{"id":2828,"date":"2021-09-10T12:58:04","date_gmt":"2021-09-10T12:58:04","guid":{"rendered":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828"},"modified":"2021-11-06T19:50:51","modified_gmt":"2021-11-06T19:50:51","slug":"zarys-dziejow-dworu-i-majatku-moscibrody-do-1944-roku","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828","title":{"rendered":"Zarys dziej\u00f3w dworu i maj\u0105tku Mo\u015bcibrody do 1944 roku"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li><span style=\"color: #800000;\"><strong>Halina Jarz\u0105b<\/strong><\/span><\/li>\n<li>Oryginalna wersja cyfrowa 10.09.2021<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/druk_jarzab_rrh19_2021.pdf\">Wersja drukowana 5.11.2021<\/a><\/li>\n<li>DOI: 10.36121\/RRH.JARZAB.19.2021<\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p>Celem artyku\u0142u jest prezentacja bogatej przesz\u0142o\u015bci, t\u0119tni\u0105cego dzi\u015b na nowo \u017cyciem, dworu w Mo\u015bcibrodach, po\u0142o\u017conego w ma\u0142ej, lecz jak\u017ce urokliwej, wsi. Kompleks dworski jest jedynym centrum \u017cycia spo\u0142eczno-kulturalnego dla miejscowej ludno\u015bci.<\/p>\n<p>Dotychczas\u00a0 o dworze w Mo\u015bcibrodach pisano niewiele, pocz\u0105tkowo by\u0142y to jedynie kr\u00f3tkie wzmianki o jego historii i zabytkach dotycz\u0105cych regionu. Opuszczony przez dziesi\u0119ciolecia dw\u00f3r i jego otoczenie nie by\u0142y tematem pisemnych rozwa\u017ca\u0144 badaczy historii. Dopiero renowacja dworu zmieni\u0142a nieco stan rzeczy. Ju\u017c w XX w. ukaza\u0142y si\u0119 wzmianki prasowe<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> i pierwsze opracowanie naukowe dotycz\u0105ce jednak zagadnie\u0144 rolniczych<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. Praca ta jest zatem pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0105 zaprezentowania dziej\u00f3w mo\u015bcibrodzkiego dworu i maj\u0105tku. Zakres chronologiczny stanowi\u0105 lata 1848-1944. Otwiera j\u0105 rok budowy murowanego domostwa, a zamyka kres okupacji niemieckiej, kt\u00f3ra pocz\u0105tkowo wydawa\u0142a si\u0119 epizodem, w funkcjonowaniu maj\u0105tku, a by\u0142a kresem dawnej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<p>Zadaniem, kt\u00f3re autorka sobie postawi\u0142a, by\u0142o uporz\u0105dkowanie stanu wiedzy o historii i funkcjonowaniu kompleksu dworskiego. Tropem badawczym by\u0142y sformu\u0142owane na potrzeby artyku\u0142u hipotezy badawcze: historia miejscowo\u015bci Mo\u015bcibrody jest interesuj\u0105ca, poniewa\u017c to stara, wielowiekowa wie\u015b z tradycj\u0105 hodowli karpia i ziemia\u0144skim dworem w stylu klasycystycznym, za\u015b dzieje dworu i maj\u0105tku s\u0105 fragmentem polskiego dziedzictwa narodowego. Jako metod\u0119 badawcz\u0105 wykorzystano analiz\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142, literatury i na jej podstawie zbudowano narracj\u0119 typu monografii historycznej.<\/p>\n<p>Nazwa miejscowo\u015bci Mo\u015bcibrody etymologicznie wywodzi si\u0119 od moszczenia brod\u00f3w do przeprawy przez bagnisty niski teren doliny rzeki Muchawki i jej prawego dop\u0142ywu Zbuczynki. Obszar ten do tej pory sprawia takie wra\u017cenie, gdy si\u0119 jedzie szos\u0105 w kierunku \u0141ukowa, zbudowan\u0105 na grobli mi\u0119dzy Bia\u0142kami i Mo\u015bcibrodami. Uznaj\u0105c znaczenie przepraw, mo\u017cemy t\u0142umaczy\u0107 nazw\u0119 miejscowo\u015bci od zmarszczonej wody na brodach<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>.<\/p>\n<p>Wie\u015b Mo\u015bcibrody obecnie le\u017cy w wojew\u00f3dztwie mazowieckim w powiecie siedleckim w gminie Wi\u015bniew nad rzek\u0105 Muchawk\u0105, dop\u0142ywem Liwca. W poprzednio obowi\u0105zuj\u0105cym podziale administracyjnym kraju w latach 1975-1998 znajdowa\u0142a si\u0119 w wojew\u00f3dztwie siedleckim. W odleg\u0142o\u015bci 2 km od wsi przebiega droga krajowa nr 63 Siedlce \u2013 Lublin i dwie drogi powiatowe: jedna w kierunku wsi W\u00f3lka Wi\u015bniewska, druga do wsi Borki-Kosiorki<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>.<\/p>\n<p>Na obszarze wsi funkcjonuj\u0105 dwa so\u0142ectwa: Mo\u015bcibrody i Mo\u015bcibrody Kolonia. Pod wzgl\u0119dem demograficznym, wed\u0142ug danych na dzie\u0144 31 grudnia 2018 roku, wie\u015b zamieszkiwa\u0142o 247 os\u00f3b. Pod wzgl\u0119dem wyznaniowym oko\u0142o 99% stanowi\u0105 katolicy, pozosta\u0142y procent to prawos\u0142awni i przedstawiciele innych wyzna\u0144<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. Wierni ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego przynale\u017c\u0105 do parafii pod wezwaniem Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego w Wi\u015bniewie.<\/p>\n<p>Pierwsza wzmianka o wsi Mo\u015bcibrody w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych pojawia si\u0119 w 1529 roku w inwentarzu d\u00f3br rodziny Borkowskich, stanowi\u0105cych w\u00f3wczas wie\u015b o powierzchni po\u0142owy \u0142ana, zamieszka\u0142\u0105 przez szlacht\u0119 zagrodow\u0105.<\/p>\n<p>Historycznie wie\u015b Mo\u015bcibrody, po\u0142o\u017cona w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci ziemi \u0142ukowskiej, wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br ziemskich narodowych Wiszni\u00f3w<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>, kt\u00f3re to na przestrzeni lat zmienia\u0142y sw\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 terytorialn\u0105 i jako donacje r\u00f3wnie\u017c swoich zarz\u0105dc\u00f3w. Od 1654 do 1657 roku posiad\u0142o\u015b\u0107 Wiszni\u00f3w nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br kr\u00f3lewskich dzier\u017cawionych w tym okresie przez Jana Milewskiego. Od 3 marca 1657 roku dzier\u017cawa przesz\u0142a najpierw w r\u0119ce Wac\u0142awa Leszczy\u0144skiego, krajczego koronnego, kt\u00f3remu w tym samym roku kr\u00f3l Jan Kazimierz nada\u0142 w\u00f3jtostwo wsi Wi\u015bniew<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>, a w nast\u0119pnych dziesi\u0119cioleciach jego nast\u0119pcom.<\/p>\n<p>Od drugiej po\u0142owy XVIII w. wie\u015b Mo\u015bcibrody stanowi\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 niegrodowego starostwa wi\u015bniewskiego zarz\u0105dzanego przez Dymitra i J\u00f3zef\u0119 Jab\u0142onowskich. Dzier\u017cawy tej kr\u00f3lewszczyzny na rzecz Jab\u0142onowskich zosta\u0142y nadane za\u00a0 czas\u00f3w panowania Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego. Ma\u0142\u017conkowie Jab\u0142onowscy przekazali zarz\u0105dzanie w\u0142o\u015bciami swojemu synowi posesorowi Stanis\u0142awowi Jab\u0142onowskiemu. W owym czasie w\u0142a\u015bcicielem wsi Mo\u015bcibrody by\u0142 Adam Jastrz\u0119bski. W 1780 roku zosta\u0142a sprzedana przez syn\u00f3w Adama \u2013 Sebastianowi Jastrz\u0119bskiemu. Na drodze dziedzicze\u0144 i spadk\u00f3w dobra mo\u015bcibrodzkie pozostawa\u0142y w posiadaniu rodzin Jastrz\u0119bskich i Borkowskich. Taki stan posiadania przetrwa\u0142 okres upadku Rzeczypospolitej.<\/p>\n<p>Ze \u017ar\u00f3de\u0142 pi\u015bmienniczych sporz\u0105dzanych w pierwszej dekadzie po III rozbiorze Polski wynika, \u017ce w latach 1804-1806 tymczasowo dobra ziemskie Wiszni\u00f3w zosta\u0142y przekazane Antoniemu Malinowskiemu. Po nag\u0142ej \u015bmierci Stanis\u0142awa Jab\u0142onowskiego w 1806 roku maj\u0105tek znalaz\u0142 si\u0119 we w\u0142adaniu rz\u0105du austriackiego. Z pocz\u0105tkiem maja 1807 roku dobra Wiszni\u00f3w ponownie puszczono w arend\u0119, a ich kolejnym dzier\u017cawc\u0105 zosta\u0142 Szymon Kosi\u0144ski<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>.<\/p>\n<p>W 1809 roku dobra ziemskie Wi\u015bniew wcielono do Ksi\u0119stwa Warszawskiego w departamencie siedleckim i w nim pozosta\u0142y (a nast\u0119pnie w Kr\u00f3lestwie Polskim) a\u017c do 1819 roku pod zarz\u0105dem Kosi\u0144skiego.<\/p>\n<p>Od 1 czerwca 1819 roku dzier\u017cawc\u0105 Wiszniowa zosta\u0142 p\u0142k. Andrzej Sienkiewicz. Zawar\u0142 on kontrakt z rz\u0105dem Kr\u00f3lestwa Polskiego na 12 lat, jednak ju\u017c w 1822 roku, z powod\u00f3w zdrowotnych i finansowych, a tak\u017ce zarzut\u00f3w z\u0142ego traktowania w\u0142o\u015bcian, za zgod\u0105 Komisji Rz\u0105dowej Przychod\u00f3w i Skarbu zrzek\u0142 si\u0119 dzier\u017cawy na rzecz Aleksandra Hordziejewskiego, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 dzier\u017caw\u0119 w listopadzie 1821 roku, lecz 26 marca roku nast\u0119pnego zmar\u0142 w wieku 53 lat<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>. Po \u015bmierci m\u0119\u017ca, chc\u0105c kontynuowa\u0107 dzier\u017caw\u0119, wdowa Hordziejewska zaproponowa\u0142a na administratora d\u00f3br folwarcznych Franciszka Celi\u0144skiego, kt\u00f3ry jej zdaniem gwarantowa\u0142 w\u0142a\u015bciwe prowadzenie maj\u0105tku. Z wykazu hipotecznego dotycz\u0105cego D\u00f3br Ziemskich Wiszni\u00f3w wynika, \u017ce w 1825 roku sk\u0142ada\u0142o si\u0119 na nie pi\u0119\u0107 folwark\u00f3w: Wi\u015bniew, Domanice, Wo\u0142y\u0144ce, Zbuczyn i Mo\u015bcibrody<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>.<\/p>\n<p>Od 1835 roku wszystkie istniej\u0105ce maj\u0105tki skarbowe Kr\u00f3lestwa Polskiego przekazano pod w\u0142adz\u0119 cara Miko\u0142aja I, zgodnie z w\u0142asnym uznaniem nagradzaj\u0105cego dobrami narodowymi osoby, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142 za zas\u0142u\u017cone. Najcz\u0119\u015bciej byli to urz\u0119dnicy lub oficerowie. Ukazem nadawczym z 1 czerwca 1836 roku dobra Wiszni\u00f3w car podarowa\u0142 genera\u0142owi Miko\u0142ajowi Iwanowi Korfowi \u2013 dow\u00f3dcy brygady dragon\u00f3w. Karier\u0119 wojskow\u0105 rozpocz\u0105\u0142 jeszcze w wojsku polskim, w powstaniu listopadowym walczy\u0142 po stronie Rosji jako wojenny naczelnik wojew\u00f3dztwa podlaskiego<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>. 1 czerwca 1846 roku major Korf zrzek\u0142 si\u0119 d\u00f3br Wiszniew i zwr\u00f3ci\u0142 je w posiadanie Skarbowi Kr\u00f3lestwa ze wzgl\u0119du na ma\u0142\u0105 dochodowo\u015b\u0107 i znaczne zniszczenie ruchomo\u015bci i zabudowa\u0144 folwarcznych. W nast\u0119pstwie bezp\u0142atnie przej\u0105\u0142 dobra te w dzier\u017caw\u0119 Aleksy Kozaczkowski \u2013 radca kolegialny Kancelarii Gubernatora Wojennego miasta Warszawy, kt\u00f3ry arend\u0119 swoj\u0105 wkr\u00f3tce przekaza\u0142 Franciszkowi Celi\u0144skiemu, a\u017c na 20 kolejnych lat, do 1858 roku<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>. Ten zmar\u0142 w dniu 17 kwietnia 1855 roku, a jego obowi\u0105zki reskryptem rz\u0105du Guberni z 1 lipca 1856 roku przej\u0105\u0142 brat Andrzej Celi\u0144ski, jednak i on po 4 latach z\u0142o\u017cy\u0142 z tej funkcji rezygnacj\u0119. Jego miejsce zaj\u0105\u0142 nowy posesor Karol Hildebrand na mocy umowy z Rz\u0105dem Gubernialnym Lubelskim z dnia 13 maja 1862 roku<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>.<\/p>\n<p>W roku 1866 car Aleksander II wprowadzi\u0142 zmian\u0119 na stanowisku w\u0142odarza Wiszniewa w osobie genera\u0142a Zachara Stiepanowicza Maniukina, kt\u00f3ry dowodzi\u0142 siedleckim okr\u0119giem wojskowym. Utworzono dla niego zupe\u0142nie nowy majorat z\u0142o\u017cony z folwark\u00f3w: Wi\u015bniew, Wo\u0142y\u0144ce, \u017babokliki, \u0141omazy i Mo\u015bcibrody. W drugim co do wielko\u015bci maj\u0105tku Mo\u015bcibrody, o powierzchni 1084 morgi, zast\u0105pi\u0142 dotychczasowego w\u0142a\u015bciciela Antoniego Hincza.<\/p>\n<p>Po \u015bmierci rosyjskiego genera\u0142a prawo posiadania d\u00f3br wiszniewskich, zgodnie \u00a0obowi\u0105zuj\u0105cym prawem, przesz\u0142o na jego syna Miko\u0142aja, kt\u00f3ry by\u0142 ich w\u0142a\u015bcicielem jeszcze w 1918 roku.<\/p>\n<p>W drugiej po\u0142owie XIX wieku wie\u015b Mo\u015bcibrody nale\u017ca\u0142a do maj\u0105tku rz\u0105dowego. Na skutek zniszcze\u0144 po powstaniach narodowych znacznemu zniszczeniu uleg\u0142y zabudowania gospodarskie i mieszkalne. Wed\u0142ug danych z 1883 roku wie\u015b zamieszkiwa\u0142o 134 osoby w 11 domostwach<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>.<\/p>\n<p>Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci dobra ziemskie Wi\u015bniew sta\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 pa\u0144stwa, znalaz\u0142y si\u0119 w powiecie siedleckim w wojew\u00f3dztwie lubelskim \u2013 taka przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna obowi\u0105zywa\u0142a do 1975 roku, kiedy utworzono 49 wojew\u00f3dztw, zlikwidowano powiaty, a tereny te znalaz\u0142y si\u0119 w wojew\u00f3dztwie siedleckim.<\/p>\n<p>Powstanie folwarku w Mo\u015bcibrodach datuje si\u0119 na rok 1848. Fundatorem nowego murowanego dworu oraz zabudowy gospodarczej w miejscu dawnej ubo\u017cszej siedziby i pierwszym administratorem folwarku zosta\u0142 Andrzej Jarz\u0105b. R\u00f3wnocze\u015bnie z budow\u0105 dworu na lekko pofa\u0142dowanej, wilgotnej ziemi zasadzono du\u017cy park krajobrazowy. Nowopowsta\u0142y folwark sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z grunt\u00f3w ornych o \u0142\u0105cznej powierzchni 1049 m\u00f3rg i 100 pr\u0119t\u00f3w ziemi oraz las\u00f3w<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>.<\/p>\n<p>Front dworu posadowiono w kierunku wschodnim przy g\u0142\u00f3wnym dziedzi\u0144cu. Tu\u017c obok wzniesiono oficyn\u0119\u00a0 dworsk\u0105. Od strony p\u00f3\u0142nocnej do dworu przylega\u0142 dziedziniec gospodarczy, kt\u00f3ry otacza\u0142y budynki inwentarskie \u2013 stodo\u0142a, obora i piwnica. Od drogi g\u0142\u00f3wnej Siedlce \u2013 \u0141uk\u00f3w do dworu prowadzi\u0142a aleja wysadzona po dw\u00f3ch stronach topolami. Na p\u00f3\u0142noc od strony alei pobudowano czworaki dla s\u0142u\u017cby. Sady owocowe otacza\u0142y dw\u00f3r z trzech stron. W p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci maj\u0105tku utworzono kompleks staw\u00f3w rybnych, co spowodowa\u0142o szybki rozw\u00f3j maj\u0105tku. Grunty przynosi\u0142y du\u017ce plony i zyski, a karpie ze staw\u00f3w rozs\u0142awia\u0142y folwark w ca\u0142ym Kr\u00f3lestwie. Pod czujnym okiem zarz\u0105dcy dw\u00f3r i ca\u0142y maj\u0105tek w Mo\u015bcibrodach r\u00f3s\u0142 w s\u0142aw\u0119. Kwit\u0142o tu \u017cycie kulturalne, organizowano wieczory poezji polskiej i koncerty muzyki patriotycznej<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>. Obecna w\u0142a\u015bcicielka, Ma\u0142gorzata Borkowska, nast\u0119puj\u0105co opisuje dawny dw\u00f3r i jego dobrze przemy\u015blany projekt. \u201eNiegdy\u015b sztywn\u0105 zasad\u0105 architektoniczn\u0105 by\u0142o umiejscowienie bramy i wej\u015bcia od wschodu. Wschodz\u0105ce s\u0142o\u0144ce mia\u0142o budzi\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w i wnosi\u0107 dobr\u0105 energi\u0119. Gabinet gospodarza znajdowa\u0142 si\u0119 od po\u0142udnia, a weranda od zachodu. S\u0142u\u017cy\u0142a ona jako miejsce odpoczynku po ci\u0119\u017ckiej pracy i jako miejsce, na kt\u00f3rym dworskie damy mog\u0142y leczy\u0107 swoje poalkoholowe migreny. Pok\u00f3j sto\u0142owy oraz kuchnia znajdowa\u0142y si\u0119 po stronie p\u00f3\u0142nocnej tak, aby stale utrzymywa\u0142a si\u0119 w nich niska temperatura<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>.<\/p>\n<p>Za udzia\u0142 w powstaniu styczniowym w 1863 roku Andrzej Jarz\u0105b trafi\u0142 do aresztu, dobra do niego nale\u017c\u0105ce uleg\u0142y konfiskacie. Rodzina Jarz\u0105b\u00f3w, aby zachowa\u0107\u00a0 maj\u0105tek, przepisa\u0142a go na J\u00f3zefa Jarz\u0105ba, kt\u00f3ry nie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142u w powstaniu. Po \u015bmierci Andrzeja Jarz\u0105ba w bitwie pod Siemiatyczami, z rozkazu rosyjskiego genera\u0142a, nast\u0105pi\u0142a kontrybucja maj\u0105tku. Rosjanie wywie\u017ali ca\u0142y inwentarz gospodarski, \u0142\u0105cznie z karpiami ze staw\u00f3w, za\u015b rodzin\u0119 Jarz\u0105b\u00f3w ulokowano w po\u0142owie dworu, sk\u0105d wkr\u00f3tce wyprowadzi\u0142a si\u0119 do Grabianowa<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>.<\/p>\n<p>W 1867 roku utworzono guberni\u0119 siedleck\u0105. Na mocy zarz\u0105dzenia z 3 listopada 1867 roku rz\u0105dowy folwark Mo\u015bcibrody wraz z kilkoma s\u0105siednimi maj\u0105tkami zosta\u0142 nadany na wieczyst\u0105, podlegaj\u0105c\u0105 dziedziczeniu, w\u0142asno\u015b\u0107 na prawie majoratu rotmistrzowi Miko\u0142ajowi Zacharewiczowi Maniukinowi, \u0142\u0105cznie z pobieraniem u\u017cytk\u00f3w i zysk\u00f3w oraz zasobem maj\u0105tku. Po jego \u015bmierci administratorem zosta\u0142 syn genera\u0142a Miko\u0142aj Maniukin, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 si\u0119 do dworu w Mo\u015bcibrodach w 1900 roku wraz ze swoj\u0105 rodzin\u0105 i gospodarowa\u0142\u00a0 nim a\u017c do wybuchu I wojny \u015bwiatowej w 1914 roku. Latem 1915 roku rodzina ewakuowa\u0142a si\u0119 w g\u0142\u0105b Rosji pozostawiaj\u0105c ca\u0142o\u015b\u0107 dobytku w Mo\u015bcibrodach. W\u0142a\u015bciwe na dzia\u0142alno\u015bci rodziny Maniukin\u00f3w sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas formowania dworu i parku w Mo\u015bcibrodach. Dokonali oni nowych nasadze\u0144 w parku i sadach, a tak\u017ce dbali o zachowanie pierwotnej kompozycji za\u0142o\u017cenia dworskiego w sensie porz\u0105dku przestrzennego, najpewniej w celach rekreacyjno-wypoczynkowych<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug legendy, c\u00f3rka genera\u0142a Maniukina mia\u0142a zwyczaj je\u017adzi\u0107 w go\u015bci konno. Najcz\u0119\u015bciej do s\u0105siedniego dworu, oddalonego ponad 30 kilometr\u00f3w. Bia\u0142y ko\u0144, na kt\u00f3rym je\u017adzi\u0142a, to by\u0142a ulubiona klacz genera\u0142a. Podobno zawdzi\u0119cza\u0142 jej \u017cycie, poniewa\u017c uratowa\u0142a go w czasie wojny rosyjsko-japo\u0144skiej. W dow\u00f3d wdzi\u0119czno\u015bci genera\u0142 podku\u0142 j\u0105 z\u0142otymi podkowami. Wkr\u00f3tce jednak klacz zachorowa\u0142a i zdech\u0142a. Mieszka\u0144cy wsi m\u00f3wili, \u017ce gospodarz pochowa\u0142 j\u0105 w parku razem z tymi z\u0142otymi podkowami. Gdy w 1915 roku genera\u0142 wraz z rodzin\u0105 w wojennym pop\u0142ochu opu\u015bci\u0142 dw\u00f3r, ludzie ze wsi przekopywali parkowe wydmy w poszukiwaniu cennego skarbu \u2013 z\u0142otych podk\u00f3w bia\u0142ej klaczy. Na pr\u00f3\u017cno. Do dzisiaj nikt ich jednak nie znalaz\u0142<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>.<\/p>\n<p>W sierpniu 1915 roku maj\u0105tek przej\u0119li Niemcy i stacjonowali tam, a\u017c do odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 roku. Po wycofaniu si\u0119 wojsk niemieckich dobra trafi\u0142y w posiadanie pa\u0144stwa polskiego na mocy ustawy z 25 lipca 1919 roku w przedmiocie d\u00f3br donacyjnych<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a>.<\/p>\n<p>W okresie mi\u0119dzywojennym dw\u00f3r wraz z maj\u0105tkiem trafi\u0142 w dzier\u017caw\u0119 Stanis\u0142awa Glogiera<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">[22]<\/a>. W tym czasie funkcja rekreacyjna i ozdobno-u\u017cytkowa za\u0142o\u017cenia zosta\u0142a zaniechana na rzecz rozwoju gospodarczego w postaci hodowli ryb. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 r\u00f3wnocze\u015bnie negatywne zmiany w uk\u0142adzie folwarku m.in. wyci\u0119to stare drzewa, zlikwidowano cz\u0119\u015bciowo alej\u0119 topolow\u0105, a nowe nasadzenia dokonano w spos\u00f3b nieprzemy\u015blany. Ponadto na po\u0142udnie od drogi dojazdowej wzniesiono kot\u0142owni\u0119, dwie szklarnie i magazyn. Bezpo\u015brednio w s\u0105siedztwie dworu i przy oficynie powsta\u0142y szpec\u0105ce szopy i szalety z drewna oraz kilka sztucznych zagr\u00f3d.<\/p>\n<p>Pocz\u0105tkowo rz\u0105dowy plan parcelacji maj\u0105tku nie doszed\u0142 do skutku, a w 1920 roku przy\u0142\u0105czono do niego s\u0105siednie folwarki Wi\u015bniew i Wi\u015bniew\u2013Koty wraz z przyleg\u0142ymi \u0142\u0105kami i rzek\u0105 Muchawk\u0105. Po\u0142\u0105czenie folwark\u00f3w mia\u0142o na celu utworzenie bardzo du\u017cego gospodarstwa rybnego<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">[23]<\/a>.<\/p>\n<p>W drugiej po\u0142owie lat trzydziestych XX w. likwidacji uleg\u0142y drewniane czworaki, a w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci folwarku mi\u0119dzy drog\u0105 w kierunku Siedlec a cz\u0119\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105, posadowiono nowe drewniane budynki mieszkalne.<\/p>\n<p>Podczas okupacji niemieckiej maj\u0105tek zosta\u0142 przej\u0119ty przez niemieck\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 roln\u0105 \u2013 Liegenschaft. W okresie II wojny \u015bwiatowej stacjonowa\u0142y tu wojska niemieckie chronione przez pododdzia\u0142 \u017candarmerii pod dow\u00f3dztwem Klemensa Wiellinga<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">[24]<\/a>. W tym czasie w maj\u0105tku pr\u00f3bowano hodowa\u0107 kauczuk z przeznaczeniem na cele wojskowe. W 1942 roku cz\u0142onkowie niepodleg\u0142o\u015bciowej organizacji \u201eMiecz i P\u0142ug\u201d z Siedlec dokonali rekwizycji Liegenschaftu. Zarekwirowali cukier i jaja kurze z kontyngentu i przewie\u017ali do m\u0142yna w pobliskim Rakowcu, gdzie w\u0142a\u015bciciel rozpocz\u0105\u0142 akcj\u0119 konspiracyjnego rozprowadzania zdobytych towar\u00f3w w\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci. Jaja do dworu dostarczali miejscowi rolnicy i wymieniali je na w\u00f3dk\u0119 i cukier z kontyngentu<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">[25]<\/a>.<\/p>\n<p>W trakcie dzia\u0142a\u0144 wojennych cz\u0119\u015bciowo ucierpia\u0142a zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 parku, gdzie wida\u0107 leje po bombach. Po wojnie folwark w Mo\u015bcibrodach wszed\u0142 w sk\u0142ad Pa\u0144stwowego Gospodarstwa Rolnego, a we dworze zamieszkali zatrudnieni w nim pracownicy. Od tego czasu sukcesywnie post\u0119powa\u0142a dewastacja obiektu. Zar\u00f3wno dw\u00f3r jak i park popada\u0142 z biegiem lat w ruin\u0119. Doszcz\u0119tnie wyci\u0119to dojazdow\u0105 alej\u0119 topolow\u0105 i wiele innych drzew w parku. Nieu\u017cytkowany park z roku na rok coraz bardziej porasta\u0142 g\u0119sto samosiejkami i dzikimi trawami. Stawy w dalszym ci\u0105gu eksploatowano jednocze\u015bnie przystosowuj\u0105c do intensywnego zarybiania. W tym celu przeprowadzono prace reguluj\u0105ce istniej\u0105cy uk\u0142ad wodny pod postaci\u0105 poszerzenia rowu oddzielaj\u0105cego dw\u00f3r od dawnej cz\u0119\u015bci parkowej. W cz\u0119\u015bci gospodarczej wzniesiono nowe budynki murowane: stodo\u0142\u0119, obor\u0119 \u00a0i spichlerz. Takie przeznaczenie i stan dworu, parku i folwarku istnia\u0142o przez ca\u0142y czas rz\u0105d\u00f3w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.<\/p>\n<p>Podsumowuj\u0105c nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce badania potwierdzi\u0142y hipotezy wyra\u017cone we wst\u0119pie. Historia mo\u015bcibrodzkiego maj\u0105tku jest symbolem polskiego ducha, kt\u00f3rego nie zdusi\u0142a po\u017coga kolejnych wojen i peerelowska rzeczywisto\u015b\u0107, cho\u0107 ta doprowadzi\u0142a do najwi\u0119kszych szk\u00f3d. Bez w\u0105tpienia jest to urokliwe, niezwyk\u0142e miejsce \u201ez histori\u0105\u201d, w kt\u00f3rym ka\u017cdy indywidualnie traktowany go\u015b\u0107 znajdzie co\u015b dla siebie i kt\u00f3re warto zobaczy\u0107 jako jedno z wielu tworz\u0105cych obraz ma\u0142ych ojczyzn po\u0142udniowego Podlasia.<\/p>\n<div id=\"attachment_2829\" style=\"width: 713px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2829\" class=\"wp-image-2829 \" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg\" alt=\"\" width=\"703\" height=\"277\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg 1301w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1-300x119.jpg 300w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1-1024x405.jpg 1024w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1-768x303.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 703px) 100vw, 703px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2829\" class=\"wp-caption-text\">Fot. 1. Front dworu w Mo\u015bcibrodach w okresie PRL. Zdj\u0119cie z archiwum domowego Ma\u0142gorzaty i Krzysztofa Borkowskich.<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_2830\" style=\"width: 715px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2830\" class=\"wp-image-2830 \" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M2.jpg\" alt=\"\" width=\"705\" height=\"251\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M2.jpg 1496w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M2-300x107.jpg 300w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M2-1024x365.jpg 1024w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M2-768x274.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 705px) 100vw, 705px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2830\" class=\"wp-caption-text\">Fot. 2. Front dworu w Mo\u015bcibrodach wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. Zdj\u0119cie w\u0142asne Autorki.<\/p><\/div>\n<p><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> <em>Dom jak nic innego dusz\u0119 cz\u0142owieka buduje, <\/em>\u201e\u017bycie Siedleckie\u201d z 27.11.2001 r., s. 10; <em>Ojczyste klimaty w mo\u015bcibrodowskim dworze, tam\u017ce.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> K. Falkowska, M. Falkowski, <em>Bogactwo przyrodnicze staw\u00f3w w Mo\u015bcibrodach<\/em>, Siedlce 2006.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> <a href=\"https:\/\/dwormoscibrody.pl\/\">https:\/\/dwormoscibrody.pl\/<\/a> (dost\u0119p: 12.11.2020).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> <a href=\"http:\/\/www.wisniew.e-bip.pl\">www.wisniew.e-bip.pl<\/a> (dost\u0119p: 31.10.2020)<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Informacja z Urz\u0119du Stanu Cywilnego w Wi\u015bniewie (data rozmowy z urz\u0119dnikiem: 18.09.2020).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Dawna nazwa wsi Wi\u015bniew.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> <em>Lustracja wojew\u00f3dztwa lubelskiego 1661 roku<\/em> [w:] <em>Lustracja d\u00f3br kr\u00f3lewskich XVI-XVIII w<\/em>., red. H. Oprawko, Warszawa 1962, s. 7.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe w Radomiu (dalej: APR), Zarz\u0105d Rolnictwa i D\u00f3br Pa\u0144stwowych Guberni Radomskiej, Kieleckiej, Lubelskiej, Siedleckiej (dalej: ZRiDP), sygn. 21860, Obrachunk\u00f3w w epoki Ksi\u0119stwa Warszawskiego z dzier\u017cawcami Ekonomii Wiszniew (1814-1821).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe w Siedlcach (dalej: APS), Akta Stanu Cywilnego Gminy Zbuczyn powiat Siedlce, sygn. 27, s. 224, Urodzenia i zgony rok 1822 (poz. 69).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> A. Kordys, <em>Dobra Ziemskie Narodowe Wiszni\u00f3w i ich zarz\u0105dcy<\/em>, \u201eHistoria i \u015awiat\u201d, nr 4, 2015, s. 225.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> J. Kukulski, <em>Genera\u0142owie carscy i ich maj\u0105tki ziemskie w Kr\u00f3lestwie Polskim 1835-1920<\/em>, Warszawa 2007, s. 74.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Ibidem, s. 89.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> APR, ZRiDP, sygn. 15549<em>, <\/em>Umowa o dzier\u017caw\u0119 d\u00f3br Wiszniewa, 1862 r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> <a href=\"https:\/\/dwormoscibrody.pl\/\">https:\/\/dwormoscibrody.pl\/<\/a> (dost\u0119p: 13.11.2020)<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> Wydzia\u0142 Ksi\u0105g Wieczystych S\u0105du Rejonowego w Siedlcach. Ksi\u0119ga Wieczysta ,,Majorat Wi\u015bniew\u2019\u2019 \u00a0Nr 439 t. 1 (dalej: Wydzia\u0142 Ksi\u0105g Wieczystych\u2026).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> Relacja Ma\u0142gorzaty Borkowskiej z 3.08.2020 r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> Ibidem.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> Ibidem.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> <a href=\"https:\/\/dwormoscibrody.pl\/\">https:\/\/dwormoscibrody.pl\/<\/a> (dost\u0119p: 13.11.2020)<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> Relacja Ma\u0142gorzaty Borkowskiej\u2026<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> Wydzia\u0142 Ksi\u0105g Wieczystych\u2026; Dz. U. 1919, nr 72, poz. 423.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a> Stanis\u0142aw Glogier \u2013 urodzi\u0142 si\u0119 w styczniu 1885 roku jako syn Zygmunta i Michaliny. Mia\u0142 starsz\u0105 siostr\u0119 Janin\u0119. Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 rolnicz\u0105. Wychowywa\u0142 si\u0119 w Je\u017cewie. Spoczywa na cmentarzu Pow\u0105zkowskim w Warszawie w grobie rodziny Wilczy\u0144skich razem ze swoim ojcem Zygmuntem zmar\u0142ym w 1910 roku po \u015bmierci kt\u00f3rego Stanis\u0142aw sprzeda\u0142 Je\u017cewo Juliuszowi Pi\u0105tce herbu Pomian \u2013 <a href=\"http:\/\/www.truskolazylasygmsoko\u0142y.pl\">www.truskolazylasygmsoko\u0142y.pl<\/a> (dost\u0119p: 2.08.2020)<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe w Lublinie, Okr\u0119gowy Urz\u0105d Ziemski w Siedlcach, sygn. 2500, Akta Komisarza Ziemskiego na powiat Siedlce parcelacji maj\u0105tku Wi\u015bniew I gm. Wi\u015bniew pow. siedlecki. Rok 1920.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a> B. Gierlach, <em>Najstarsze dzieje Wi\u015bniewa<\/em>, Siedlce 1990, s. 3.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> <a href=\"https:\/\/dwormoscibrody.pl\/\">https:\/\/dwormoscibrody.pl\/<\/a> (dost\u0119p: 12.12.2020)<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Bibliografia cytowa\u0144:<\/strong><\/p>\n<p><em>Dom jak nic innego dusz\u0119 cz\u0142owieka buduje, <\/em>\u201e\u017bycie Siedleckie\u201d z 27.11.2001 r.<\/p>\n<p>Falkowska K, Falkowski M., <em>Bogactwo przyrodnicze staw\u00f3w w Mo\u015bcibrodach<\/em>, Siedlce 2006.<\/p>\n<p>Gierlach B., <em>Najstarsze dzieje Wi\u015bniewa<\/em>, Siedlce 1990.<\/p>\n<p>Kordys A., <em>Dobra Ziemskie Narodowe Wiszni\u00f3w i ich zarz\u0105dcy<\/em>, \u201eHistoria i \u015awiat\u201d, nr 4, 2015.<\/p>\n<p>Kukulski J., <em>Genera\u0142owie carscy i ich maj\u0105tki ziemskie w Kr\u00f3lestwie Polskim 1835-1920<\/em>, Warszawa 2007.<\/p>\n<p><em>Lustracja wojew\u00f3dztwa lubelskiego 1661 roku<\/em> w: <em>Lustracja d\u00f3br kr\u00f3lewskich XVI-XVIII w<\/em>., red. H. Oprawko, Warszawa 1962.<\/p>\n<p><em>Ojczyste klimaty w mo\u015bcibrodowskim dworze, <\/em>\u201e\u017bycie Siedleckie\u201d z 27.11.2001 r., s. 10<em>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Halina Jarz\u0105b Oryginalna wersja cyfrowa 10.09.2021 Wersja drukowana 5.11.2021 DOI: 10.36121\/RRH.JARZAB.19.2021 Celem artyku\u0142u jest prezentacja bogatej przesz\u0142o\u015bci, t\u0119tni\u0105cego dzi\u015b na nowo \u017cyciem, dworu w Mo\u015bcibrodach, po\u0142o\u017conego w ma\u0142ej, lecz jak\u017ce urokliwej, wsi. Kompleks dworski jest jedynym centrum \u017cycia spo\u0142eczno-kulturalnego dla miejscowej ludno\u015bci. Dotychczas\u00a0 o dworze w Mo\u015bcibrodach pisano niewiele, pocz\u0105tkowo by\u0142y to jedynie kr\u00f3tkie wzmianki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2828","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Zarys dziej\u00f3w dworu i maj\u0105tku Mo\u015bcibrody do 1944 roku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zarys dziej\u00f3w dworu i maj\u0105tku Mo\u015bcibrody do 1944 roku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Halina Jarz\u0105b Oryginalna wersja cyfrowa 10.09.2021 Wersja drukowana 5.11.2021 DOI: 10.36121\/RRH.JARZAB.19.2021 Celem artyku\u0142u jest prezentacja bogatej przesz\u0142o\u015bci, t\u0119tni\u0105cego dzi\u015b na nowo \u017cyciem, dworu w Mo\u015bcibrodach, po\u0142o\u017conego w ma\u0142ej, lecz jak\u017ce urokliwej, wsi. Kompleks dworski jest jedynym centrum \u017cycia spo\u0142eczno-kulturalnego dla miejscowej ludno\u015bci. Dotychczas\u00a0 o dworze w Mo\u015bcibrodach pisano niewiele, pocz\u0105tkowo by\u0142y to jedynie kr\u00f3tkie wzmianki [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-11-06T19:50:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828\",\"name\":\"Zarys dziej\u00f3w dworu i maj\u0105tku Mo\u015bcibrody do 1944 roku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg\",\"datePublished\":\"2021-09-10T12:58:04+00:00\",\"dateModified\":\"2021-11-06T19:50:51+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg\",\"width\":1301,\"height\":514},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zarys dziej\u00f3w dworu i maj\u0105tku Mo\u015bcibrody do 1944 roku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"name\":\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\",\"name\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"width\":1393,\"height\":727,\"caption\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zarys dziej\u00f3w dworu i maj\u0105tku Mo\u015bcibrody do 1944 roku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Zarys dziej\u00f3w dworu i maj\u0105tku Mo\u015bcibrody do 1944 roku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","og_description":"Halina Jarz\u0105b Oryginalna wersja cyfrowa 10.09.2021 Wersja drukowana 5.11.2021 DOI: 10.36121\/RRH.JARZAB.19.2021 Celem artyku\u0142u jest prezentacja bogatej przesz\u0142o\u015bci, t\u0119tni\u0105cego dzi\u015b na nowo \u017cyciem, dworu w Mo\u015bcibrodach, po\u0142o\u017conego w ma\u0142ej, lecz jak\u017ce urokliwej, wsi. Kompleks dworski jest jedynym centrum \u017cycia spo\u0142eczno-kulturalnego dla miejscowej ludno\u015bci. Dotychczas\u00a0 o dworze w Mo\u015bcibrodach pisano niewiele, pocz\u0105tkowo by\u0142y to jedynie kr\u00f3tkie wzmianki [&hellip;]","og_url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828","og_site_name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz","article_modified_time":"2021-11-06T19:50:51+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828","name":"Zarys dziej\u00f3w dworu i maj\u0105tku Mo\u015bcibrody do 1944 roku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg","datePublished":"2021-09-10T12:58:04+00:00","dateModified":"2021-11-06T19:50:51+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#primaryimage","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg","contentUrl":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/M1.jpg","width":1301,"height":514},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2828#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zarys dziej\u00f3w dworu i maj\u0105tku Mo\u015bcibrody do 1944 roku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization","name":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","contentUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","width":1393,"height":727,"caption":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2828","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2828"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2828\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3103,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2828\/revisions\/3103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}