15\/20 rzutek i otrzyma\u0142 pude\u0142ko z br\u0105zu ufundowane przez \u0141owczego Powiatowe PZ\u0141 W. Derna\u0142owicza;<\/li>\n<li>V miejsce \u2013 Konstanty Ja\u017awi\u0144ski, zestrzeli\u0142 15\/20 rzutek i otrzyma\u0142 sto\u0142ek my\u015bliwski.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W konkursie pocieszenia zwyci\u0119\u017cyli:<\/p>\n<ul>\n<li>I miejsce \u2013 Kazimierz Wolf, zestrzeli\u0142 5\/5, otrzyma\u0142 nagrod\u0119 starosty powiatu radzy\u0144skiego F. Olearczyka \u2013 album;<\/li>\n<li>II miejsce \u2013 p\u0142k Sznuk, zestrzeli\u0142 4\/5, otrzyma\u0142 z\u0142oty \u017ceton;<\/li>\n<li>III miejsce \u2013 T. Puchalski, zestrzeli\u0142 4\/5, otrzyma\u0142 \u017ceton srebrny;<\/li>\n<li>IV miejsce \u2013 Z. Grodzi\u0144ski, zestrzeli\u0142 3\/5, otrzyma\u0142 \u017ceton br\u0105zowy.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Do ka\u017cdej nagrody dodawane by\u0142y naboje Warszawskiej Sp\u00f3\u0142ki My\u015bliwskiej ofiarowane przez Pa\u0144stwow\u0105 Wytw\u00f3rni\u0119 Prochu \u201ePionki\u201d w \u0142\u0105cznej liczbie 600 szt.<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\"><sup>[21]<\/sup><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_3211\" style=\"width: 739px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3211\" class=\"wp-image-3211\" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-1.jpg\" alt=\"\" width=\"729\" height=\"528\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-1.jpg 844w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-1-300x218.jpg 300w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-1-768x557.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 729px) 100vw, 729px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3211\" class=\"wp-caption-text\">Fot. 1. Zdj\u0119cie z zawod\u00f3w RT\u0141 3 lipca 1938 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1938, nr 24, s. 15.<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_3212\" style=\"width: 737px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3212\" class=\"wp-image-3212\" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-2.jpg\" alt=\"\" width=\"727\" height=\"497\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-2.jpg 853w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-2-300x205.jpg 300w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-2-768x526.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 727px) 100vw, 727px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3212\" class=\"wp-caption-text\">Fot. 2. Zdj\u0119cie z zawod\u00f3w RT\u0141 3 lipca 1938 r.: \u0179r\u00f3d\u0142o: \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1938, nr 24, s. 15.<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_3213\" style=\"width: 743px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3213\" class=\"wp-image-3213\" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-3.jpg\" alt=\"\" width=\"733\" height=\"604\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-3.jpg 816w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-3-300x247.jpg 300w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/polowanie-3-768x632.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 733px) 100vw, 733px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3213\" class=\"wp-caption-text\">Fot. 3. Zdj\u0119cie z zawod\u00f3w RT\u0141 3 lipca 1938 r.: \u0179r\u00f3d\u0142o: \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1938, nr 24, s. 15.<\/p><\/div>\n<p>Na terenie \u00f3wczesnego powiatu radzy\u0144skiego, podobnie jak i w ca\u0142ej Polsce, stan liczebny zwierzyny dzikiej by\u0142 niski. Praktycznie nie wyst\u0119powa\u0142y \u0142osie, dzik\u00f3w by\u0142o ma\u0142o i tylko w du\u017cych posiad\u0142o\u015bciach, np. Potockich w Mi\u0119dzyrzecu. Sarny wyst\u0119powa\u0142y g\u0142\u00f3wnie na du\u017cych po\u0142aciach las\u00f3w. Na terenach ch\u0142opskich g\u0142\u00f3wn\u0105 zwierzyn\u0105 \u0142own\u0105 by\u0142y zaj\u0105ce, kuropatwy, kaczki, rzadziej lisy.<\/p>\n<p>\u0141owiectwo dostarcza\u0142o r\u00f3\u017cnych problem\u00f3w. Starosta radzy\u0144ski odm\u00f3wi\u0142 wydania ksi\u0119dzu parafii Jab\u0142o\u0144 Janowi Terlikowskiemu karty \u0142owieckiej w zwi\u0105zku z tym, \u017ce ten, w towarzystwie znanego k\u0142usownika Aleksandra Litwina, upolowa\u0142 ba\u017canta na w\u0142o\u015bciach hr. Augusta Zamojskiego. Hrabia jednak nie wni\u00f3s\u0142 skargi. Starostwo powiatowe w pi\u015bmie do Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego w Lublinie z 12 maja 1938 r. przedstawi\u0142o spraw\u0119 nast\u0119puj\u0105co: \u201eLitwin Aleksander w roku 1929 karany by\u0142 przez starostwo za nielegalne posiadanie dubelt\u00f3wki na czterna\u015bcie dni aresztu, lecz przez S\u0105d Okr\u0119gowy w Bia\u0142ej Podlaskiej zosta\u0142 uniewinniony\u201d<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">[22]<\/a>. Ks. Terlikowski, jak wynika z\u00a0przeprowadzonego dochodzenia, polowa\u0142 na terenach \u0142owieckich maj\u0105tku Jab\u0142o\u0144 w towarzystwie znanego k\u0142usownika, jak t\u0142umaczy\u0142 z powodu szk\u00f3d czynionych przez ptaki. Na zarzuty wysuwane wobec jego osoby stwierdza\u0142: \u201eUwa\u017cam, \u017ce starostwo powiatu radzy\u0144skiego odmow\u0119 swoj\u0105 opar\u0142o nie na danych faktycznych, a jedynie na insynuacji czy plotkach, gdy\u017c nigdy nie by\u0142em karany karami wymienionymi w wy\u017cej wymienionych art. 28 i ad. ustawy \u0142owieckiej ani te\u017c nie stan\u0105\u0142em w kolizji z prawem\u201d<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">[23]<\/a>. W tym samym pi\u015bmie napomnia\u0142 o tym, kto przedstawia niepochlebne opinie na jego temat: \u201eMog\u0119 tylko przypuszcza\u0107 na podstawie pewnych danych, \u017ce dostarczy\u0142 ich hr. A. Zamoyski z Jab\u0142onia, kt\u00f3ry ma do mnie uraz\u0119, \u017ce o\u015bmieli\u0142em si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 mu uwag\u0119, aby nie polowa\u0142 w niedziel\u0119 w czasie uroczystych nabo\u017ce\u0144stw obok ko\u015bcio\u0142a ani te\u017c blisko plebani, \u017ce \u015bruty zacina\u0142y mi na ganek. [\u2026] Przypominam, \u017ce do takich uwag upowa\u017cnia mnie moja suknia duchowna oraz moja dzia\u0142alno\u015b\u0107 obywatelska. Nie po to nale\u017ca\u0142em do POW, bior\u0105c w 1918 r. czynny udzia\u0142 w rozbrajaniu Niemc\u00f3w, a w r. 1920 wst\u0105pi\u0142em na ochotnika do Wojska Polskiego do 222 och.p.p., \u017ceby obecnie kto\u015b bezkarnie przeszkadza\u0142 mi w spe\u0142nianiu obowi\u0105zk\u00f3w duchownych, a nawet podrywa\u0142 moj\u0105 powag\u0119 w\u00a0oczach miejscowego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">[24]<\/a>. Ostatecznie wojewoda zdecydowa\u0142 o tym, \u017ce je\u015bli ksi\u0105dz nie zosta\u0142 skazany za jakiekolwiek przewinienie wyrokiem prawomocnym, nie by\u0142o podstaw do odmowy wydania ksi\u0119dzu karty \u0142owieckiej<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">[25]<\/a>.<\/p>\n<p>W okresie mi\u0119dzywojennym du\u017cym problemem by\u0142o wszechobecne k\u0142usownictwo. Na r\u00f3\u017cnych szczeblach w\u0142adz podejmowane by\u0142y pr\u00f3by zahamowania tego zjawiska. Kontrolowano targowiska, hurtownie, gdzie mog\u0142a by\u0107 sprzedawana sk\u0142usowana dzika zwierzyna. Sprawdzano jad\u0142odajnie, restauracje, czy nie podawano tam da\u0144 z dzikiej zwierzyny w okresie ochronnym. Problem by\u0142 na tyle powa\u017cny, \u017ce wojewoda lubelski wystosowa\u0142 pismo do starost\u00f3w powiatowych wojew\u00f3dztwa i\u00a0starosty grodzkiego w Lublinie odno\u015bnie k\u0142usownictwa oraz nielegalnie posiadanej broni. Pisa\u0142 w nim: \u201eSzczeg\u00f3\u0142owa analiza wynik\u00f3w prowadzonej akcji rozbrajania ludno\u015bci cywilnej stwierdza, \u017ce liczba nielegalnie posiadanej broni i to zar\u00f3wno kr\u00f3tkiej, jak i my\u015bliwskiej, jest bardzo du\u017ca i\u00a0nie wykazuje tendencji do zmniejszania si\u0119. Przeciwnie obserwacja z poszczeg\u00f3lnych teren\u00f3w wykazuje, \u017ce cyfry obrazuj\u0105ce liczb\u0119 nielegalnie posiadanej broni stale wykazuj\u0105 si\u0119 ko\u0142o tej samej wielko\u015bci, a nawet dla broni my\u015bliwskiej w okresach \u0142owieckich znacznie podnosz\u0105 si\u0119, co \u015bwiadczy o niedostatecznej akcji zwalczania k\u0142usownictwa i nielegalnego posiadanej broni\u201d<a href=\"#_ftn26\" name=\"_ftnref26\">[26]<\/a>. Wojewoda zobowi\u0105za\u0142 starost\u00f3w do zintensyfikowania dzia\u0142a\u0144 w walce z nielegalnym k\u0142usownictwem i posiadaczami nielegalnej broni oraz stosowania przeciwko winnym odpowiednich kar, a tak\u017ce \u201ezaanga\u017cowania do wsp\u00f3\u0142pracy nauczycieli, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci duchowie\u0144stwa, samorz\u0105d\u00f3w i organizacji spo\u0142ecznych\u201d<a href=\"#_ftn27\" name=\"_ftnref27\">[27]<\/a>.<\/p>\n<p>Efektem k\u0142usownictwa by\u0142o nie tylko wyniszczanie zwierzyny, ale dochodzi\u0142o r\u00f3wnie\u017c do licznych nieszcz\u0119\u015b\u0107, zbrodni, postrzele\u0144, zab\u00f3jstw. Prasa \u0142owiecka z tego okresu bardzo cz\u0119sto donosi\u0142a o takich przypadkach. Na terenie powiatu radzy\u0144skiego bardzo g\u0142o\u015bna w tamtym okresie by\u0142a sprawa zab\u00f3jstwa dw\u00f3ch le\u015bnik\u00f3w w dobrach hr. Andrzeja Potockiego niedaleko Mi\u0119dzyrzeca. Zbrodni dokona\u0142 m\u0142ody, 19 letni ch\u0142opak, za co zosta\u0142 skazany na 10 lat wi\u0119zienia. Zamordowani podczas wieczornego obchodu zostali nadgajowy Aleksander Hry\u0144czuk i gajowy Aleksander Galicki. Hr. Andrzej Potocki wyznaczy\u0142 6 tysi\u0119cy nagrody za schwytanie zab\u00f3jcy i zaopiekowa\u0142 si\u0119 wdowami<a href=\"#_ftn28\" name=\"_ftnref28\">[28]<\/a>.<\/p>\n<p>K\u0142usownikami byli g\u0142\u00f3wnie w\u0142o\u015bcianie, ale nie tylko. W powiecie radzy\u0144skim na k\u0142usownictwie z\u0142apano 32-letniego ksi\u0119dza Czes\u0142awa Wrzoska parafii Witor\u00f3\u017c. Rozprawa odby\u0142a si\u0119 przed s\u0105dem w Siedlcach. Ksi\u0105dz ukarany zosta\u0142 za to, \u017ce w dniach 17-18 stycznia 1933 r. polowa\u0142 nielegalnie, bez karty \u0142owieckiej i z nielegalnie posiadanej broni. \u0141\u0105cznie s\u0105d skaza\u0142 ksi\u0119dza na sum\u0119 115 z\u0142 kary z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zamiany na 10 dni aresztu<a href=\"#_ftn29\" name=\"_ftnref29\">[29]<\/a>.<\/p>\n<p>Policjanci za zas\u0142ugi w wykrywaniu przest\u0119pstw w \u0142owiectwie byli nagradzani. 11 kwietnia 1929 r. posterunkowi z powiatu radzy\u0144skiego Jan Krupa, Julian Ostolski i Zefiryn \u015awinka zostali nagrodzeni kwot\u0105 po 25 z\u0142. za t\u0119pienie k\u0142usownictwa. 30 stycznia 1931 r. Jan Krupa zosta\u0142 ponownie nagrodzony, r\u00f3wnie\u017c za t\u0119pienie k\u0142usownictwa, kwot\u0105 15 z\u0142<a href=\"#_ftn30\" name=\"_ftnref30\"><sup>[30]<\/sup><\/a>. Praca zar\u00f3wno policji jak i stra\u017cy \u0142owieckiej, kt\u00f3rej rol\u0119 w prywatnych maj\u0105tkach pe\u0142nili le\u015bnicy, gajowi, polegaj\u0105ca na walce z k\u0142usownictwem by\u0142a bardzo niebezpieczna. Przedstawia\u0142 to podany wcze\u015bniej przyk\u0142ad z d\u00f3br maj\u0105tku w Mi\u0119dzyrzecu, gdzie w ramach zemsty k\u0142usownika zabitych zosta\u0142o dw\u00f3ch gajowych. Przyk\u0142ad\u00f3w zab\u00f3jstw w ramach odwetu k\u0142usownik\u00f3w w prasie \u0142owieckiej w omawianym okresie by\u0142o wiele. K\u0142usownictwo by\u0142o powszechne i walk\u0119 z nim toczono na wielu polach.<\/p>\n<p>\u0141owiectwo, hodowla dzikiej zwierzyny, a zw\u0142aszcza posiadanie wi\u0119kszych ilo\u015bci dzik\u00f3w na swoim terenie, wi\u0105za\u0142o si\u0119 z problemami szk\u00f3d. Dziki wychodzi\u0142y z las\u00f3w na pola i czyni\u0142y zniszczenia w uprawach. To z kolei wi\u0105za\u0142o si\u0119 z wyp\u0142acaniem odszkodowa\u0144. Szkody takie by\u0142y przez w\u0142a\u015bcicieli upraw zg\u0142aszane so\u0142tysowi, w\u00f3jtowi gminy i wszczynano procedur\u0119 odszkodowawcz\u0105. W powiecie radzy\u0144skim do takich szk\u00f3d dochodzi\u0142o. Przyk\u0142adem tego by\u0142 protok\u00f3\u0142 odszkodowawczy sporz\u0105dzony 2 sierpnia 1937 r. przez le\u015bniczego Stanis\u0142awa Dyg\u0119 dla szkody powsta\u0142ej w zasiewie \u017cyta na polach Stanis\u0142awa Majewskiego\u00a0 ze wsi Bia\u0142ka. Strata dotyczy\u0142a powierzchni 1190 m<sup>2<\/sup> zniszczonej w 25% i oszacowanej na sum\u0119 5,47 z\u0142. Tego samego dnia le\u015bniczy Stanis\u0142aw Dyga oszacowa\u0142 szkod\u0119 w zasiewie \u017cyta u\u00a0Feliksa Jaskulskiego ze wsi Bia\u0142ka, wyliczaj\u0105c ubytek w plonie na powierzchni 1884 m<sup>2<\/sup> w\u00a025% na 6,44 z\u0142<a href=\"#_ftn31\" name=\"_ftnref31\">[31]<\/a>. Dnia 22 wrze\u015bnia 1937 r. ten sam le\u015bniczy oszacowa\u0142 zniszczenia na polu ziemniak\u00f3w Jana Kubickiego ze wsi Bia\u0142ka, uznaj\u0105c szkod\u0119 na powierzchni 540 m<sup>2 <\/sup>w\u00a0100%, oszacowa\u0142 j\u0105, licz\u0105c po 3,1 z\u0142 za 1 q, na kwot\u0119 24,8 z\u0142<a href=\"#_ftn32\" name=\"_ftnref32\">[32]<\/a>. Szkody czynione przez dzik\u0105 zwierzyn\u0119, g\u0142\u00f3wnie przez dziki, dotyczy\u0142y teren\u00f3w s\u0105siaduj\u0105cych z du\u017cymi po\u0142aciami las\u00f3w, jednak nie tylko. Zniszczenia czyni\u0142y r\u00f3wnie\u017c zaj\u0105ce w sadach w okresie zimowym, sarny w m\u0142odnikach le\u015bnych zgryzaj\u0105c m\u0142ode p\u0119dy drzew, co powodowa\u0142o kar\u0142owacenie i wykrzywianie si\u0119 drzew, i decydowa\u0142o o ich nieprzydatno\u015b\u0107 dla le\u015bnik\u00f3w. Do strat w uprawach dochodzi\u0142o cyklicznie na polach s\u0105siaduj\u0105cych z du\u017cymi lasami, co by\u0142o utrapieniem zar\u00f3wno dla rolnik\u00f3w jak i my\u015bliwych.<\/p>\n<p>Problemy z odszkodowaniami mieli nie tylko s\u0105siedzi du\u017cych posiad\u0142o\u015bci, ale i ich w\u0142a\u015bciciele. W pi\u015bmie z 25 lutego 1938 r. z problemem szk\u00f3d \u0142owieckich zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do urz\u0119du wojew\u00f3dzkiego Administracja D\u00f3br Turowskich i Witoro\u017cskich hr. Artura Potockiego, uzasadniaj\u0105c pro\u015bb\u0119 du\u017cymi odszkodowaniami i w zwi\u0105zku z brakiem \u015bniegu niemo\u017cno\u015bci\u0105 otropienia zwierzyny. P\u0142acone w 1938 r. si\u0119ga\u0142y 10 tys. z\u0142.<a href=\"#_ftn33\" name=\"_ftnref33\">[33]<\/a><\/p>\n<p>Ukoronowaniem ca\u0142orocznej hodowli dzikiej zwierzyny i poniesionych koszt\u00f3w by\u0142y polowania, odbywaj\u0105ce si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od gatunku zwierzyny przez ca\u0142y rok. Przyj\u0119tym jednak w \u015brodowisku my\u015bliwych okresem rozpoczynaj\u0105cym sezon polowa\u0144 by\u0142o \u201epolowanie hubertowskie\u201d, na cze\u015b\u0107 patrona my\u015bliwych \u015aw. Huberta, przypadaj\u0105ce 3 listopada. Na terenie Dyrekcji Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Siedlcach, w okolicach Radzynia, tereny \u0142owieckie dzier\u017cawi\u0142o Ko\u0142o Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w \u0141owiectwa z Warszawy. Ko\u0142o sporz\u0105dza\u0142o sprawozdania dla nadle\u015bnictwa o planowanym odstrzale zwierzyny w \u0142owiskach.<\/p>\n<p>Sprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci Ko\u0142a Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w \u0141owiectwa z Warszawy za okres od 1 pa\u017adziernika 1934 r. do 30 wrze\u015bnia 1935 r.<\/p>\n<table width=\"474\">\n<thead>\n<tr>\n<td width=\"38\">Lp.<\/td>\n<td width=\"76\">Nazwa zwierzyny<\/td>\n<td width=\"68\">Stan zwierzyny<\/p>\n<p>na 1 X 1934 r.<\/p>\n<p>w szt.<\/td>\n<td width=\"76\">Ubytek w ci\u0105gu roku<\/p>\n<p>sprawozdawczego<\/p>\n<p>w szt.<\/td>\n<td width=\"66\">Pozosta\u0142o<\/p>\n<p>do dalszej hodowli<\/p>\n<p>w szt.<\/td>\n<td width=\"76\">Przych\u00f3wek w roku<\/p>\n<p>sprawozdawczym<\/p>\n<p>w szt.<\/td>\n<td width=\"76\">Stan zwierzyny<\/p>\n<p>Na 30 IX 1935 r.<\/p>\n<p>w szt.<\/td>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"38\">1.<\/td>\n<td width=\"76\">Daniele<\/td>\n<td width=\"68\">4<\/td>\n<td width=\"76\">0<\/td>\n<td width=\"66\">4<\/td>\n<td width=\"76\">1<\/td>\n<td width=\"76\">5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"38\">2.<\/td>\n<td width=\"76\">Sarny<\/td>\n<td width=\"68\">30<\/td>\n<td width=\"76\">1<\/td>\n<td width=\"66\">29<\/td>\n<td width=\"76\">11<\/td>\n<td width=\"76\">40<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"38\">3.<\/td>\n<td width=\"76\">Dziki<\/td>\n<td width=\"68\">35<\/td>\n<td width=\"76\">5<\/td>\n<td width=\"66\">30<\/td>\n<td width=\"76\">10<\/td>\n<td width=\"76\">40<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"38\">4.<\/td>\n<td width=\"76\">Zaj\u0105c szarak<\/td>\n<td width=\"68\">200<\/td>\n<td width=\"76\">120<\/td>\n<td width=\"66\">80<\/td>\n<td width=\"76\">120<\/td>\n<td width=\"76\">200<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"38\">5.<\/td>\n<td width=\"76\">Cietrzew<\/td>\n<td width=\"68\">55<\/td>\n<td width=\"76\">5<\/td>\n<td width=\"66\">50<\/td>\n<td width=\"76\">30<\/td>\n<td width=\"76\">80<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"38\">6.<\/td>\n<td width=\"76\">Lis<\/td>\n<td width=\"68\">20<\/td>\n<td width=\"76\">8<\/td>\n<td width=\"66\">12<\/td>\n<td width=\"76\">13<\/td>\n<td width=\"76\">25<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: APLOR, NPP, sygn. 185, s. 14.<\/p>\n<p>Ciekawostk\u0105 mo\u017ce by\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d zwierzyny zauwa\u017cono przechodnie rysie. W roku sprawozdawczym odby\u0142y si\u0119 cztery polowania, ubytek zwierzyny wykazany w sprawozdaniu by\u0142 rezultatem polowa\u0144<a href=\"#_ftn34\" name=\"_ftnref34\">[34]<\/a>.<\/p>\n<p>Na terenie powiatu radzy\u0144skiego Dyrekcja Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Siedlcach posiada\u0142a tereny, na kt\u00f3rych mia\u0142y si\u0119 odbywa\u0107 polowania zaspakajaj\u0105ce potrzeby reprezentacyjne kraju, polowania Prezydenta RP na specjalny gatunek zwierzyny oraz dla ministr\u00f3w, a\u00a0tak\u017ce p\u0142atne polowania dla my\u015bliwych z zagranicy. W sezonie \u0142owieckim 1936\/1937 DLP przewidywa\u0142a nast\u0119puj\u0105ce polowania w powiecie radzy\u0144skim:<\/p>\n<ul>\n<li>na dziki i lisy w Nadle\u015bnictwie Kijowiec, w Le\u015bnictwie K\u0105kolewnica;<\/li>\n<li>na zaj\u0105ce, ba\u017canty, cietrzewie i lisy w Nadle\u015bnictwie Kijowiec, w Le\u015bnictwie K\u0105kolewnica w uroczysku Le\u015bna<a href=\"#_ftn35\" name=\"_ftnref35\">[35]<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Podsumowuj\u0105c warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce II Rzeczypospolita by\u0142a najlepszym okresem rozwoju \u0142owiectwa w historii Polski. Powsta\u0142o prawo \u0142owieckie obejmuj\u0105ce obszar ca\u0142ego kraju, my\u015bliwi zinstytucjonalizowali \u0142owiectwo, powsta\u0142 PZ\u0141 i jego organ \u201e\u0141owiec Polski\u201d, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 szybkim no\u015bnikiem wiadomo\u015bci dla ca\u0142ego kraju. Cz\u0142onkowie PZ\u0141 zorganizowali si\u0119 w ka\u017cdym powiecie w Polsce. Nast\u0105pi\u0142a zorganizowana walka z wszechobecnym k\u0142usownictwem. Stworzono szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 list\u0119 zwierzyny \u0142ownej i chronionej, w tym szczeg\u00f3\u0142owy spis okres\u00f3w polowa\u0144 w poszczeg\u00f3lnych wojew\u00f3dztwach. Za zabicie \u017cubra, \u0142osia, jelenia, kozicy, \u015bwistaka\u00a0 wyznaczono bardzo wysokie kary, co by\u0107 mo\u017ce uchroni\u0142o te gatunki zwierzyny przed wygini\u0119ciem. Powsta\u0142y s\u0105dy rozjemcze do rozwi\u0105zania problem\u00f3w z odszkodowaniami w \u0142owiectwie, wreszcie u\u0142atwiono dost\u0119p do broni i stworzono karty \u0142owieckie. PZ\u0141 rozpocz\u0105\u0142 rozw\u00f3j strzelectwa my\u015bliwskiego. Rozw\u00f3j \u0142owiectwa w okresie mi\u0119dzywojennym zahamowa\u0142a II wojna \u015bwiatowa. Tw\u00f3rcy i dzia\u0142acze \u0142owiectwa z tego okresu, kt\u00f3rzy prze\u017cyli wojn\u0119, po 1945 r. zostali odsuni\u0119ci od swoich posiad\u0142o\u015bci, a wi\u0119c i od \u0142owiectwa. Powojenne my\u015blistwo, tak jak i wszystkie dziedziny \u017cycia, zdominowa\u0142a i wynaturzy\u0142a komuna.<\/p>\n<p><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> <em>Przepisy o polowaniu w guberniach Kr\u00f3lestwa Polskiego wydane do czasu zatwierdzenia przepis\u00f3w o polowaniu dla ca\u0142ego cesarstwa<\/em>, Warszawa 1871.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Ibidem<em>.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> K. Mielnikiewicz, <em>W kr\u0119gu kultury \u0142owieckiej. Pod zaborami<\/em> [online:] http:\/\/kultura\u0142owiecka.pl\/kurpie zabory.html (dost\u0119p: 18.05.2020).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> <em>Rozporz\u0105dzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 3 grudnia 1927 r. o prawie \u0142owieckim<\/em>, Dz. U. 1927, nr 110, poz. 934.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Ibidem.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe w Lublinie (dalej: APL), Urz\u0105d Wojew\u00f3dzki Lubelski \u2013 Wydzia\u0142 Rolnictwa i Reform Rolnych (UWL-WRiRR), sygn. 2550, s 39\u201363.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Ibidem, s. 75\u201376.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Zwierz\u0119ta jeleniowate, zrzucaj\u0105ce poro\u017ce.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> <em>Walka z k\u0142usownictwem<\/em>, \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1929, nr 32, s. 11.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> APL, UWL-WRiRR, sygn. 2550, s. 31.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> Ibidem, s. 32.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Ibidem, s. 38-62.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1929, nr 31, s. 8.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1929, nr 32, s. 10.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1938, nr 18, s. 16.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> APL, UWL-WRiRR, sygn. 2550, s. 168.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> Ibidem, sygn. 2548, s.38.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> Ibidem, s. 46-53.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> Ibidem, s. 56\u201357.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> <em>Konkurs strzelania do rzutk\u00f3w w Radzyniu Podlaskim<\/em>, \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1934, nr 22, s. 17.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1938, nr 24, s. 15.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a> APL, UWL-WRiRR, sygn. 2551, s. 81.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a> Ibidem, s. 76.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a> Ibidem, s. 77.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> Ibidem, s. 91.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a> Ibidem, sygn. \u00a02548 s. 9.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">[27]<\/a> Ibidem, s. 9.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">[28]<\/a> \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1927, nr 11, s.11.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">[29]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe w Siedlcach, Prokuratura S\u0105du Okr\u0119gowego w Siedlcach, sygn. 8755.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">[30]<\/a> \u201e\u0141owiec Polski\u201d 1938, nr 24, s. 31-34.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">[31]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe w Lublinie Oddzia\u0142 w Radzyniu Podlaskim (dalej: APLOR), Nadle\u015bnictwo Pa\u0144stwowe Parczew (dalej: NPP), sygn. 274, s. 79\u201380.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">[32]<\/a> Ibidem.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">[33]<\/a> APL, UWL-WRiRR, sygn. 2551, s. 152\u2013159.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">[34]<\/a> Ibidem.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">[35]<\/a> Ibidem, s.75.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Bibliografia cytowa\u0144:<\/strong><\/p>\n<p>Mielnikiewicz K., <em>W kr\u0119gu kultury \u0142owieckiej. Pod zaborami<\/em> [online:] <a href=\"http:\/\/kultura\u0142owiecka.pl\/kurpie%20zabory.html\">http:\/\/kultura\u0142owiecka.pl\/kurpie zabory.html<\/a> (dost\u0119p: 18.05.2020).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pawe\u0142 Wiktorowicz\u00a0 tom 20 (2022) Wersja drukowana DOI:\u00a010.36121\/RRH.WIKTOROWICZ.20.2022 Abstract Hunting and related issues in the Radzy\u0144 district in 1918\u20131939 After the period of the partitions of Poland, Polish hunting although having great traditions, had to recover from total decline. The article describes the revival of hunting traditions, the organizational structures of a hunting association and [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3207","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u0141owiectwo i wybrane zagadnienia oko\u0142o\u0142owieckie w powiecie radzy\u0144skim w latach 1918-1939 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0141owiectwo i wybrane zagadnienia oko\u0142o\u0142owieckie w powiecie radzy\u0144skim w latach 1918-1939 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pawe\u0142 Wiktorowicz\u00a0 tom 20 (2022) Wersja drukowana DOI:\u00a010.36121\/RRH.WIKTOROWICZ.20.2022 Abstract Hunting and related issues in the Radzy\u0144 district in 1918\u20131939 After the period of the partitions of Poland, Polish hunting although having great traditions, had to recover from total decline. The article describes the revival of hunting traditions, the organizational structures of a hunting association and [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-10-12T10:41:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"28 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207\",\"name\":\"\u0141owiectwo i wybrane zagadnienia oko\u0142o\u0142owieckie w powiecie radzy\u0144skim w latach 1918-1939 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png\",\"datePublished\":\"2022-02-08T21:41:18+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-12T10:41:43+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png\",\"width\":1253,\"height\":940},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0141owiectwo i wybrane zagadnienia oko\u0142o\u0142owieckie w powiecie radzy\u0144skim w latach 1918-1939\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"name\":\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\",\"name\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"width\":1393,\"height\":727,\"caption\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0141owiectwo i wybrane zagadnienia oko\u0142o\u0142owieckie w powiecie radzy\u0144skim w latach 1918-1939 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u0141owiectwo i wybrane zagadnienia oko\u0142o\u0142owieckie w powiecie radzy\u0144skim w latach 1918-1939 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","og_description":"Pawe\u0142 Wiktorowicz\u00a0 tom 20 (2022) Wersja drukowana DOI:\u00a010.36121\/RRH.WIKTOROWICZ.20.2022 Abstract Hunting and related issues in the Radzy\u0144 district in 1918\u20131939 After the period of the partitions of Poland, Polish hunting although having great traditions, had to recover from total decline. The article describes the revival of hunting traditions, the organizational structures of a hunting association and [&hellip;]","og_url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207","og_site_name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz","article_modified_time":"2022-10-12T10:41:43+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"28 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207","name":"\u0141owiectwo i wybrane zagadnienia oko\u0142o\u0142owieckie w powiecie radzy\u0144skim w latach 1918-1939 - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png","datePublished":"2022-02-08T21:41:18+00:00","dateModified":"2022-10-12T10:41:43+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#primaryimage","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png","contentUrl":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/mapka.png","width":1253,"height":940},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=3207#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0141owiectwo i wybrane zagadnienia oko\u0142o\u0142owieckie w powiecie radzy\u0144skim w latach 1918-1939"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization","name":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","contentUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","width":1393,"height":727,"caption":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3207","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3207"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3207\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3425,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3207\/revisions\/3425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3207"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}