{"id":2209,"date":"2020-08-28T13:07:53","date_gmt":"2020-08-28T13:07:53","guid":{"rendered":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209"},"modified":"2021-01-02T08:37:35","modified_gmt":"2021-01-02T08:37:35","slug":"prometeizm-janosika-podlaskiego-w-relacjach-przyjaciol-zrodla-do-biografii-jozefa-koryckiego","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209","title":{"rendered":"Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego w pocz\u0105tkowym okresie funkcjonowania (1975\u20131979)"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li><strong><span style=\"color: #800000;\">Ma\u0142gorzata Nikoniuk<\/span>\u00a0<\/strong><\/li>\n<li>Oryginalna wersja cyfrowa<\/li>\n<li>Data publikacji: 28.08.2020<\/li>\n<li>Download PDF: <a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/nikoniuk_18_2020.pdf\">https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.NIKONIUK.18.2020<\/a>\u00a0<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Nikoniuk_RRH_2020.pdf\">Wersja drukowana<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0<\/p>\n<hr \/>\n<p>Bia\u0142a Podlaska staj\u0105c si\u0119 w 1975 roku stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego zacz\u0119\u0142a pe\u0142ni\u0107 funkcje o\u015brodka administracyjno-us\u0142ugowego dla ca\u0142ego regionu oraz przynale\u017c\u0105cych do niego miast i gmin wiejskich. W strukturze przestrzenno-krajobrazowej kraju sta\u0142a si\u0119 o\u015brodkiem o znaczeniu krajowym. Rozw\u00f3j Bia\u0142ej Podlaskiej jako formalnej stolicy sta\u0142 si\u0119 nadrz\u0119dnym celem w\u0142adz wojew\u00f3dztwa. W planie zagospodarowania przestrzennego na lata 1975\u20131989 przewidziano, i\u017c uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105 funkcj\u0105 miasta powinien by\u0107 przemys\u0142 elektromaszynowy, dodatkow\u0105 \u2013 przemys\u0142 lekki, spo\u017cywczy i drzewny. Za\u0142o\u017cono r\u00f3wnie\u017c sukcesywny wzrost zatrudnienia w przemy\u015ble w taki spos\u00f3b, aby da\u0142 ludziom zatrudnienie w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach.<\/p>\n<p>Pocz\u0105tkowe plany rozwoju tej ga\u0142\u0119zi gospodarki skupi\u0142y si\u0119 na zak\u0142adach metalowych w Mi\u0119dzyrzecu Podlaskim i \u00a0Radzyniu Podlaskim. W przemy\u015ble metalowym dla harmonijnego rozwoju niezb\u0119dna by\u0142a r\u00f3wnie\u017c rozbudowa Podlaskich Zak\u0142ad\u00f3w Metalowych, kt\u00f3re\u00a0 produkowa\u0142y prototypy maszyn i urz\u0105dze\u0144. Bia\u0142a Podlaska, jako stolica wojew\u00f3dztwa, zosta\u0142a wyznaczona do budowy Fabryki Armatury Przemys\u0142owej. Jednym z czynnik\u00f3w wyboru by\u0142o przeprowadzenie rachunku efektywno\u015bci inwestycji, kt\u00f3re wykaza\u0142o, \u017ce to najkorzystniejszy wariant lokalizacyjny.<\/p>\n<p>Dzi\u0119ki nawi\u0105zaniu bliskiej wsp\u00f3\u0142pracy z Warszawskimi Zak\u0142adami Telewizyjnymi \u201eUnitra Polklor\u201d stworzono tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwoju elektroniki. W Parczewskich Zak\u0142adach Telewizyjnych znalaz\u0142o prac\u0119 ok. 700 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie kobiet. Filie Warszawskich Zak\u0142ad\u00f3w powstawa\u0142y r\u00f3wnie\u017c w wielu innych miastach, z tym, \u017ce tylko w posiadaj\u0105cych odpowiednie, wolne lokale, kt\u00f3rych adaptacja polega\u0142a g\u0142\u00f3wnie na uzupe\u0142nieniu wyposa\u017cenia<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>.<\/p>\n<p>Podobnie by\u0142o w innych bran\u017cach. W przemy\u015ble materia\u0142\u00f3w budowlanych, z uwagi na istniej\u0105ce w\u00f3wczas w Woskrzenicach du\u017ce z\u0142o\u017ca piasku i posp\u00f3\u0142ki, zaplanowano budow\u0119 zak\u0142adu. W przemy\u015ble mleczarskim zasz\u0142a potrzeba budowy nowych plac\u00f3wek w Bia\u0142ej Podlaskiej i Parczewie oraz rozbudowy Zak\u0142adu Mleczarskiego w Radzyniu Podlaskim. W przemy\u015ble mi\u0119snym, w celu wyeliminowania kosztownych transport\u00f3w \u017cywca do innych wojew\u00f3dztw, przewidziano budow\u0119 kombinatu mi\u0119snego o zdolno\u015bci produkcyjnej ok. 70 ton mi\u0119sa, z lokalizacj\u0105 w rejonie kana\u0142u Wieprz \u2013 Krzna. W przemy\u015ble owocowo-warzywnym zaplanowano wybudowanie ch\u0142odni i zamra\u017calni (w pionie sp\u00f3\u0142dzielczym) i rozbudowy Eksportowego Zak\u0142adu Przetw\u00f3rstwa Warzywnego w Terespolu (w pionie pa\u0144stwowym). Ciekawostk\u0105 jest to, i\u017c jeszcze przed powstaniem wojew\u00f3dztwa region\u00a0 bialskopodlaski nazywany by\u0142 \u201ezag\u0142\u0119biem og\u00f3rkowym\u201d. Produkcja i eksport terespolskiego og\u00f3rka wskazywa\u0142a, i\u017c ta specjalizacja w podlaskim rolnictwie ma najwi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 na szybki rozw\u00f3j<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>.<\/p>\n<p>Dodatkowym atutem rozwoju miasta by\u0142 fakt, i\u017c le\u017ca\u0142o na mi\u0119dzynarodowych trasach kolejowych i drogowych, co skutkowa\u0142o wykszta\u0142ceniem w nim funkcji pomocniczych zwi\u0105zanych z obs\u0142ug\u0105 transportu i turystyki. W zakresie infrastruktury spo\u0142ecznej\u00a0 za\u0142o\u017cono rozbudow\u0119 szkolnictwa, szczeg\u00f3lnie \u015bredniego i popraw\u0119 jego struktury poprzez zmniejszenie udzia\u0142u szkolnictwa og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego na korzy\u015b\u0107 zawodowego, rozw\u00f3j i popraw\u0119 wychowania przedszkolnego, zwi\u0119kszenie form sprzeda\u017cy detalicznej poprzez budow\u0119 dzielnicowych o\u015brodk\u00f3w us\u0142ugowo-handlowych oraz rozbudow\u0119 lecznictwa specjalistycznego. Szeroki rozw\u00f3j Bia\u0142ej Podlaskiej jako miasta wojew\u00f3dzkiego niew\u0105tpliwie wymaga\u0142 szeregu przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 inwestycyjnych z zakresu infrastruktury us\u0142ugowej, mieszkaniowej oraz gospodarki komunalnej<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>.\u00a0<\/p>\n<p>Kolejnym celem rozwoju wojew\u00f3dztwa sta\u0142o si\u0119 przy\u015bpieszenie wzrostu gospodarczego, zw\u0142aszcza w zakresie produkcji \u017cywno\u015bci. Optymalne wykorzystanie potencjalnych mo\u017cliwo\u015bci wojew\u00f3dztwa mia\u0142o wp\u0142yw na dostosowanie produkcji do istniej\u0105cych ju\u017c obiektywnych uwarunkowa\u0144 i ogranicze\u0144 ekonomicznych. Realizacja tak postawionych cel\u00f3w wymaga\u0142a szeregu ukierunkowanych dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych przede wszystkim z zorganizowaniem lokalnej gospodarki pod takim k\u0105tem, aby maksymalnie wykorzysta\u0107 mo\u017cliwo\u015bci produkcyjne. Optymalne wykorzystanie dost\u0119pnych surowc\u00f3w mia\u0142o du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j i modernizacj\u0119 istniej\u0105cych ga\u0142\u0119zi lokalnego przemys\u0142u. Przyrodnicze po\u0142o\u017cenie wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego mia\u0142o znaczny wp\u0142yw na rozw\u00f3j w zakresie obs\u0142ugi transportu, szczeg\u00f3lnie tranzytowego<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>.<\/p>\n<p>Nieod\u0142\u0105czn\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 gospodarki narodowej wojew\u00f3dztwa by\u0142o tak\u017ce rolnictwo. Sprzyjaj\u0105ce warunki rozwoju zbli\u017cone by\u0142y do \u015bredniej krajowej. Pod wzgl\u0119dem jako\u015bci gleb, warunk\u00f3w klimatycznych oraz nawodnienia wojew\u00f3dztwo otrzyma\u0142o dosy\u0107 wysok\u0105 not\u0119 og\u00f3lnopolskiego rolniczego czasopisma IUNG<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. Og\u00f3lna powierzchnia u\u017cytk\u00f3w rolnych wojew\u00f3dztwa wynosi\u0142a w 1975 roku ok. 375 tys., w tym 273,6 tys. ha grunt\u00f3w ornych i sad\u00f3w, 101,4 tys. ha u\u017cytk\u00f3w zielonych<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>. Do\u015b\u0107 wysoki wska\u017anik u\u017cytk\u00f3w zielonych na terenie wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego sta\u0142 si\u0119 przydatnym narz\u0119dziem do rozwoju produkcji zwierz\u0119cej, w szczeg\u00f3lno\u015bci byd\u0142a i owiec. Dotyczy\u0142o to gmin po\u0142o\u017conych w rejonie Kana\u0142u Wieprz\u2013Krzna \/ Drel\u00f3w, Podedw\u00f3rze, D\u0119bowa K\u0142oda. W ramach rozwoju wojew\u00f3dztwa stworzono podregiony rolnicze oparte na wewn\u0119trznej specyfikacji produkcji rolnej oraz mo\u017cliwo\u015bciach rozwojowych ca\u0142ego wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego oraz podregiony przestrzenne. Pierwszym podregionem sta\u0142 si\u0119 obszar p\u00f3\u0142nocny specjalizuj\u0105cy si\u0119 w uprawach ziemniak\u00f3w oraz chowie trzody chlewnej, drugi podregion (\u015brodkowy) skupia\u0142 si\u0119 na wielokierunkowej produkcji ro\u015blinnej i ostatni podregion (po\u0142udniowy) specjalizowa\u0142 si\u0119 w produkcji zb\u00f3\u017c, chowie byd\u0142a i owiec<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>. Stan gospodarki od roku 1975 cechowa\u0142 si\u0119 znacznymi dysproporcjami w rozwoju poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142\u00f3w. Spowodowane to by\u0142o m.in. du\u017cym poziomem nieefektywno\u015bci oraz szkodliwo\u015bci dla \u015brodowiska<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>.<\/p>\n<p>W organizowaniu produkcji rolniczej szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zwr\u00f3cono na racjonalniejsze zagospodarowanie gruntu, co w praktyce oznacza\u0142o starania, by trafia\u0142 on do PGR-\u00f3w, sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnych oraz k\u00f3\u0142ek rolniczych). W ten spos\u00f3b ju\u017c pod koniec 1975 roku odebrano ok. 10 tys. ha u\u017cytk\u00f3w rolnych. Ilo\u015b\u0107 przejmowanej ziemi uzale\u017cniona by\u0142a od decyzji urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3rzy od strony techniczno-organizacyjnej oceniali mo\u017cliwo\u015bci za\u0142atwienia wszystkich spaw zwi\u0105zanych z przejmowanym gruntem. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 odbierania ziem by\u0142y tzw. rozdrobnione gospodarstwa rolne, b\u0119d\u0105ce w wi\u0119kszo\u015bci w\u0142asno\u015bci\u0105 ludzi starszych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105c nast\u0119pc\u00f3w, zm\u0119czeni prac\u0105 na roli nie byli wydajn\u0105 moc\u0105 przerobow\u0105, kt\u00f3ra gwarantowa\u0142aby wydajno\u015b\u0107 we wzro\u015bcie gospodarczym dla istniej\u0105cego systemu<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>.<\/p>\n<p>Wojew\u00f3dztwo bialskopodlaskie charakteryzowa\u0142o si\u0119 niewielkim poziomem zr\u00f3\u017cnicowania struktury funkcjonalno\u2013przestrzennej, w skutek czego dokonano planistycznego podzia\u0142u i przyj\u0119to umowny podzia\u0142 terenu wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego na podregiony przestrzenne. Wprowadzenie\u00a0 podregion\u00f3w wi\u0105za\u0142o si\u0119 z wytypowaniem jednostek, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 o\u015brodk\u00f3w osadniczych dla poszczeg\u00f3lnych miejscowo\u015bci. Wprowadzono siedem nast\u0119puj\u0105cych podregion\u00f3w: bialski, mi\u0119dzyrzecki, \u0142osicki, terespolski, wisznicki, parczewski oraz radzy\u0144ski.<\/p>\n<p>I Podregion Bialski obejmowa\u0142 obszar gmin takich jak: Bia\u0142a Podlaska, Le\u015bna Podlaska, Konstantyn\u00f3w, Jan\u00f3w Podlaski, Rokitno i \u0141omazy. Dynamicznym kierunkiem rozwoju tego podregionu sta\u0142o si\u0119 stworzenie centrum us\u0142ugowo\u2013administracyjnego dla pozosta\u0142ych podregion\u00f3w<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>.<\/p>\n<p>II Podregion Mi\u0119dzyrzecki obejmowa\u0142 w swoim zasi\u0119gu takie gminy jak: Mi\u0119dzyrzec Podlaski, Drel\u00f3w i Komar\u00f3wka Podlaska. Do nadrz\u0119dnych kierunkowych zada\u0144 rozwoju podregionu nale\u017ca\u0142o dalsze przekszta\u0142canie miasta w o\u015brodek przemys\u0142owy z r\u00f3wnoleg\u0142ym rozwojem funkcji us\u0142ugowych<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>.<\/p>\n<p>III Podregion \u0141osicki obejmowa\u0142 w swojej strukturze gminy takie jak: \u0141osice, Olszanka, Plater\u00f3w, Sarnaki, Kornica i Huszlew. G\u0142\u00f3wnym zakresem rozwoju \u0141osic sta\u0142o si\u0119 organizowanie wypoczynku i turystyki wzd\u0142u\u017c doliny Bugu oraz wykorzystywanie przyleg\u0142ych teren\u00f3w do rozwoju sekcji us\u0142ugowej.<\/p>\n<p>IV Podregion Terespolski pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 miasta przygranicznego z mi\u0119dzynarodow\u0105 funkcj\u0105 turystyczn\u0105 oraz regionu prze\u0142adunkowego. Specjalizacja tego podregionu oscylowa\u0142a w dziedzinie produkcji rolnej, szczeg\u00f3lnie produkcji warzyw. Obszar terespolski skupia\u0142 takie gminy jak: Terespol, Zalesie, Piszczac i Kode\u0144.<\/p>\n<p>V Podregion Wisznicki. Jego g\u0142\u00f3wnym kierunkiem rozwoju od roku 1975 sta\u0142o si\u0119 przekszta\u0142cenie si\u0119 w o\u015brodek o prawach miejskich oraz oparcie wzrostu gospodarczego g\u0142\u00f3wnie na rozwoju rolnictwa i chowie byd\u0142a rze\u017anianego. Podregion skupia\u0142 gminy: Wisznice, Podedw\u00f3rze, Sosn\u00f3wka, Tuczna, S\u0142awatycze i Hanna<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>.<\/p>\n<p>VI Podregion Parczewski. O\u015brodkiem podregionu jest Parczew, a w jego sk\u0142ad wchodzi\u0142y gminy: Parczew, Siemie\u0144, Milan\u00f3w, Jab\u0142o\u0144 i D\u0119bowa. Wiod\u0105cym kierunkiem rozwoju by\u0142o rozw\u00f3j Parczewa jako o\u015brodka us\u0142ugowego, rozw\u00f3j rolnictwa i zwi\u0105zanego z nim przemys\u0142u rolnego oraz organizowanie wypoczynku w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci podregionu.<\/p>\n<p>VII Podregion Radzy\u0144ski skupia\u0142 w sobie gminy: Radzy\u0144 Podlaski, Ulan-Majorat, K\u0105kolewnica Wschodnia, Wohy\u0144 i Czemierniki. Najwa\u017cniejszymi kierunkami rozwoju miasta by\u0142 umiarkowany rozw\u00f3j w kierunku przemys\u0142u spo\u017cywczego oraz zwi\u0119kszanie produkcji rolnej<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>.<\/p>\n<p>Za\u0142o\u017cone cele, planowany szybki rozw\u00f3j regionu i szansa na stworzenie du\u017cego o\u015brodka gospodarczego musia\u0142y si\u0119 zmierzy\u0107 z konieczno\u015bci\u0105 pilnego rozwi\u0105zania ca\u0142ego szeregu problem\u00f3w gospodarczych, spo\u0142ecznych a co najwa\u017cniejsze organizacyjnych. W czasie utworzenia wojew\u00f3dztwa region bialskopodlaski nale\u017ca\u0142 do najmniej uprzemys\u0142owionych po\u0142aci kraju, a pod wzgl\u0119dem zaludnienia i urbanizacji (280 tys. mieszka\u0144c\u00f3w, z czego 62% na wsi) nie by\u0142 potentatem. Jednym z wi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w pracy dzia\u0142aj\u0105cych na terenie Bia\u0142ej Podlaskiej by\u0142 Zak\u0142ad W\u0142\u00f3kienniczy \u201eBiawena\u201d, kt\u00f3ry w czasach swojej \u015bwietno\u015bci zatrudnia\u0142 ok. 2000 pracownik\u00f3w<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a> (swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowadzi\u0142 w latach 1970-2009), oraz Bialskie Fabryki Mebli<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>, kt\u00f3re z roku na rok zdobywa\u0142y du\u017ce uznanie w kraju i za granic\u0105<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>.<\/p>\n<p>Najwa\u017cniejsz\u0105 barier\u0105 ograniczaj\u0105c\u0105 rozw\u00f3j powsta\u0142ego wojew\u00f3dztwa by\u0142a niedostateczna moc wykonawcza przedsi\u0119biorstw budownictwa og\u00f3lnego i in\u017cynieryjnego przy jednoczesnym deficycie teren\u00f3w uzbrojonych w urz\u0105dzenia komunalne. W momencie utworzenia wojew\u00f3dztwa Bia\u0142a Podlaska nie dysponowa\u0142a \u017cadnym samodzielnym przedsi\u0119biorstwem budowlanym (potencja\u0142 wykonawczy, je\u015bli chodzi o budownictwo, stanowi\u0142 w 1975 roku 0,1% potencja\u0142u krajowego<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>). Na terenie wojew\u00f3dztwa w zakresie budownictwa og\u00f3lnego dzia\u0142a\u0142o tylko \u0141ukowskie Przedsi\u0119biorstwo Budowlane. W tym celu, przy pomocy Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony \u015arodowiska, 1 stycznia 1976 roku swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 rozpocz\u0119\u0142o Bialskie Przedsi\u0119biorstwo Budowlane oraz Wojew\u00f3dzkie Przedsi\u0119biorstwo Budownictwa Komunalnego. Jednak\u017ce z powodu braku wykwalifikowanych w tym kierunku pracownik\u00f3w kadrowych, niedostatku specjalistycznego sprz\u0119tu budowlanego oraz bardzo niewielkiej mocy przerobowej wszystkie inwestycje komunalne realizowane by\u0142y przez obce przedsi\u0119biorstwa, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nie wywi\u0105zywa\u0142y si\u0119 z powierzonych im zada\u0144 inwestycyjnych. Taka sytuacja sprawia\u0142a, i\u017c proces rozwi\u0105zywania problem\u00f3w infrastrukturalnych zosta\u0142 spowolniony. W zwi\u0105zku z tym podj\u0119to starania w sprawie zwi\u0119kszenia potencja\u0142u wykonawczego Wojew\u00f3dzkiego Przedsi\u0119biorstwa Budownictwa Komunalnego i podpisano porozumienie z Prezydentem \u0141odzi i Dyrekcj\u0105 Zjednoczenia Budownictwa Komunalnego w \u0141odzi w sprawie udzielenia pomocy na rzecz rozwoju potencja\u0142u wykonawczego rob\u00f3t in\u017cynieryjnych. Celem podj\u0119tych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 by\u0142o stworzenie na bazie przedsi\u0119biorstwa w Bia\u0142ej Podlaskiej \u2013 Kierownictwa Grupy Rob\u00f3t In\u017cynieryjnych, kt\u00f3rego potencja\u0142 mia\u0142 wzrasta\u0107 w kolejnych kwarta\u0142ach istnienia wojew\u00f3dztwa<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>.<\/p>\n<p>Kolejn\u0105 przeszkod\u0105 by\u0142y deficyty lokalowych jednostek organizacyjnych dzia\u0142aj\u0105cych w miastach i gminach wojew\u00f3dztwa. Pomys\u0142em na szybkie i dora\u017ane rozwi\u0105zanie problemu by\u0142o zagospodarowywanie dotychczasowych nieu\u017cytk\u00f3w. Budow\u0119 odpowiedniego budynku, w kt\u00f3rym skupia\u0142a si\u0119 ca\u0142a kadra zarz\u0105dzaj\u0105ca wojew\u00f3dztwa, zaplanowano dopiero na ko\u0144c\u00f3wk\u0119 1976 roku. Poziom gminny r\u00f3wnie\u017c zmaga\u0142 si\u0119 z wieloma niedoborami gospodarki lokalowej, wysuwaj\u0105cym si\u0119 na pierwszy plan problemem by\u0142a pilna potrzeba wybudowania odpowiednich powierzchni dla 10 urz\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re po wprowadzeniu reformy nie posiada\u0142y odpowiedniego zaplecza biurowego<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>.<\/p>\n<p>Utworzenie nowego wojew\u00f3dztwa zrodzi\u0142o wiele barier zwi\u0105zanych z komunikacj\u0105 i \u0142\u0105czno\u015bci\u0105. Konieczno\u015b\u0107 dostosowania odpowiednich plan\u00f3w budowy i modernizacji dr\u00f3g zwi\u0105zana by\u0142a z utrudnion\u0105 dostaw\u0105 \u015brodk\u00f3w produkcji i odbiorem p\u0142od\u00f3w rolnych oraz \u00f3wczesn\u0105 potrzeb\u0105 szybkiego rozwoju komunikacyjnego. Dotyczy\u0142o to m.in. by\u0142ego powiatu \u0142osickiego oraz by\u0142ego powiatu w\u0142odawskiego. W zwi\u0105zku z tym przyst\u0105piono do opracowania programu, kt\u00f3ry zawiera\u0142 plan wszystkich powi\u0105za\u0144 komunikacyjnych wymagaj\u0105cych wybudowania lub zmodernizowania, tak aby u\u0142atwi\u0107 swobodny przep\u0142yw pomi\u0119dzy gminami a miastem wojew\u00f3dzkim<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>.<\/p>\n<p>Mia\u0142o to zwi\u0105zek tak\u017ce z zapewnieniem mieszka\u0144com odpowiednich warunk\u00f3w do wypoczynku i rekreacji, poniewa\u017c Bia\u0142a Podlaska jako o\u015brodek wojew\u00f3dzki w za\u0142o\u017ceniu mia\u0142a stanowi\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 funkcj\u0119 kulturow\u0105 i us\u0142ugow\u0105 dla regionu. Wed\u0142ug w\u0142adz mia\u0142o to sprzyja\u0107 kszta\u0142towaniu odpowiednich postaw ideowych i moralnych obywateli. Rozw\u00f3j funkcji kulturotw\u00f3rczej mia\u0142 zosta\u0107 przeprowadzony przy pomocy aktywnego \u015brodowiska tw\u00f3rczego i artystycznego zdolnego do oddzia\u0142ywania na tre\u015b\u0107 \u017cycia kulturalnego. Je\u017celi chodzi o mniejsze miejscowo\u015bci to w pocz\u0105tkowym etapie istnienia wojew\u00f3dztwa na 35 gmin przypada\u0142o tylko pi\u0119\u0107 Gminnych O\u015brodk\u00f3w Kultury. Nie we wszystkich miejscowo\u015bciach gminnych istnia\u0142y nawet kluby kultury. Realizacja zamierze\u0144 w dziecinie kultury nast\u0119powa\u0142a sukcesywnie, uwzgl\u0119dniaj\u0105c tendencje rozwojowe poszczeg\u00f3lnych \u015brodowisk i spo\u0142ecznego zapotrzebowania na dane us\u0142ugi. W g\u0142\u00f3wnej mierze liczono na w\u0142asn\u0105, lokaln\u0105 i regionaln\u0105 inicjatyw\u0119 przy zwi\u0119kszonym udziale przemys\u0142u gospodarki uspo\u0142ecznionej. Zamierzenia te \u00a0uzale\u017cnione by\u0142y od realizacji poziomu produkcji rolniczej i przemys\u0142owej<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a>.<\/p>\n<p>Od pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego zacz\u0119to zwraca\u0107 uwag\u0119, by proces wdra\u017cania ustale\u0144 reformy przebiega\u0142 jak najsprawniej, nie powodowa\u0142 zak\u0142\u00f3ce\u0144 w normalnym funkcjonowaniu administracji i gospodarki, zw\u0142aszcza w umacnianiu organizacyjnych i kadrowych urz\u0119d\u00f3w gmin i miast, w zwi\u0105zku z przej\u0119ciem przez nie ok. 90% zada\u0144 i uprawnie\u0144 b\u0119d\u0105cych do 30 maja 1975 roku w gestii naczelnik\u00f3w powiat\u00f3w. Realizacja tych zada\u0144 wymaga\u0142a etatowego wzmocnienia urz\u0119d\u00f3w gmin i miast. Og\u00f3\u0142em przekazano do urz\u0119d\u00f3w gmin 175 etat\u00f3w, tj. \u015brednio 5 etat\u00f3w na urz\u0105d gminy. Natomiast do urz\u0119d\u00f3w miast przekazano 18 etat\u00f3w, tj. \u015brednio 4 etaty na urz\u0105d. W wyniku dzia\u0142alno\u015bci terenowych komisji likwidacyjnych z by\u0142ych urz\u0119d\u00f3w powiatowych w Bia\u0142ej Podlaskiej, \u0141osicach, Parczewie i Radzyniu Podlaskim skierowano do pracy w urz\u0119dach gmin i miast 104 wykwalifikowanych pracownik\u00f3w. Jednak i w tym przypadku napotykano na pewne \u00a0trudno\u015bci. Najwi\u0119ksze k\u0142opoty by\u0142y z naborem geodet\u00f3w, prawnik\u00f3w i ekonomist\u00f3w. Konieczno\u015bci\u0105 by\u0142o r\u00f3wnie\u017c organizowanie spotka\u0144 z naczelnikami gmin i miast z udzia\u0142em dyrektor\u00f3w wydzia\u0142\u00f3w Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego, kt\u00f3rych celem by\u0142o wprowadzenie ich do nowej pracy w dwustopniowej strukturze organizacyjnych terenowych organ\u00f3w administracji. W lipcu 1975 roku organizowane by\u0142y tak\u017ce gospodarskie wizyty cz\u0142onk\u00f3w sekretariatu, kierownik\u00f3w wydzia\u0142\u00f3w KW PZPR oraz Wojewody, wicewojewod\u00f3w i dyrektor\u00f3w wydzia\u0142\u00f3w Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego we wszystkich gminach i miastach wojew\u00f3dztwa. Innymi formami nadzoru by\u0142y r\u00f3wnie\u017c cz\u0119ste wizyty w urz\u0119dach gmin i miast dyrektor\u00f3w wydzia\u0142\u00f3w UW, dzia\u0142alno\u015b\u0107 kontrolno-instrukta\u017cowa w wyznaczonych sta\u0142ych rejonach, poradnictwo i instrukta\u017c radc\u00f3w prawnych \u2013 wed\u0142ug partii dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta prowadzona by\u0142a w celu wykrycia potencjalnych niedoci\u0105gni\u0119\u0107 prawno\u2013organizacyjnych. W tym celu stworzono odpowiedni\u0105 kom\u00f3rk\u0119 organizacyjn\u0105, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 \u00a0przekazywaniem uprawnie\u0144 ze szczebla powiatowego do organ\u00f3w administracji stopnia podstawowego<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">[22]<\/a>. \u00a0\u00a0\u00a0 Patrz\u0105c na realizacj\u0119 zada\u0144 do ko\u0144ca 1979 roku powiedzie\u0107 mo\u017cna, i\u017c praktycznie we wszystkich dzia\u0142ach gospodarki wojew\u00f3dztwa wyst\u0119powa\u0142y jeszcze spore braki inwestycyjne, cho\u0107 \u2013 por\u00f3wnuj\u0105c inwestycje wojew\u00f3dztwa w okresie 1975\u20131979 \u2013 zaobserwowano znaczny wzrost. Najwi\u0119ksz\u0105 dynamik\u0119 wzrostu uzyskano w inwestycjach gospodarki komunalnej, w kt\u00f3rej zaobserwowano wzrost o 70% (por\u00f3wnuj\u0105c do roku 1975), rolnictwa o 65%, przemys\u0142u o 55% oraz transportu i \u0142\u0105czno\u015bci o 54%. \u00a0Do najwa\u017cniejszych inwestycji, kt\u00f3re zosta\u0142y zrealizowane w omawianych latach nale\u017ca\u0142y:<\/p>\n<ul>\n<li>budowa Zak\u0142adu Mechanicznego \u201eBUMAR\u201d w \u0141osicach,<\/li>\n<li>budowa Zak\u0142adu Przemys\u0142u Odzie\u017cowego \u201eSAWA\u201d w Bia\u0142ej Podlaskiej,<\/li>\n<li>rozbudowa Bialskich Fabryk Mebli,<\/li>\n<li>rozbudowa Zak\u0142adu Deskowa\u0144 \u201eZREMB\u201d w Mi\u0119dzyrzecu Podlaskim,<\/li>\n<li>budowa uj\u0119\u0107 wody i sieci wodno\u2013kanalizacyjnej w Bia\u0142ej Podlaskiej, \u0141osicach, Mi\u0119dzyrzecu Podlaskim i Parczewie,<\/li>\n<li>budowa 2 gminnych szk\u00f3\u0142 zbiorczych oraz rozbudowa dalszych, budowa 5 przedszkoli i 9 dom\u00f3w nauczyciela,<\/li>\n<li>budowa szpitala w Bia\u0142ej Podlaskiej i Radzyniu Podlaskim oraz 3 przychodni i 12 o\u015brodk\u00f3w zdrowia,<\/li>\n<li>elektryfikacja linii kolejowej \u0141uk\u00f3w\u2013Terespol,<\/li>\n<li>budowa centrali automatycznych w Bia\u0142ej Podlaskiej i Radzyniu Podlaskim<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">[23]<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 z wymienionych wy\u017cej inwestycji zosta\u0142a oddana do eksploatacji w 1979 roku, inne oddawane by\u0142y w latach nast\u0119pnych, m.in. zaplecze techniczno\u2013produkcyjne Wojew\u00f3dzkiego Przedsi\u0119biorstwa Budownictwa Komunalnego i Bialskiego Przedsi\u0119biorstwa Budowlanego oraz Fabryka Dom\u00f3w FD-3 w Bia\u0142ej Podlaskiej, kt\u00f3rej uruchomienie zosta\u0142o zaplanowane na I kwarta\u0142 1980 roku. Spore k\u0142opoty napotkano w rozbudowie sieci kanalizacyjnych, poniewa\u017c brakowa\u0142o uj\u0119\u0107 wody, w zaopatrzeniu na materia\u0142y (zw\u0142aszcza \u015bcienne) i prefabrykaty budowlane. W tym przypadku z trudno\u015bciami borykali si\u0119 g\u0142\u00f3wnie indywidualni inwestorzy buduj\u0105cy budynki mieszkalne i inwentarskie oraz jednostki spo\u0142eczne. Intensyfikacja produkcji materia\u0142\u00f3w \u015bciennych w ma\u0142ych zak\u0142adach sp\u00f3\u0142dzielczych i rzemie\u015blniczych mia\u0142a poprawi\u0107 lokaln\u0105 sytuacje na panuj\u0105cy w stopniu og\u00f3lnym zbyt ma\u0142y przydzia\u0142 dla wojew\u00f3dztwa<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">[24]<\/a>.<\/p>\n<p>Najwi\u0119kszym, nierozwi\u0105zanym do 1979 roku problemem by\u0142o wykonawstwo inwestycyjne. Pomimo du\u017cej poprawy sytuacji, deficyt mocy budowlanej by\u0142 nadal najwi\u0119ksz\u0105 bol\u0105czk\u0105. Poprzez lokalne przedsi\u0119biorstwa zrealizowano tylko 30% inwestycji w wojew\u00f3dztwie. W g\u0142\u00f3wnej mierze opierano si\u0119 na wykonawstwie zewn\u0119trznym, najcz\u0119\u015bciej z Lublina. W 1981 roku przekszta\u0142cono jedyn\u0105 w\u0142asn\u0105 jednostk\u0119 \u2013 Wojew\u00f3dzkie Przedsi\u0119biorstwo Budownictwa Komunalnego w Kombinat Budownictwa Komunalnego w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb wojew\u00f3dztwa w zakresie budowy sieci i urz\u0105dze\u0144 wodoci\u0105gowych, kanalizacyjnych i ciep\u0142owniczych. Dodatkowo w 1980 roku powo\u0142ano Kombinat Budownictwa Og\u00f3lnego w Bia\u0142ej Podlaskiej, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 na bazie dzia\u0142aj\u0105cego od 1976 roku Bialskiego Przedsi\u0119biorstwa Budowlanego. W sk\u0142ad kombinatu wesz\u0142y: Bialska Fabryka Dom\u00f3w, grupy rob\u00f3t monta\u017cowych, instalacyjnych i wyko\u0144czeniowych, baza prefabrykacji i transportu oraz zaplecze socjalno\u2013bytowe<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">[25]<\/a>.<\/p>\n<p>Ani nowe wojew\u00f3dztwo bialskopodlaskie, ani tym bardziej Bia\u0142a Podlaska, nie by\u0142y odpowiednio przygotowane do pe\u0142nienia swojej funkcji. Wraz z przekazywaniem uprawnie\u0144 nast\u0119powa\u0142 coraz wi\u0119kszy chaos organizacyjny, poniewa\u017c organy nie by\u0142y w stanie dostosowa\u0107 si\u0119 do panuj\u0105cego, nowego dwustopniowego podzia\u0142u administracji<a href=\"#_ftn26\" name=\"_ftnref26\">[26]<\/a>. Nie by\u0142o bazy materialnej, kadry i do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re pomog\u0142yby w rozwijaniu centralnego o\u015brodka administracyjnego regionu. Taka sytuacja sprawi\u0142a, i\u017c gminom zacz\u0119to odbiera\u0107 wiele uprawnie\u0144, kt\u00f3re przekazywano rejonowi. W praktyce oznacza\u0142o to brak mo\u017cliwo\u015bci za\u0142atwienia wi\u0119kszo\u015bci spraw spo\u0142ecznych w gminie. Najwi\u0119ksze problemy by\u0142y w pocz\u0105tkowym okresie istnienia wojew\u00f3dztwa, kiedy to nowe jednostki nie posiadaj\u0105ce zaplecza gospodarczego pr\u00f3bowa\u0142y wyr\u00f3wnywa\u0107 dysproporcje, a wojew\u00f3dztwa \u201estare\u201d znalaz\u0142y si\u0119 w uprzywilejowanej sytuacji. Organizacyjnie i gospodarczo jeszcze przez d\u0142ugie lata od utworzenia wojew\u00f3dztwa Bia\u0142a Podlaska by\u0142a uzale\u017cniona od o\u015brodka lubelskiego i warszawskiego. Pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy, i\u017c reforma, przy \u00f3wczesnym niedoinwestowaniu regionu, przysz\u0142a troch\u0119 \u201ena wyrost\u201d a po\u0142o\u017cenie Bia\u0142ej Podlaskiej na geograficznych peryferiach kraju nie mog\u0142o da\u0107 du\u017cych szans rozwojowych. Analizuj\u0105c plany na przysz\u0142e lata funkcjonowania wojew\u00f3dztwa zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna nadmiern\u0105 ilo\u015b\u0107 zada\u0144, kt\u00f3re w cz\u0119\u015bci by\u0142y niemo\u017cliwe do zrealizowania, poniewa\u017c nie uwzgl\u0119dnia\u0142y wiarygodnych uwarunkowa\u0144 panuj\u0105cych na terenie.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> <em>Zak\u0142ady telewizyjne w Parczewie rozszerzaj\u0105 produkcj\u0119<\/em>, \u201eSztandar Ludu\u201d, nr 196, 1977, s. 3.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> <em>Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego<\/em>, \u201eRada Narodowa \u2013 Gospodarka \u2013 Administracja\u201d, nr 17, 1975, s. 11.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a><em> Plan zagospodarowania przestrzennego wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego<\/em>, Bia\u0142a Podlaska 1976, s. 63.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Tam\u017ce, s. 6.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> IUNG og\u00f3lnopolskie czasopismo naukowe zajmuj\u0105ce si\u0119 tematyk\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z rolnictwem.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> X lat wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego, Bia\u0142a Podlaska 1985, s. 10.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Tam\u017ce, s. 10.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> <a href=\"http:\/\/encyklopedia.pwn.pl\/haslo\/4575023\/polska-gospodarka.html\">http:\/\/encyklopedia.pwn.pl\/haslo\/4575023\/polska-gospodarka.html<\/a> (dost\u0119p: 03.08.2020).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> <em>Nie czekaj\u0105c na wyr\u00f3wnanie<\/em>, \u201e\u017bycie Warszawy\u201d, nr 161, 1975, s. 3.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> Tam\u017ce, <em>Plan zagospodarowania przestrzennego<\/em>\u2026, s. 48.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> Tam\u017ce, 49.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Tam\u017ce, s. 50.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> Tam\u017ce, s. 51.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> E. Burda, <em>Bia\u0142a Podlaska jako wa\u017cny o\u015brodek przemys\u0142owy. W Muzeum<\/em>, publikacja internetowa z 27.01.2014, <a href=\"https:\/\/www.dziennikwschodni.pl\/biala-podlaska\/biala-podlaska-jako-wazny-osrodek-przemyslowy-w-muzeum,n,140129607.html\">https:\/\/www.dziennikwschodni.pl\/biala-podlaska\/biala-podlaska-jako-wazny-osrodek-przemyslowy-w-muzeum,n,140129607.html<\/a> (dost\u0119p: 12.08.2020).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> <em>Funkcjonalne meble z Bia\u0142ej Podlaskiej<\/em>, \u201eSztandar Ludu\u201d, nr 190, 1975, s. 1-2.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> A. Karpi\u0144ski, <em>Jak powstawa\u0142y i jak upada\u0142y zak\u0142ady przemys\u0142owe w Polsce<\/em>, Warszawa 2013, s. 209.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> Na finiszu roku. W wojew\u00f3dztwie bialskopodlaskim, \u201eSztandar Ludu\u201d, nr 273, 1977, s. 33.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> <em>J\u00f3zef Piela wojewoda bialskopodlaski<\/em>, \u201eKultura\u201d, nr 9, 1977. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> Tam\u017ce, <em>Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego<\/em>\u2026, s. 10.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a> <em>Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego<\/em>\u2026, s. 10.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a> <em>Wojew\u00f3dztwo bialskopodlaskie r\u00f3wna w g\u00f3r\u0119<\/em>, \u201eRada Narodowa \u2013 Gospodarka \u2013 Administracja\u201d, nr 26, 1979, s. 29.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a> S. Gajewski, K. M. Nawacka, <em>Historia ustroju Polski 966-1989<\/em>, Olsztyn 2002, s. 181.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Bibliografia cytowa\u0144<\/strong><\/p>\n<p>Burda E., <em>Bia\u0142a Podlaska jako wa\u017cny o\u015brodek przemys\u0142owy. W Muzeum<\/em>, publikacja internetowa z 27.01.2014, <a href=\"https:\/\/dziennikwschodni.pl\/biala-podlaska\/biala-podlaska-jako-wazny-osrodek-przemyslowy-w-muzeum,n,140129607.html\">https:\/\/dziennikwschodni.pl\/biala-podlaska\/biala-podlaska-jako-wazny-osrodek-przemyslowy-w-muzeum,n,140129607.html<\/a> (dost\u0119p: 12.08.2020).<\/p>\n<p>A. Karpi\u0144ski, <em>Jak powstawa\u0142y i jak upada\u0142y zak\u0142ady przemys\u0142owe w Polsce<\/em>, Warszawa 2013.<\/p>\n<p><em>Plan zagospodarowania przestrzennego wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego<\/em>, Bia\u0142a Podlaska 1976.<\/p>\n<p>Gajewski, K. M. Nawacka, <em>Historia ustroju Polski 966-1989<\/em>, Olsztyn 2002.<\/p>\n<p><em>X lat wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego, <\/em>Bia\u0142a Podlaska 1985.<\/p>\n<p><em>Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego<\/em>, \u201eRada Narodowa \u2013 Gospodarka \u2013 Administracja\u201d, nr 17, 1975.<\/p>\n<p><em>Nie czekaj\u0105c na wyr\u00f3wnanie<\/em>, \u201e\u017bycie Warszawy\u201d, nr 161, 1975.<\/p>\n<p><em>Funkcjonalne meble z Bia\u0142ej Podlaskiej<\/em>, \u201eSztandar Ludu\u201d, nr 190, 1975.<\/p>\n<p><em>Zak\u0142ady telewizyjne w Parczewie rozszerzaj\u0105 produkcj\u0119<\/em>, \u201eSztandar Ludu\u201d, nr 196, 1977.<\/p>\n<p><em>Na finiszu roku. W wojew\u00f3dztwie bialskopodlaskim<\/em>, \u201eSztandar Ludu\u201d, nr 273, 1977.<\/p>\n<p><em>J\u00f3zef Piela wojewoda bialskopodlaski<\/em>, \u201eKultura\u201d, nr 9, 1977.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p><em>Wojew\u00f3dztwo bialskopodlaskie r\u00f3wna w g\u00f3r\u0119<\/em>, \u201eRada Narodowa \u2013 Gospodarka \u2013 Administracja\u201d, nr 26, 1979.<\/p>\n<p><em>Polska. Gospodarka<\/em>, http:\/\/encyklopedia.pwn.pl\/haslo\/4575023\/polska-gospodarka.html (dost\u0119p: 03.08.2020).<\/p>\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ma\u0142gorzata Nikoniuk\u00a0 Oryginalna wersja cyfrowa Data publikacji: 28.08.2020 Download PDF: https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.NIKONIUK.18.2020\u00a0 Wersja drukowana. \u00a0 Bia\u0142a Podlaska staj\u0105c si\u0119 w 1975 roku stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego zacz\u0119\u0142a pe\u0142ni\u0107 funkcje o\u015brodka administracyjno-us\u0142ugowego dla ca\u0142ego regionu oraz przynale\u017c\u0105cych do niego miast i gmin wiejskich. W strukturze przestrzenno-krajobrazowej kraju sta\u0142a si\u0119 o\u015brodkiem o znaczeniu krajowym. Rozw\u00f3j Bia\u0142ej Podlaskiej jako formalnej [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2209","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego w pocz\u0105tkowym okresie funkcjonowania (1975\u20131979) - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego w pocz\u0105tkowym okresie funkcjonowania (1975\u20131979) - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ma\u0142gorzata Nikoniuk\u00a0 Oryginalna wersja cyfrowa Data publikacji: 28.08.2020 Download PDF: https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.NIKONIUK.18.2020\u00a0 Wersja drukowana. \u00a0 Bia\u0142a Podlaska staj\u0105c si\u0119 w 1975 roku stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego zacz\u0119\u0142a pe\u0142ni\u0107 funkcje o\u015brodka administracyjno-us\u0142ugowego dla ca\u0142ego regionu oraz przynale\u017c\u0105cych do niego miast i gmin wiejskich. W strukturze przestrzenno-krajobrazowej kraju sta\u0142a si\u0119 o\u015brodkiem o znaczeniu krajowym. Rozw\u00f3j Bia\u0142ej Podlaskiej jako formalnej [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-01-02T08:37:35+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"18 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209\",\"name\":\"Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego w pocz\u0105tkowym okresie funkcjonowania (1975\u20131979) - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-08-28T13:07:53+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-02T08:37:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego w pocz\u0105tkowym okresie funkcjonowania (1975\u20131979)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"name\":\"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization\",\"name\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\",\"url\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg\",\"width\":1393,\"height\":727,\"caption\":\"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego w pocz\u0105tkowym okresie funkcjonowania (1975\u20131979) - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego w pocz\u0105tkowym okresie funkcjonowania (1975\u20131979) - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","og_description":"Ma\u0142gorzata Nikoniuk\u00a0 Oryginalna wersja cyfrowa Data publikacji: 28.08.2020 Download PDF: https:\/\/doi.org\/10.36121\/RRH.NIKONIUK.18.2020\u00a0 Wersja drukowana. \u00a0 Bia\u0142a Podlaska staj\u0105c si\u0119 w 1975 roku stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego zacz\u0119\u0142a pe\u0142ni\u0107 funkcje o\u015brodka administracyjno-us\u0142ugowego dla ca\u0142ego regionu oraz przynale\u017c\u0105cych do niego miast i gmin wiejskich. W strukturze przestrzenno-krajobrazowej kraju sta\u0142a si\u0119 o\u015brodkiem o znaczeniu krajowym. Rozw\u00f3j Bia\u0142ej Podlaskiej jako formalnej [&hellip;]","og_url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209","og_site_name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz","article_modified_time":"2021-01-02T08:37:35+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"18 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209","name":"Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego w pocz\u0105tkowym okresie funkcjonowania (1975\u20131979) - Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website"},"datePublished":"2020-08-28T13:07:53+00:00","dateModified":"2021-01-02T08:37:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?page_id=2209#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?lang=en"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Problemy rozwoju wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego w pocz\u0105tkowym okresie funkcjonowania (1975\u20131979)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#website","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","name":"Radzy\u0144ski Rocznik Humanistyczny","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#organization","name":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego","url":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","contentUrl":"http:\/\/radzynskirocznik.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo-pion.jpg","width":1393,"height":727,"caption":"Instytut Bronis\u0142awa Szlubowskiego"},"image":{"@id":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/inbrosz"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2209"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2454,"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2209\/revisions\/2454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radzynskirocznik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}