{"id":2754,"date":"2021-09-01T08:35:20","date_gmt":"2021-09-01T08:35:20","guid":{"rendered":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754"},"modified":"2021-11-06T19:44:55","modified_gmt":"2021-11-06T19:44:55","slug":"rosyjskie-projekty-herbow-miast-powiatu-radzynskiego-w-drugiej-polowie-xix-wieku","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754","title":{"rendered":"Rosyjskie projekty herb\u00f3w miast powiatu radzy\u0144skiego w drugiej po\u0142owie XIX wieku"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li><strong><span style=\"color: #800000;\">Artur G\u00f3rak<\/span>\u00a0<\/strong><\/li>\n<li>Oryginalna wersja cyfrowa 1.09.2021<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/druk_gorak_rrh19_2021.pdf\">Wersja drukowana 5.11.2021<\/a><\/li>\n<li>DOI: 10.36121\/RRH.GORAK.19.2021<\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p>Heraldyka miejska prze\u017cywa w Polsce sw\u00f3j renesans w ramach szerszego zjawiska rozwoju heraldyki samorz\u0105dowej. Opracowywanie herb\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych miast i jednostek samorz\u0105du o\u017cywia badania heraldyczne, ale jednocze\u015bnie wp\u0142ywa na ich zakres. Przy badaniu \u015bwiata symboli okres zabor\u00f3w, w du\u017co wi\u0119kszym zakresie ni\u017c inne, wymaga uwzgl\u0119dnienia przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej i wynikaj\u0105cych z tego wp\u0142yw\u00f3w kultury, polityki i prawa pa\u0144stw zaborczych. Sk\u0142ada\u0142o si\u0119 to przecie\u017c na poszczeg\u00f3lne decyzje lub kompleksowe podej\u015bcia do kwestii herb\u00f3w miast. W tym kontek\u015bcie heraldyka miast polskich w Imperium Rosyjskim czy nawet w Kr\u00f3lestwie Polskim jest daleka od kompleksowego opracowania.<\/p>\n<p>Powszechne w Europie tej doby heraldyczne tendencje centralistyczne i unifikacyjne znalaz\u0142y sw\u00f3j wyraz tak\u017ce w Imperium Rosyjskim. Przede wszystkim herb terytorialny nie jest ju\u017c herbem wsp\u00f3lnoty, ale herbem jednostki administracyjnej pa\u0144stwa. Dotyczy to tak\u017ce herb\u00f3w miast. De facto odpowiada\u0142o to ich statusowi, poniewa\u017c nie posiada\u0142y one samorz\u0105du (w Kr\u00f3lestwie Polskim). Miasta musia\u0142y u\u017cywa\u0107 symboliki pa\u0144stwowej, co nie oznacza, \u017ce nie znajdziemy w tym okresie po\u017cywki do bada\u0144 nad tradycjami polskiej heraldyki miejskiej. Przy okazji opracowywania i legalizowania przez pa\u0144stwo herb\u00f3w miast Kr\u00f3lestwa Polskiego gromadzono materia\u0142y m.in. badaj\u0105c przy okazji \u015bwiadomo\u015b\u0107 i pami\u0119\u0107 \u015brodowisk miejskich. Ju\u017c sama, trwaj\u0105ca wiele lat, inicjatywa rozpoznawania \u017ar\u00f3de\u0142 heraldycznych, stawia po znakiem zapytania jednostronne rusyfikacyjne jej cele.<\/p>\n<p>Stefan Krzysztof Kuczy\u0144ski, mimo og\u00f3lnie negatywnego stosunku do heraldyki rosyjskiej, wytyka jedynie kilka b\u0142\u0119d\u00f3w formalnych w rosyjskich herbach guberni Kr\u00f3lestwa Polskiego i podkre\u015bla jednostajne d\u0105\u017cenie unifikacyjne i rusyfikacyjne. Zwraca te\u017c uwag\u0119, \u017ce by\u0142y to trendy typowe dla tej epoki<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>. Autor ten opisa\u0142 zawarto\u015b\u0107 dziesi\u0119ciu jednostek archiwalnych z Petersburga w artykule po\u015bwi\u0119conym tak\u017ce innym polonikom heraldycznym w Leningradzie<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. Nie ma w\u015br\u00f3d nich poszytu dotycz\u0105cego herb\u00f3w miast guberni siedleckiej, kt\u00f3ry jest podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em do niniejszej pracy, po\u015bwi\u0119conej przedsi\u0119wzi\u0119ciu w\u0142adz rosyjskich opracowania herb\u00f3w dla miast Kr\u00f3lestwa Polskiego. Akcja by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 programu og\u00f3lnorosyjskiego. Pocz\u0105tkowo chodzi\u0142o o uporz\u0105dkowanie heraldyki terytorialnej, a w tym miejskiej Imperium, a wi\u0119c ustalenie historycznej symboliki heraldycznej i opracowanie na jej podstawie herb\u00f3w nowych, utrzymanych w jednolitej stylistyce i programie, ale opartych na tradycji. Z czasem, w \u015bcis\u0142ym powi\u0105zaniu ze zmianami kursu politycznego wobec polsko\u015bci w Imperium Rosyjskim i konsekwentnie wobec Kr\u00f3lestwa Polskiego, nasila\u0142a si\u0119 tendencja do wykorzystania heraldyki do unifikacji, najcz\u0119\u015bciej poprzez rusyfikacj\u0119.<\/p>\n<p>W 1846 r., przy okazji opracowania i zatwierdzenia herb\u00f3w powo\u0142anych wtedy pi\u0119ciu guberni Kr\u00f3lestwa Polskiego, postanowiono przedstawi\u0107 monarsze tak\u017ce projekty herb\u00f3w miast<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>. Projekty herb\u00f3w guberni zosta\u0142y zatwierdzone 25 maja 1849 r., za\u015b herb\u00f3w miejskich przekazane Heroldmistrzowi<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a> i nie doczeka\u0142y si\u0119 wtedy zatwierdzenia. Dopiero po powstaniu styczniowym wr\u00f3cono do sprawy i zarz\u0105dzono ponowne poszukiwania materia\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>Komisje rz\u0105dowe spraw wewn\u0119trznych i sprawiedliwo\u015bci mia\u0142y szuka\u0107 w archiwach akt dawnych przy trybuna\u0142ach cywilnych, w archiwach miast a nawet u starszych mieszka\u0144c\u00f3w. Zgromadzono du\u017co materia\u0142u, ale oficjalnym efektem by\u0142o tylko zatwierdzenie ukazem z 11 marca 1869 r. [starego stylu \u2013 kalendarz julia\u0144ski; dalej: st.st.] herb\u00f3w dla nowych dziesi\u0119ciu guberni<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. Zarz\u0105dzono ponowne poszukiwania \u017ar\u00f3de\u0142<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>. Kilka czynnik\u00f3w zdecydowa\u0142o o zarzuceniu projektu. Po pierwsze odebrano prawa miejskie wielu miejscowo\u015bciom, po drugie \u2013 zdecydowano si\u0119 na unifikacj\u0119 i rusyfikacj\u0119 poprzez wprowadzenie herbu pa\u0144stwowego na piecz\u0119cie w\u0142adz lokalnych, po trzecie za\u015b g\u0142\u00f3wny stronnik uwzgl\u0119dniania tradycji heraldycznych (Bernhard Koehne) popad\u0142 w nie\u0142ask\u0119 i straci\u0142 stanowisko.<\/p>\n<p>Konkurencj\u0105 dla miejscowych tradycji heraldycznych by\u0142a ca\u0142kowita \u201emodernizacja\u201d, rozumiana jako opracowanie symboliki w oparciu o \u201esymboliczne znaki, stanowi\u0105ce charakterystyczne osobliwo\u015bci\u201d. W tym samym pi\u015bmie namiestnik Berg uznawa\u0142 za konieczne \u201eusuni\u0119cie z tych herb\u00f3w niekt\u00f3rych symbolicznych wyobra\u017ce\u0144 nale\u017c\u0105cych do dawnej historii Polski, poniewa\u017c one nie tylko nie odpowiadaj\u0105 obecnemu politycznemu i cywilnemu ustrojowi Kr\u00f3lestwa Polskiego, ale jeszcze podtrzymuj\u0105 w ludno\u015bci tego\u017c szkodliwe dla niego marzenia o z\u0142otej polskiej republice i o zjednoczeniu Litwy z Polsk\u0105\u201d<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>.<\/p>\n<p>Sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy zacieraniem polskich tradycji a wykorzystywaniem jej motyw\u00f3w w herbach miast Kr\u00f3lestwa Polskiego budz\u0105 podejrzenia, \u017ce albo za\u0142o\u017cenia programowe akcji by\u0142y inne, albo \u017ce toczy\u0142a si\u0119 walka mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi koncepcjami. Najwyra\u017aniej jednak \u017cadna ze stron sporu ca\u0142kowicie nie wygra\u0142a, a impas doprowadzi\u0142 do zarzucenia wielkiej akcji projektowania i legalizacji herb\u00f3w miast Kr\u00f3lestwa Polskiego. By\u0107 mo\u017ce te\u017c warunki polityczne zmieni\u0142y si\u0119 na tyle, \u017ce w\u0142adze uzna\u0142y jej kontynuacj\u0119 za bezcelow\u0105<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>.<\/p>\n<p>Celem niniejszego przyczynku jest przedstawienie \u017ar\u00f3de\u0142, kt\u00f3re zosta\u0142y zebrane przez w\u0142adze Kr\u00f3lestwa Polskiego dla Petersburga, a kt\u00f3re mog\u0142y pos\u0142u\u017cy\u0107 do opracowania herb\u00f3w dla miast powiatu radzy\u0144skiego, a wi\u0119c dla Radzynia, Mi\u0119dzyrzeca i Wohynia.<\/p>\n<p>Wspomniany Koehne mia\u0142 woln\u0105 r\u0119k\u0119 w projektowaniu herb\u00f3w terytorialnych w tzw. guberniach wewn\u0119trznych, jednak w odniesieniu do terenu Kr\u00f3lestwa Polskiego na jego prac\u0119 pr\u00f3bowa\u0142y wp\u0142ywa\u0107 tzw. czynniki polityczne, a je\u015bli ten wp\u0142yw nie odnosi\u0142 skutku, to projekty utr\u0105cano, nie dopuszczano do ich zatwierdzenia.<\/p>\n<p>Odno\u015bnie Radzynia zadowolono si\u0119 informacj\u0105, \u017ce herb miastu nada\u0142 kr\u00f3l Jan III Sobieski: \u201eZa\u0142\u0105cza si\u0119 rysunek herbu miasta Radzynia w takiej postaci, w jakiej jest on wyobra\u017cony w przechowywanym w miejscowym magistracie oryginalnym przywileju, darowanym wspomnianemu miastu przez kr\u00f3la polskiego Jana III Sobieskiego z nadaniem temu miastu herbu przedstawiaj\u0105cego nied\u017awiedzia bia\u0142ego stoj\u0105cego na <em>dybach<\/em> (tylnych \u0142apach)\u201d<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>. Przy czym do Petersburga kopia dokumentu nie trafi\u0142a.<\/p>\n<p>Na tej podstawie wydzia\u0142 herbowy kierowany przez Koehne opracowa\u0142 herb<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>. Oto jego opis z 10 lutego 1870 r.: \u201eNa czarnej tarczy srebrny stoj\u0105cy na tylnych \u0142apach nied\u017awied\u017a z czerwonymi oczami i j\u0119zykiem, i tak\u0105\u017c obro\u017c\u0105. W wolnej cz\u0119\u015bci herb siedleckiej guberni. Tarcza zwie\u0144czona srebrn\u0105 murowan\u0105 o trzech z\u0119bach koron\u0105 i otoczony dwoma z\u0142otymi k\u0142osami po\u0142\u0105czonymi wst\u0119g\u0105 aleksandrowsk\u0105\u201d.<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a><\/p>\n<p>Projekt jest kompatybilny z zasadami ustalania gode\u0142 miast, kt\u00f3rymi kierowa\u0142 si\u0119 Koehne. Herb skomponowano stosuj\u0105c elementy przys\u0142uguj\u0105ce miastu powiatowemu w opracowanych przez Koehne zasadach budowy herb\u00f3w guberni, obwod\u00f3w, miast i osad \u201enajwy\u017cej zatwierdzonych\u201d 7 maja [st.st.] i 4\/16 lipca 1857 r. a publikowanych we wrze\u015bniu.<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2756\" style=\"width: 460px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2756\" class=\"wp-image-2756\" src=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg\" alt=\"\" width=\"450\" height=\"502\" srcset=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg 1387w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB-269x300.jpg 269w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB-917x1024.jpg 917w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB-768x858.jpg 768w, https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB-1375x1536.jpg 1375w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2756\" class=\"wp-caption-text\">Projekt herbu miasta powiatowego Radzy\u0144 z 1870 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: RGIA, zesp. 1343, inw. 15, sygn. 337, k. 121.<\/p><\/div>\n<p>Rodzaj korony, wst\u0119gi i herb guberni w tzw. wolnej cz\u0119\u015bci tarczy, czyli lewym (heraldycznym) rogu wynika\u0142y z powiatowego statusu miasta<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>. Cyt.: \u201eHerb gubernialny w herbie miejskim powinien zajmowa\u0107 woln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wprawo (franc quartier) lub, je\u015bli ona jest zaj\u0119ta przez inn\u0105 figur\u0119, nale\u017c\u0105c\u0105 do herbu miejskiego, to w wolnej cz\u0119\u015bci w lewo<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>. Problem w tym, \u017ce grafik pomyli\u0142 si\u0119, a komisja b\u0142\u0105d zatwierdzi\u0142a i w wolnej cz\u0119\u015bci znajduje si\u0119 herb guberni kieleckiej a nie siedleckiej. K\u0142osy otaczaj\u0105ce herb odnosi\u0142y si\u0119 do skonstatowanego przez w\u0142adze rosyjskie gospodarczego charakteru miasta. Klasyfikacja nie by\u0142a zbyt rozbudowana. K\u0142osy symbolizowa\u0142y rolnictwo i handel zbo\u017cem, jako przewa\u017caj\u0105ce zaj\u0119cia mieszka\u0144c\u00f3w. Zwraca uwag\u0119 metalowa obro\u017ca z k\u00f3\u0142kiem i sam rysunek nied\u017awiedzia. Ca\u0142o\u015b\u0107, do\u015b\u0107 naturalistycznie, podkre\u015bla jego zniewolenie.<\/p>\n<p>Projekt ten nigdy nie zosta\u0142 wprowadzony w \u017cycie. W tym czasie nadano ograniczony samorz\u0105d miastom w Imperium Rosyjskiemu, ale z wy\u0142\u0105czeniem Kr\u00f3lestwa Polskiego. Magistraty miast na tym terenie by\u0142y tylko urz\u0119dami pa\u0144stwowymi zarz\u0105dzaj\u0105cymi jednostk\u0105 administracyjn\u0105. Podkre\u015bleniem tego stanu prawnego by\u0142o odm\u00f3wienie im prawa do herbu i nadanie piecz\u0119ci z god\u0142em pa\u0144stwowym.<\/p>\n<p>W powiecie radzy\u0144skim, nale\u017c\u0105cym do guberni siedleckiej w granicach z 1867 r., zachowa\u0142a status miejski jeszcze tylko jedna miejscowo\u015b\u0107 \u2013 Mi\u0119dzyrzec. Jednak w ramach tej akcji ani w archiwach, ani w tym mie\u015bcie, nie znaleziono \u017cadnych dokument\u00f3w o dawnych herbach<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>: \u201ePo najbardziej szczeg\u00f3\u0142owym sprawdzeniu nie znaleziono \u017cadnych dokument\u00f3w i przywilej\u00f3w pisanych odno\u015bnie herbu i piecz\u0119ci miasta Mi\u0119dzyrzeca\u201d. (Na marginesie dodajmy, \u017ce magistrat Wohynia przechowywa\u0142 nie tylko dokument W\u0142adys\u0142awa IV transumuj\u0105cy przywileje Zygmunta III, Zygmunta Augusta i Zygmunta Starego oraz wypis oblaty tego dokumentu z ksi\u0105g grodzkich brzeskich, ale tak\u017ce t\u0142ok piecz\u0119tny z wyobra\u017ceniem herbu nadanego w 1555 r. przez Zygmunta Augusta. O tym jednak w kolejnym artykule.)<\/p>\n<p>W ko\u0144cu XIX w. po raz trzeci wr\u00f3cono do sprawy<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>. Sta\u0142o si\u0119 to z inicjatywy gubernatora p\u0142ockiego, kt\u00f3ry zauwa\u017cy\u0142, \u017ce miasta po\u0142o\u017cone w jego guberni u\u017cywaj\u0105 herb\u00f3w nieopublikowanych w <em>Swodie Uzakonienij i Rasporja\u017cenij Prawitielstwa<\/em>, jak zgodnie z prawem by\u0107 powinno. W zwi\u0105zku z tym prosi\u0142 o wyja\u015bnienie czy zatwierdzono herby miast Kr\u00f3lestwa. Jego pro\u015bb\u0119 popar\u0142 genera\u0142-gubernator warszawski i przes\u0142a\u0142 j\u0105 do Petersburga<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>. Najwyra\u017aniej po 30 latach nowy garnitur dygnitarzy rosyjskich ju\u017c nie rozumia\u0142 dlaczego miejscowe miasta nie maj\u0105 herb\u00f3w, jak tego wymaga prawo og\u00f3lnopa\u0144stwowe. Departament Heroldii t\u0142umaczy\u0142 si\u0119, \u017ce nie zosta\u0142 formalnie powiadomiony o tym, czy zako\u0144czy\u0142a si\u0119 praca Komitetu ds. likwidacji miast w Kr\u00f3lestwie (przez 30 lat!) i dlatego nie mo\u017ce przyst\u0105pi\u0107 do opracowania miejskich herb\u00f3w w Kr\u00f3lestwie Polskim. W spos\u00f3b klasyczny dla biurokracji rosyjskiej odbi\u0142 pi\u0142eczk\u0119 \u017c\u0105daj\u0105c opracowania i przys\u0142ania: 1) pe\u0142nego spisu wszystkich istniej\u0105cych miast powiatowych Kr\u00f3lestwa, 2) historyczno-statystycznych wiadomo\u015bci o tych miastach i 3) wniosk\u00f3w miejscowych w\u0142adz odno\u015bnie tego, co w\u0142a\u015bciwie nale\u017ca\u0142oby wyrazi\u0107 lub uwieczni\u0107 w herbach tego lub innego miasta<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>. Jak wida\u0107, Heroldia te\u017c nie by\u0142a zainteresowana w kontynuowaniu sprawy.<\/p>\n<p>Na apel odpowiedzia\u0142 gubernator siedlecki. Przes\u0142a\u0142 opis miast istniej\u0105cych w powierzonej mu gubernii i historyczno-statystyczne o nich informacje. Jednak, jak sam pokre\u015bli\u0142: \u201eo herbach istniej\u0105cych w wymienionych w tym spisie miast \u017cadnych konkretnych informacji ani w sprawach magistrat\u00f3w miejskich, ani podleg\u0142ego mi rz\u0105du gubernialnego, niema, ale bardzo prawdopodobne, \u017ce informacje te znajduj\u0105 si\u0119 AGAD w Warszawie, pozostaj\u0105cym pod kierownictwem profesora uniwersytetu cesarskiego prof. Pawi\u0144skiego, a dok\u0142adniej w aktach dotycz\u0105cych ziemi liwskiej, \u0142ukowskiej, st\u0119\u017cyckiej, drohickiej, mielnickiej i hrabstwa bielskiego z okesu 1455-1810, kt\u00f3re akta razem z przywilejami i innymi dokumentami przekazano do tego archiwum przez siedlecki s\u0105d okr\u0119gowy w 1885 roku\u201d.<\/p>\n<p>Wydaje si\u0119, \u017ce gubernatorowi nawet odpowieda\u0142a taka sytuacja i wykorzysta\u0142 j\u0105 do zaproponowania w\u0142asnych pomys\u0142\u00f3w heraldycznych. Proponowa\u0142 mianowicie:<\/p>\n<p>\u201e\u2013 dla miasta Radzynia \u2013 herb z wyobra\u017ceniem na nim kozy domowej w bia\u0142ym polu, poniewa\u017c miesjcowi mieszka\u0144cy trzymali u siebie i obecnie trzymaj\u0105 przede wszystkim kozy,<\/p>\n<p>\u2013 dla miasta Mi\u0119dzyrzeca \u2013 herb z wyobra\u017ceniem na nim p\u0119czka szczeciny, kt\u00f3r\u0105 miejscowi mieszka\u0144cy g\u0142\u00f3wnie handlowali w przesz\u0142o\u015bci\u201d<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>.<\/p>\n<p>Obie propozycje s\u0105 utrzymane w nurcie widocznym ju\u017c p\u00f3\u0142 wieku wcze\u015bniej, ale wtedy niemal zupe\u0142nie ignorowanym. Chodzi\u0142o w nim o zatarcie tradycji heraldycznej i opracowanie herb\u00f3w na podstawie aktualnej charakterystyki o\u015brodk\u00f3w miejskich. Nic nie wiadomo o hodowli k\u00f3z w Radzyniu. Natomiast w Mi\u0119dzyrzecu rzeczywi\u015bcie bardzo rozwini\u0119te by\u0142o rzemios\u0142o szczeciniarskie, wytwarzanie szczotek i p\u0119dzli<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>. W 1903 r. w mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142o 31 zak\u0142ad\u00f3w szczeciniarskich<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>***<\/strong><\/p>\n<p>Bardzo wyrazist\u0105 p\u0142aszczyzn\u0105 kreowania kultury przez w\u0142adze jest \u015bwiat symboli a co za tym idzie i herb\u00f3w. Obserwacje \u015bcierania si\u0119 kultury narodowej i ponadnarodowej (w tym wypadku Imperium Rosyjskiego) sk\u0142aniaj\u0105 nas do smutnych konkluzji: imperium dokonuje modernizacji tylko w jednym celu: przej\u015bcia do kolejnego etapu panowania \u2013 przygotowania terytorium do wynarodowienia i kolonizacji. Imperium uniwersalne ewoluuje w stron\u0119 monokulturowo\u015bci, s\u0142u\u017cenia jednej hegemonicznej kulturze. W przypadku rosyjskich pr\u00f3b nowego opracowania herb\u00f3w miast Kr\u00f3lestwa stale wyst\u0119puje element rusyfikacyjny, kt\u00f3ry stopniowo wygrywa z integracyjn\u0105 polityka imperialn\u0105. Do ko\u0144ca lat 60. tendencje rusyfikacyjne na tej p\u0142aszczy\u017anie by\u0142y silnie ograniczane przez profesjonalizm heraldyczny i szerzej \u2013 poprzez nurt w\u0142\u0105czania miejscowych tradycji w kultur\u0119 imperium. Ju\u017c jednak w ko\u0144cu XIX w. \u201emodernizacja\u201d oznacza\u0142a ca\u0142kowite odrzucenie tradycji heraldycznej i nieskr\u0119powane tworzenie symboliki nowej.<\/p>\n<p>Obserwujemy wi\u0119c proces trwaj\u0105cy p\u00f3\u0142 wieku i mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce za ka\u017cdym razem projekty herb\u00f3w by\u0142y odrzucane ze wzgl\u0119du na nadmierne uwzgl\u0119dnianie miejscowych tradycji. Kolejne propozycje uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w logiczny ci\u0105g \u2013 za ka\u017cdym razem udzia\u0142 symboliki rodzimej maleje. Czy, gdyby nie upadek Imperium Rosyjskiego, czwarta legitymacja herb\u00f3w miast Kr\u00f3lestwa przynios\u0142aby ju\u017c tylko kozy, k\u0142osy i wyroby rzemie\u015blnicze?! Narzuca si\u0119 sugestia, \u017ce w\u0142adze d\u0105\u017cy\u0142y do ca\u0142kowitego usuni\u0119cia historii z warstwy symbolicznej. Znajduje to te\u017c potwierdzenie w nazewnictwie administracyjnym: Kraj Nadwi\u015bla\u0144ski zamiast Kr\u00f3lestwa Polskiego czy gubernia siedlecka zamiast podlaskiej.<\/p>\n<p><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> S. K. Kuczy\u0144ski, <em>Polskie herby ziemskie. Geneza, tre\u015bci i funkcje<\/em>, Warszawa 1993.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> S. K. Kuczy\u0144ski, <em>Polonica heraldyczne i sfragistyczne w zbiorach leningradzkich<\/em>, \u201eArcheion\u201d t. 66, 1978, s. 191-213.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> M. Gumowski, <em>Herby miast polskich<\/em>, Warszawa 1960; M. Adamczewski, <em>Miejsce \u201eAlbumu herb\u00f3w miast Kr\u00f3lestwa Polskiego\u201d z 1847 r. w polskiej heraldyce miejskiej<\/em>, [w:] <em>Herby miast polskich w okresie zabor\u00f3w (1772-1918)<\/em>, red. S. K. Kuczy\u0144ski, W\u0142oc\u0142awek 1999, s. 109-130.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> W 1849 roku Namiestnik Kr\u00f3lestwa Polskiego wys\u0142a\u0142 do Sekretarza Stanu Kr\u00f3lestwa Polskiego rysunki 456 herb\u00f3w miast Kr\u00f3lestwa. Zob. \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0439\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0413\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0410\u0440\u0445\u0438\u0432 \u0432 \u0421\u0430\u043d\u043a\u0442-\u041f\u0435\u0442\u0435\u0440\u0431\u0443\u0440\u0433\u0435 (dalej: RGIA), zesp\u00f3\u0142 1343, inw. 15, sygn. 326.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> RGIA, zesp\u00f3\u0142 1343, inw. 15, sygn. 326: \u0414\u0435\u043b\u043e \u043f\u043e \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u0443 \u043e \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0433\u0435\u0440\u0431\u0430\u0445 \u0432 \u0433\u0443\u0431\u0435\u0440\u043d\u0438\u044f\u0445 \u0426\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0430 \u041f\u043e\u043b\u044c\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e, k. 196-198.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Ibidem.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Ibidem, k. 20, brudnopis, kopia z odniesienia hr. Berga, 30 IX 1868 r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Szerzej o akcji \u201eporz\u0105dkowania\u201d herb\u00f3w miast Imperium i Kr\u00f3lestwa patrz: A. G\u00f3rak, <em>System heraldyczny Bernharda von Koehne w zastosowaniu do miast Kr\u00f3lestwa Polskiego<\/em>, \u201eRocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego\u201d nowej serii t. XVIII (XXIX), 2019, s. 237-256, s. 54-71. Przyk\u0142ad rezultatu tej akcji patrz: ten\u017ce, <em>Rosyjski herb Tomaszowa Lubelskiego<\/em>, \u201eRocznik Tomaszowski\u201d t. 8, 2019, s. 57-66.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> RGIA, zesp. 1343, inw. 15, sygn. 337, \u041f\u0440\u0430\u0432. \u0421\u0435\u043d\u0430\u0442\u0430, \u0434\u0435\u043f\u0442. \u0413\u0435\u0440\u043e\u043b\u044c\u0434\u0438\u0438, \u0433\u0435\u0440\u0431\u043e\u0432\u043e\u0435 \u043e\u0442\u0434\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435 10 \u0444\u0435\u0432\u0440. 1870 \u0433.\u00a0 \u0437\u0430\u043f\u0438\u0441\u043a\u0430 \u043e \u0433\u0435\u0440\u0431\u0435 \u0443\u0435\u0437\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0430 \u0420\u0430\u0434\u0438\u043d\u044c, k. 119, t\u0142um w\u0142asne.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> RGIA, zesp. 1343, inw. 15, sygn. 337, \u041a. 120, \u043e\u043f\u0438\u0441\u0430\u043d\u0438\u0435 \u043f\u0440\u043e\u0435\u043a\u0442\u0430 \u0433\u0435\u0440\u0431\u0430 \u0443\u0435\u0437\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0430 \u0440\u0430\u0434\u0438\u043d\u044f, 10 \u0444\u0435\u0432\u0440. 1870<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> \u0421\u0435\u043d\u0430\u0442\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0412\u0435\u0434\u043e\u043c\u043e\u0441\u0442\u0438, \u0438\u0437\u0434. 1857 \u0433., \u2116 73, \u0440\u0438\u0441. \u0410, 7, \u0413.5.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Opis najwy\u017cej zatwierdzonych ozd\u00f3b herb\u00f3w guberni, obwod\u00f3w, miast wydzielonych, miast i osad. \u201e\u0421\u0430\u043d\u043a\u043f\u0435\u0442\u0435\u0440\u0431\u0443\u0440\u0433\u0441\u043a\u0438\u044f \u0441\u0435\u043d\u0430\u0442\u0441\u043a\u0438\u044f \u0432\u0435\u0434\u043e\u043c\u043e\u0441\u0442\u0438\u201d, \u2116 73, 10 \u0441\u0435\u043d\u0442\u044f\u0431\u0440\u044f 1857 \u0433., \u0432\u0442\u043e\u0440\u043d\u0438\u043a, \u0441. 719\u2013721; por.: \u041f\u0421\u0417\u0420\u0418 II, \u0442. XXXII (1857), \u2116 32037; t\u0142umaczenie w\u0142asne &#8211; A. G\u00f3rak, <em>System heraldyczny Bernharda von Koehne w zastosowaniu do miast Kr\u00f3lestwa Polskiego<\/em>, \u201eRocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego\u201d nowej serii t. XVIII (XXIX), 2019, s. 245-246.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> \u0421\u0435\u043d\u0430\u0442\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0412\u0435\u0434\u043e\u043c\u043e\u0441\u0442\u0438, \u0438\u0437\u0434. 1857 \u0433., \u2116 73, \u0440\u0438\u0441. \u0410, 7, \u0430 (korona na tarczach herb\u00f3w miast powiatowych) \u0438 \u0411.2 (wst\u0119ga).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> Cyt za: \u041f. \u041f. \u0444\u043e\u043d \u0412\u0438\u043d\u043a\u043b\u0435\u0440, <em>\u0413\u0435\u0440\u0431\u044b \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u043e\u0432, \u0433\u0443\u0431\u0435\u0440\u043d\u0438\u0439,\u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442\u0435\u0439 \u0438 \u043f\u043e\u0441\u0430\u0434\u043e\u0432 \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0439\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0438\u043c\u043f\u0435\u0440\u0438\u0438<\/em>, Sankt Petersburg 1899.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> RGIA, zesp\u00f3\u0142 1343, inw. 15, sygn. 326, k. 91, raport magistratu miasta Mi\u0119dzyrzeca dla KRSW, 20 X 1867 r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> Zainteresowanych rosyjskimi akcjami stanowienia herb\u00f3w miejskich odsy\u0142am do pracy: \u041d. \u0410. \u0421\u043e\u0431\u043e\u043b\u0435\u0432\u0430, <em>\u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0439\u0441\u043a\u0430\u044f<\/em> <em>\u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0441\u043a\u0430\u044f<\/em> <em>\u0438<\/em> <em>\u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442\u043d\u0430\u044f<\/em> <em>\u0433\u0435\u0440\u0430\u043b\u044c\u0434\u0438\u043a\u0430<\/em> <em>XV-XIX <\/em><em>\u0432\u0432<\/em><em>.<\/em>, \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430 1981.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> RGIA, zesp\u00f3\u0142 1343, inw. 15, sygn. 326, k. 196-198, 5 V 1892 r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> RGIA, zesp. 1343, inw. 15, sygn. 326, k. 199-200, brudnopis odpowiedzi.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> RGIA, zesp. 1343, inw. 15, sygn. 337, k. 2-2v, gubernator siedlecki do KGGW, 28 XI 1895 r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> S. Ma\u0144ko, <em>Rzemios\u0142o i zak\u0142ady przemys\u0142owe Mi\u0119dzyrzeca Podlaskiego w latach 1918-1939<\/em>, \u201eRadzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\u201d, t. 3, 2005, s. 114.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> \u041d. \u0418\u0432. \u0422\u0435\u043e\u0434\u043e\u0440\u043e\u0432\u0438\u0447, <em>\u0413\u043e\u0440\u043e\u0434\u0430 \u0420\u0430\u0434\u0438\u043d \u0438 \u041c\u0435\u0436\u0438\u0440\u0435\u0447\u044c\u0435 \u0441\u0435\u0434\u043b\u0435\u0446\u043a\u043e\u0439 \u0433\u0443\u0431\u0435\u0440\u043d\u0438\u0438: \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043e\u0447\u0435\u0440\u043a<\/em>, \u0421\u0435\u0434\u043b\u0435\u0446 1905, \u0441. 25.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Bibliografia cytowa\u0144:<\/strong><\/p>\n<p>Adamczewski M., <em>Miejsce \u201eAlbumu herb\u00f3w miast Kr\u00f3lestwa Polskiego\u201d z 1847 r. w polskiej heraldyce miejskiej<\/em>, [w:] <em>Herby miast polskich w okresie zabor\u00f3w (1772-1918)<\/em>, red. S. K. Kuczy\u0144ski, W\u0142oc\u0142awek 1999, s. 109-130.<\/p>\n<p>G\u00f3rak A., <em>System heraldyczny Bernharda von Koehne w zastosowaniu do miast Kr\u00f3lestwa Polskiego<\/em>, \u201eRocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego\u201d nowej serii t. XVIII (XXIX), 2019, s. 237-256, s. 54-71.<\/p>\n<p>G\u00f3rak A., <em>Rosyjski herb Tomaszowa Lubelskiego<\/em>, \u201eRocznik Tomaszowski\u201d t. 8, 2019, s. 57-66.<\/p>\n<p>Gumowski M., <em>Herby miast polskich<\/em>, Warszawa 1960.<\/p>\n<p>Kuczy\u0144ski S. K., <em>Polskie herby ziemskie. Geneza, tre\u015bci i funkcje<\/em>, Warszawa 1993.<\/p>\n<p>Kuczy\u0144ski S. K., <em>Polonica heraldyczne i sfragistyczne w zbiorach leningradzkich<\/em>, \u201eArcheion\u201d t. 66, 1978, s. 191-213.<\/p>\n<p>Ma\u0144ko S., <em>Rzemios\u0142o i zak\u0142ady przemys\u0142owe Mi\u0119dzyrzeca Podlaskiego w latach 1918-1939<\/em>, \u201eRadzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\u201d, t. 3, 2005, s. 106-118.<\/p>\n<p>\u0421\u043e\u0431\u043e\u043b\u0435\u0432\u0430 \u041d. \u0410., <em>\u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0439\u0441\u043a\u0430\u044f \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0441\u043a\u0430\u044f \u0438 \u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442\u043d\u0430\u044f \u0433\u0435\u0440\u0430\u043b\u044c\u0434\u0438\u043a\u0430 <\/em><em>XV<\/em><em>&#8211;<\/em><em>XIX<\/em><em> \u0432\u0432.<\/em>, \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430 1981.<\/p>\n<p>\u0422\u0435\u043e\u0434\u043e\u0440\u043e\u0432\u0438\u0447 \u041d. \u0418\u0432., <em>\u0413\u043e\u0440\u043e\u0434\u0430 \u0420\u0430\u0434\u0438\u043d \u0438 \u041c\u0435\u0436\u0438\u0440\u0435\u0447\u044c\u0435 \u0441\u0435\u0434\u043b\u0435\u0446\u043a\u043e\u0439 \u0433\u0443\u0431\u0435\u0440\u043d\u0438\u0438: \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043e\u0447\u0435\u0440\u043a<\/em>, \u0421\u0435\u0434\u043b\u0435\u0446 1905.<\/p>\n<p>\u0444\u043e\u043d \u0412\u0438\u043d\u043a\u043b\u0435\u0440 \u041f. \u041f., <em>\u0413\u0435\u0440\u0431\u044b \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u043e\u0432, \u0433\u0443\u0431\u0435\u0440\u043d\u0438\u0439, \u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442\u0435\u0439 \u0438 \u043f\u043e\u0441\u0430\u0434\u043e\u0432 \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0439\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0438\u043c\u043f\u0435\u0440\u0438\u0438<\/em>, \u0421\u0430\u043d\u043a\u0442-\u041f\u0435\u0442\u0435\u0440\u0431\u0443\u0440\u0433 1899.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Artur G\u00f3rak\u00a0 Oryginalna wersja cyfrowa 1.09.2021 Wersja drukowana 5.11.2021 DOI: 10.36121\/RRH.GORAK.19.2021 Heraldyka miejska prze\u017cywa w Polsce sw\u00f3j renesans w ramach szerszego zjawiska rozwoju heraldyki samorz\u0105dowej. Opracowywanie herb\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych miast i jednostek samorz\u0105du o\u017cywia badania heraldyczne, ale jednocze\u015bnie wp\u0142ywa na ich zakres. Przy badaniu \u015bwiata symboli okres zabor\u00f3w, w du\u017co wi\u0119kszym zakresie ni\u017c inne, wymaga uwzgl\u0119dnienia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2754","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Rosyjskie projekty herb\u00f3w miast powiatu radzy\u0144skiego w drugiej po\u0142owie XIX wieku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rosyjskie projekty herb\u00f3w miast powiatu radzy\u0144skiego w drugiej po\u0142owie XIX wieku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Artur G\u00f3rak\u00a0 Oryginalna wersja cyfrowa 1.09.2021 Wersja drukowana 5.11.2021 DOI: 10.36121\/RRH.GORAK.19.2021 Heraldyka miejska prze\u017cywa w Polsce sw\u00f3j renesans w ramach szerszego zjawiska rozwoju heraldyki samorz\u0105dowej. Opracowywanie herb\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych miast i jednostek samorz\u0105du o\u017cywia badania heraldyczne, ale jednocze\u015bnie wp\u0142ywa na ich zakres. Przy badaniu \u015bwiata symboli okres zabor\u00f3w, w du\u017co wi\u0119kszym zakresie ni\u017c inne, wymaga uwzgl\u0119dnienia [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-11-06T19:44:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754\",\"name\":\"Rosyjskie projekty herb\u00f3w miast powiatu radzy\u0144skiego w drugiej po\u0142owie XIX wieku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg\",\"datePublished\":\"2021-09-01T08:35:20+00:00\",\"dateModified\":\"2021-11-06T19:44:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg\",\"width\":1387,\"height\":1549},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rosyjskie projekty herb\u00f3w miast powiatu radzy\u0144skiego w drugiej po\u0142owie XIX wieku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"name\":\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\",\"name\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"width\":1393,\"height\":727,\"caption\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rosyjskie projekty herb\u00f3w miast powiatu radzy\u0144skiego w drugiej po\u0142owie XIX wieku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Rosyjskie projekty herb\u00f3w miast powiatu radzy\u0144skiego w drugiej po\u0142owie XIX wieku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","og_description":"Artur G\u00f3rak\u00a0 Oryginalna wersja cyfrowa 1.09.2021 Wersja drukowana 5.11.2021 DOI: 10.36121\/RRH.GORAK.19.2021 Heraldyka miejska prze\u017cywa w Polsce sw\u00f3j renesans w ramach szerszego zjawiska rozwoju heraldyki samorz\u0105dowej. Opracowywanie herb\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych miast i jednostek samorz\u0105du o\u017cywia badania heraldyczne, ale jednocze\u015bnie wp\u0142ywa na ich zakres. Przy badaniu \u015bwiata symboli okres zabor\u00f3w, w du\u017co wi\u0119kszym zakresie ni\u017c inne, wymaga uwzgl\u0119dnienia [&hellip;]","og_url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754","og_site_name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz","article_modified_time":"2021-11-06T19:44:55+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754","name":"Rosyjskie projekty herb\u00f3w miast powiatu radzy\u0144skiego w drugiej po\u0142owie XIX wieku - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg","datePublished":"2021-09-01T08:35:20+00:00","dateModified":"2021-11-06T19:44:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#primaryimage","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg","contentUrl":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/HERB.jpg","width":1387,"height":1549},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2754#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rosyjskie projekty herb\u00f3w miast powiatu radzy\u0144skiego w drugiej po\u0142owie XIX wieku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization","name":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","contentUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","width":1393,"height":727,"caption":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2754","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2754"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2754\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3097,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2754\/revisions\/3097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}